Ehliyet Deneme Sınavı 8

Mavi zeminli, kırmızı çerçeveli yuvarlak levhadaki çapraz iki kırmızı çizgi, levhanın bulunduğu kesimde hem duraklamanın hem de park etmenin yasak olduğunu bildirir. Tek kırmızı çizgili olan levha ise yalnızca park yasağıdır.

Kırmızı kenarlı üçgen içindeki daire biçiminde dönen oklar, yaklaşılan kavşağın dönel (göbekli) kavşak olduğunu önceden bildirir. Sürücü hızını azaltır ve kavşak içinde dönmekte olan araçlara yol vermeye hazırlanır.

Kırmızı çerçeveli yuvarlak levhalar yasaklama bildirir. Sağa kıvrılan okun üzerindeki kırmızı çapraz çizgi “Sağa dönülmez” anlamındadır; sürücü düz devam edebilir ya da başka bir işaretle yasaklanmamışsa sola dönebilir.

Şerit, taşıt yolunun bir sıra aracın düzgün ilerlemesine yetecek genişlikte, yol çizgileriyle belirlenmiş bölümüdür. Seçeneklerdeki diğer tanımlar sırasıyla banket, refüj (ayırıcı) ve yaya geçidini anlatır.

Kanundaki tanıma göre karayolu, trafik için kamunun yararlanmasına açık olan her arazi şeridi, köprü ve alandır. Şehir içindeki bir sokak da, köy yolu da karayoludur.

Kavşaklarda farklı yönlerden gelen ve dönüş yapan araçlar bulunduğu için öndeki aracı geçmek yasaktır. Geçme, kavşaktan çıktıktan sonra uygun ve görüşün yeterli olduğu bir yerde yapılır.

Demiryolu geçidinde yanıp sönen kırmızı ışık trenin yaklaştığını bildirir ve kesin dur anlamındadır. Kavşaktaki yanıp sönen kırmızı ışıktan farklı olarak, yol boş görünse bile ışık sönmeden geçide girilmez.

Köprü ve viyadüklerin altı da açık olduğu için soğuk hava yüzeyi her yönden soğutur. Bu nedenle köprüler, yolun geri kalanından daha önce ve daha çok buzlanır; sürücü köprüye yavaşlayarak girer ve ani fren yapmaz.

Alacakaranlıkta sürücünün kendisi hâlâ görebildiğini düşünse de araç, diğer yol kullanıcıları tarafından zor fark edilir. Kısa huzmeli farları erken yakmak hem görmeyi hem de görülmeyi kolaylaştırır.

Sabitlenmemiş eşyalar ani frende ya da çarpmada büyük bir kuvvetle ileri savrulur. Ağır yükler bagaja ve olabildiğince alta konmalı, arka rafa eşya konmamalıdır; raf ayrıca arka cam görüşünü de kapatır.

Bitki şeritleri ses dalgalarının bir bölümünü emer ve dağıtır, yapraklar da havadaki toz ve is parçacıklarını tutar. Böylece yol çevresinde yaşayanlar trafik gürültüsü ve kirliliğinden daha az etkilenir.

Kullanılmış yağ filtresinin içinde atık motor yağı kalır; bu yağ toprağa ve suya karışarak kirliliğe yol açar. Filtreler tehlikeli atık olarak servislere ya da yetkili toplama noktalarına teslim edilmelidir.

Virajda araç, düz gitme eğilimi nedeniyle virajın dışına doğru itilir. Hız arttıkça bu etki büyür ve lastikler yola tutunamazsa araç dışarı savrulur. Bu yüzden hız virajdan önce düşürülür, viraj içinde ani fren yapılmaz.

Yayanın yaya geçidini kullanmaması onun hatasıdır; ancak bu, sürücüye yayaya çarpma hakkı vermez. Sürücü her durumda kazayı önleyecek biçimde yavaşlamalı, gerekirse durmalıdır.

Büyük bir aracın hemen arkasında kalan sürücünün önü kapanır; ani fren, yoldaki çukur ya da trafik işareti son anda fark edilir. Ayrıca kamyon sürücüsü yakın takip eden küçük aracı aynalarında göremeyebilir. Takip mesafesi büyük araçların arkasında daha da artırılmalıdır.

Otoyolda araçlar yüksek hızla ve tek yönde akar; geri gitmek ya da geri dönmek ağır çarpışmalara yol açar ve yasaktır. Diğer seçeneklerdeki davranışlar otoyol kullanımının doğru örnekleridir.

