Ehliyet Deneme Sınavı 6

Mavi kare zemin üzerindeki beyaz ok “Tek yönlü yol” bilgi işaretidir; caddede trafik yalnızca okun gösterdiği yöne akar. Mavi yuvarlak zeminde benzer bir ok ise “İleri mecburi yön” anlamına gelir.

Kırmızı kenarlı beyaz X biçimindeki levha tek hatlı demiryolu hemzemin geçidini gösterir ve geçidin hemen önüne konur. Sürücü yavaşlamalı, tren geliyorsa durup beklemelidir.

Mavi zeminli yuvarlak levhalar mecburiyet bildirir. İçinde beyaz rakam bulunan mavi yuvarlak levha “En az hız sınırlaması”dır; yol ve hava koşulları elverdikçe bu hızın altına düşülmemelidir. En çok hız sınırı ise kırmızı çerçeveli beyaz levhayla gösterilir.

Ana yol levhasının çapraz çizgilerle çizilmiş hâli “Ana yol sonu” anlamındadır. Bu levhadan sonra sürücü kavşaklarda ana yol üstünlüğüne sahip değildir; geçiş hakkını levhalara ve genel kurallara göre belirlemelidir.

Refüj, bölünmüş yollarda iki yönün taşıt yollarını ayıran, çoğunlukla yükseltilmiş ya da bariyerli kısımdır. Banket taşıt yolunun kenarındaki kısım, şerit ise taşıt yolunda bir araç dizisinin ilerlediği bölümdür.

Kanuna göre trafik kazası, karayolunda hareket hâlindeki bir veya birden fazla aracın karıştığı ve ölüm, yaralanma ya da maddi zararla sonuçlanan olaydır. Yalnızca maddi hasarlı olaylar da trafik kazasıdır.

Otomobil ve belirli ağırlığa kadar kamyonet kullanmak için B sınıfı sürücü belgesi gerekir. A2 motosiklet, C kamyon, M ise motorlu bisiklet için verilen sınıflardır.

Önündeki araç başka bir aracı geçmeye başlamışsa arkadaki sürücü aynı anda geçmeye kalkışamaz. Geçme tamamlanıp yol yeniden uygun hâle gelene kadar beklemelidir.

Yangın musluklarının önüne park etmek yasaktır; yangın anında itfaiyenin suya ulaşması gecikirse can ve mal kaybı artar. Park cebi zaten park için ayrılmış alandır.

Emniyet şeridinde duran araca hızla gelen bir aracın çarpma tehlikesi vardır. Yolcular trafikten uzak olan sağ taraftan inip bariyerin arkasındaki güvenli alanda beklemelidir; otoyolda karşıya geçmek yasak ve çok tehlikelidir.

Eski araçlarda motor yağı, akü, fren hidroliği ve soğutma suyu gibi çevreye zararlı maddeler bulunur. Yetkili tesislerde bu atıklar ayrıştırılır; metal ve plastik gibi malzemeler geri kazanılır.

Dört araç yerine tek araç kullanılması, yakılan yakıtı ve çıkan egzoz gazını belirgin biçimde azaltır; trafik sıkışıklığı ve park sorunu da hafifler.

Sürekli trafik gürültüsü stres, sinirlilik, dikkat dağınıklığı ve uyku bozukluklarına yol açar; çok yüksek sese uzun süre maruz kalmak işitmeye de zarar verebilir. Gürültünün uyku kalitesini artırması söz konusu değildir.

Kaldırım yayalar içindir. Kaldırımı kapatan araç yayaları, özellikle bebek arabası iten ve tekerlekli sandalye kullanan kişileri taşıt yoluna inmeye zorlar ve tehlikeye atar.

Güneş altında kapalı bir aracın içi birkaç dakikada dış ortamdan çok daha fazla ısınır. Çocuklar sıcaktan yetişkinlerden çabuk etkilenir; araçta yalnız bırakılmaları sıcak çarpmasına ve ölüme yol açabilir.

Hamileler de emniyet kemeri takmalıdır. Bel kayışı karnın altından, kalça kemiklerinin üzerinden; omuz kayışı göğsün ortasından ve karnın yanından geçirilir. Kayışın karnın üzerinden geçmesi kazada bebeğe zarar verebilir.