Kaldırım yayalar içindir; bir bina ya da otopark girişine ulaşmak için kaldırımdan geçen sürücü yayalara yol vermek zorundadır. Yavaş ve dikkatli geçmek, özellikle çocukların aniden çıkabileceği girişlerde önemlidir.

Tırmanma şeridi, yokuşta hızı çok düşen yük ve yolcu araçları için yapılır. Bu araçlar sağdaki ek şeridi kullanınca arkadan gelenler riskli sollamalara girmeden yoluna devam edebilir.

Kaygan zeminde tekerleğe ani ve büyük güç gelince lastik tutunamaz ve patinaj yapar. Gaza yumuşak basmak ve gerekirse ikinci vitesle kalkmak tekerleğe giden gücü azaltır, lastiğin yola tutunmasını kolaylaştırır.

Kısa mesafelerde motor çalışma sıcaklığına ulaşmadan durdurulur; soğuk motor daha çok yakıt harcar ve daha fazla zararlı gaz salar. Bu yolları yürüyerek ya da bisikletle gitmek hava kirliliğini azaltır.

Çocuk emniyet kilidi etkinleştirildiğinde arka kapılar içeriden açılmaz; araç giderken kapının açılıp çocuğun düşmesi önlenir. Çocuk ayrıca boyuna uygun çocuk koltuğunda ve kemerli olarak arka koltukta taşınmalıdır.

Derin suda motorun hava girişine su kaçarsa motor ağır hasar görebilir; akıntılı ya da derin suda araç sürüklenebilir ve içindekiler mahsur kalabilir. Derinliği bilinmeyen su birikintisine girilmez.

Yokuşta kalkışta el freni aracı tutarken debriyaj yavaşça bırakılır ve gaz verilir; motor aracı çekmeye başlayınca el freni indirilir. Böylece araç geri kaymaz ve arkadaki araca çarpmaz.

Beyin oksijen yokluğuna en duyarlı organdır; solunumu ve dolaşımı duran kişide birkaç dakika içinde kalıcı hasar başlar. Bu yüzden temel yaşam desteğine vakit kaybetmeden başlanmalıdır.

Uçtan gövdeye doğru yapılan sargı kanın kalbe dönüşünü engellemez. Parmak uçları açık bırakılır ki morarma, soğuma ya da uyuşma gibi dolaşım bozuklukları izlenebilsin.

Bacağın kısalması ve ayağın dışa dönmesi kalça (uyluk kemiği boynu) kırığının tipik belirtileridir. Yaralı hareket ettirilmez, kırık yerine oturtulmaya çalışılmaz; iki bacak birlikte desteklenir ve 112 aranır.

Etkili göğüs basısında, özellikle yaşlılarda kaburga kırılması görülebilir. Kalbi durmuş bir kişi için asıl tehlike basının bırakılmasıdır; ellerin doğru yerde olduğu kontrol edilir ve uygulama aynı derinlikte sürdürülür.

Steril gazlı bez, sargı ve eldiven gibi malzemelerin zamanla kullanım süresi dolar ya da kullanılıp eksilir. Çanta düzenli kontrol edilmeli ve kolay ulaşılabilir bir yerde tutulmalıdır; ilk yardımda yaralıya ilaç verilmez.

İleri gebelikte sırtüstü yatışta rahim, kalbe kan getiren büyük toplardamara baskı yapabilir. Bu nedenle bilinci kapalı ve soluyan gebe, sol yanına yatırılarak koma pozisyonuna getirilir.

Kulağa sokulan çubuk ya da kürdan böceği daha derine itebilir ve kulak zarını yırtabilir. Kulağa sıvı dökmek de zarar verebilir. Sakinleştirilen çocuk sağlık kuruluşuna götürülür.

Burkulmada eklem normal hareket sınırını aşar ve kemikleri birbirine bağlayan bağlar gerilir ya da yırtılır. Bu yüzden ağrı, şişlik ve hareket kısıtlılığı görülür; bölge hareketsiz bırakılır ve soğuk uygulanır.

Sıcak hava ve duman solunduğunda ağız, gırtlak ve soluk yolları yanabilir. Bu bölgeler zamanla şişerek solunumu engelleyebilir; dışarıdan hafif görünen bu tablo hayati tehlike taşır ve hızlı tıbbi yardım gerektirir.

Suni solunum yapmak istemeyen ya da yapamayan ilk yardımcının yalnızca göğüs basısı uygulaması, hiçbir şey yapmamaktan çok daha iyidir. Bası, dakikada 100–120 hızla ve ara vermeden ambulans gelene kadar sürdürülür.