Yolcular araca kaldırım tarafından, yani sağ kapılardan binip inmelidir. Taşıt yolu tarafındaki kapıdan inmek, arkadan gelen araç ve bisikletlilerle çarpışma tehlikesi yaratır.

Hız arttıkça sürücünün bakışı uzağa odaklanır ve görüş alanı daralır; yol kenarından çıkan yaya, çocuk veya araçlar daha geç fark edilir. Bu da tepki için kalan süreyi kısaltır.

Karşıdaki sürücü hatalı olsa da önemli olan çarpışmayı önlemektir. Yavaşlamak ve güvenliyse sağa yanaşmak, sollayan aracın kendi şeridine dönebilmesi için alan açar. Sola kaçmak, sollayan aracın döneceği yere girmek demektir.

Yokuşta kalkış yapan araç bir an geriye kayabilir. Öndeki araçla arada biraz daha fazla mesafe bırakmak, böyle bir kaymada çarpışmayı önler.

Sürücü belgesine işlenen gözlük veya lens şartı, sürücünün ancak bu düzeltmeyle güvenli görebildiğini gösterir. Bu şarta uymadan araç kullanmak hem kurala aykırıdır hem de kaza riskini artırır.

Yakınında yaya alt veya üst geçidi bulunan yayalar karşıya bu geçitlerden geçmelidir. Hızlı akan bölünmüş yollarda taşıt yolundan geçmek, yayanın sürücülerin beklemediği bir anda önlerine çıkmasına ve ağır kazalara yol açar.

Büyük araçların özellikle sağ yanında ve arka köşelerinde sürücünün aynada göremediği geniş kör noktalar vardır. Bu bölgede uzun süre kalan otomobil, tırın şerit değiştirmesi veya sağa dönmesi sırasında çarpılabilir. Sürücüyü aynada göremiyorsanız o da sizi görmüyordur.

Yalnız olan kişi yumruğunu göbeğinin biraz üstüne koyup diğer eliyle kavrayarak karnına içe ve yukarı doğru bastırabilir; karnını bir sandalye sırtına veya masa kenarına hızla bastırmak da aynı etkiyi sağlar. Su içmek tıkanıklığı artırabilir.

Göğüs basısı yorucudur ve birkaç dakika içinde basıların derinliği farkında olmadan azalır. İki ilk yardımcı varsa yaklaşık iki dakikada bir, basılara mümkün olduğunca kısa ara vererek görev değiştirmelidir.

Darbeden sonra göz çevresinde gözlük biçiminde morarma, kulak ya da burundan kan veya açık renkli sıvı gelmesi kafatası kırığını düşündürür. Böyle bir yaralı hareket ettirilmeden izlenmeli, hemen 112 aranmalıdır.

Gözü ovmak tozun göz yüzeyini çizmesine yol açar. Göz temiz akan suyla bol miktarda yıkanmalı; yabancı cisim çıkmazsa veya göz batmaya devam ederse sağlık kuruluşuna gidilmelidir.

Korkmuş bir yaralıya ilk yardımcı kendini tanıtmalı, sakin ve anlaşılır biçimde ne yapacağını anlatmalıdır. Bu güven duygusu yaralının iş birliğini kolaylaştırır; korkutucu sözler ve suçlayıcı sorular ise paniği artırır.

Hayat kurtarma zinciri, durumun erken fark edilip 112’nin aranmasıyla başlar; erken temel yaşam desteği, erken defibrilasyon ve ileri yaşam desteğiyle devam eder. İlk halka gecikirse sonrakilerin etkisi azalır.

Kırık ile burkulma ayırt edilemiyorsa yaralanma kırık kabul edilir ve bölge, üstteki ve alttaki eklemlerle birlikte hareketsiz hâle getirilir. Bölgeyi zorlamak kırık uçlarının damar ve sinirlere zarar vermesine yol açabilir.

İçilen ilacın kutusu veya prospektüsü, sağlık ekibinin hangi maddeyle ve ne kadar zehirlenme olduğunu anlamasını kolaylaştırır. Kendi başına kusturmak, başka ilaç ya da süt vermek önerilmez.

Ağızda açıkça görülen yabancı cisim parmakla dikkatlice çıkarılabilir. Görülmeyen bir cismi bulmak için parmağı körlemesine ağza sokmak cismi daha derine itebilir; bilinci kapalı kişiye su da verilmez.