Kirli ve paslı cisimlerin açtığı derin delici yaralarda tetanos mikrobu bulaşabilir. Yara akan suyla temizlenip temiz bir örtüyle kapatılır; aşı durumunun değerlendirilmesi için sağlık kuruluşuna gidilir.

Birincil değerlendirmede bilinç, hava yolu, solunum ve dolaşım hızla kontrol edilir; hayatı tehdit eden sorun varsa hemen müdahale edilir. Baştan ayağa ayrıntılı muayene ise ikincil değerlendirmedir.

Önce kırmızı kablo boş akünün artı kutbuna, sonra dolu akünün artı kutbuna bağlanır. Ardından siyah kablo dolu akünün eksi kutbuna, son olarak çalışmayan aracın motor bloğundaki boyasız bir metal noktaya bağlanır. Bu sıra kıvılcım ve kısa devre tehlikesini azaltır.

Otomatik vitesli araçlarda motor, araç hareket etmesin diye P (park) ya da N (boş) konumunda çalıştırılır. D ileri, R geri vitestir; bu konumlarda çalıştırma araçların çoğunda engellenir.

Dizel partikül filtresi, egzoz gazında bulunan is ve kurum parçacıklarını tutarak havaya karışmalarını önler. Tutulan is, belirli koşullarda yüksek sıcaklıkta yakılarak filtre temizlenir.

Bu simge lastik basıncı izleme sistemine aittir; bir ya da birden fazla lastiğin basıncının düştüğünü bildirir. Sürücü güvenli bir yerde durup lastikleri kontrol etmeli, basıncı önerilen değere getirmelidir.

Kontak açıldığında birçok ikaz lambası, ampullerin ve sistemlerin çalıştığını göstermek için kısa süre yanar. Motor çalışınca yağ basıncı oluşur ve alternatör şarja başlar; lambalar söner. Motor çalışırken yanmaya devam ederlerse arıza vardır.

Çok düşük sıcaklıklarda motorinin içindeki parafin donar ve yakıt koyulaşır; bu parçacıklar yakıt filtresini ve boruları tıkayabilir. Kış aylarında soğuğa dayanıklı kışlık motorin kullanılması bu sorunu azaltır. Dizel motorlarda kıvılcım bujisi bulunmaz.

Yüksek viteste düşük hız, motorun yeterli güç üretemediği düşük devirlerde zorlanmasına yol açar. Küçük viteste motor daha yüksek devirde döner, tekerleklere daha fazla güç iletir ve zorlanma ortadan kalkar.

Motor hacmi, pistonların silindir içinde süpürdüğü hacimlerin toplamıdır ve genellikle santimetreküp ya da litre olarak belirtilir. Yakıt deposu, yağ ya da soğutma suyu miktarıyla ilgisi yoktur.

Yanlış yakıt motora ve yakıt sistemine ulaşmadan fark edilirse hasar önlenebilir. Motor çalıştırılmaz; araç çekilerek depo ve yakıt hatları temizletilir. Çalıştırmak yanlış yakıtı enjektörlere ve pompaya taşır.

Trafik adabı sürücülerle sınırlı değildir; yayalar ve yolcular da birbirine saygı göstermelidir. Yaşlı, engelli, hamile ve küçük çocuklu yolculara yer vermek nezaketin en bilinen örneğidir.

Sabır, hoşgörü ve empati trafiğin herkes için güvenli ve huzurlu olmasını sağlar. Trafiği bir yarış alanı gibi görüp başkalarını geçmeye çalışmak ise öfkeye ve kazalara yol açar.

Pompa, sırada bekleyen herkesin ortak kullanımı içindir. Yakıt aldıktan sonra aracı park alanına çekip alışverişi öyle yapmak başkalarının hakkına saygının gereğidir.

Yolda kalan bir engel, arkadan gelen ve onu geç fark eden sürücüler için ciddi kaza tehlikesidir. Durumu güvenli bir yerden yetkililere bildirmek, başkalarının güvenliğini de düşünen sorumlu bir davranıştır.

Yolcu da yolculuğun güvenliğinden sorumludur. Yorgunluk belirtilerini fark eden yolcu, sürücüyü telaşlandırmadan uyarmalı ve mola önermelidir. Direksiyona müdahale etmek ya da sürücünün dikkatini dağıtmak ise kazaya yol açabilir.

Çöp toplama gibi hizmetler herkesin yararınadır ve kısa süreli bir bekleme gerektirir. Korna çalmak hem görevlileri hem de çevredekileri rahatsız eder; sabırla beklemek ya da uygunsa başka bir yol seçmek gerekir.