Kılcal damar kanamasında kan yüzeyden sızar, akış yavaştır ve genellikle kendiliğinden durur. Atardamar kanaması fışkırır tarzda, toplardamar kanaması ise koyu renkli ve düzenli akışlıdır.

Elektrik akımı vücuda girdiği ve çıktığı yerlerde küçük yanıklar bırakabilir; ancak geçtiği yol boyunca iç dokulara ve kalbe zarar vermiş olabilir. Kişi iyi görünse de mutlaka sağlık kuruluşunda değerlendirilmelidir.

Pamuğun lifleri yaraya yapışır, yara iyileşirken ayrılması zorlaşır ve enfeksiyon riski artar. Yara temiz gazlı bez veya temiz bir bezle kapatılıp gerekirse üzerine bastırılarak sarılmalıdır.

Fren hidroliği havadaki nemi çeker. Nem oranı arttıkça hidroliğin kaynama noktası düşer; uzun yokuş inişlerinde ısınan frenlerde buhar kabarcıkları oluşabilir ve fren pedalı boşa gidebilir.

“205” lastiğin genişliğinin 205 milimetre olduğunu, “55” yanak yüksekliğinin bu genişliğe oranını (yüzde), “R” radyal yapıyı, “16” ise jant çapını inç olarak gösterir.

Bagaj ağır yüklenince aracın arkası çöker, önü yükselir ve kısa farlar bile karşıdakilerin gözünü alacak kadar yukarı bakar. Pek çok araçta far yükseklik ayarıyla bu düzeltilebilir; far ayarı ayrıca düzenli olarak kontrol ettirilmelidir.

“W” İngilizce kış (winter) sözcüğünden gelir ve yağın soğukta ne kadar akıcı kaldığını gösterir; bu sayı küçüldükçe yağ soğuk çalıştırmada daha kolay akar. Tireden sonraki sayı yağın çalışma sıcaklığındaki kıvamını gösterir.

Segmanlar piston ile silindir duvarı arasındaki boşluğu kapatır; sıkıştırma basıncının kaçmasını ve yağın yanma odasına geçmesini önler. Aşınmış segmanlar güç kaybına ve motorun yağ yakmasına yol açar.

Yakıt pompası depodaki yakıtı emer ve gerekli basınçla motora gönderir. Su pompası soğutma suyunu, yağ pompası motor yağını dolaştırır; hava filtresi ise motora giren havayı temizler.

Volan, ağırlığı sayesinde dönme enerjisini depolar ve iş zamanları arasında krank milinin düzgün dönmesine yardım eder. Çevresindeki dişliye marş motoru kavrar; debriyaj da volan üzerine bağlanır.

Direksiyon boşluğu fazla olan araçta sürücünün hareketi tekerleklere gecikmeli ulaşır; ani manevralarda ve virajlarda aracı kontrol etmek zorlaşır. Arıza vakit kaybetmeden giderilmelidir.

Motorda ısınan soğutma suyu kalorifer peteğinden geçirilir; fan bu peteğin ısıttığı havayı yolcu bölümüne üfler. Bu yüzden motor ısınmadan kalorifer sıcak hava vermez.

Savunmalı sürüş; yolu, hava koşullarını ve diğer yol kullanıcılarının olası hatalarını önceden fark edip kazaya meydan vermeyecek şekilde araç kullanmaktır. Haklı olmakta ısrar etmek bu anlayışa aykırıdır.

Kuyruğu atlayıp son anda araya girmek, sırasını bekleyen sürücülerin hakkını yer; ayrıca yan şeritte ani yavaşlamalara ve çarpışmalara yol açar. Çıkışa gidecek sürücü kuyruğun sonuna girmelidir.

Kapalı araçta içilen sigaranın dumanını bütün yolcular solur; çocuklar bundan daha çok etkilenir. Sigara ayrıca sürücünün dikkatini dağıtır. Yolcuların sağlığını düşünmek trafik adabının bir parçasıdır.

Korna yalnızca bir tehlikeyi önlemek için kullanılır. Gece yarısı birini çağırmak için korna çalmak çevrede uyuyan insanları rahatsız eder; telefonla haber vermek yeterlidir.

Yolu kapatarak sohbet etmek, arkada bekleyenlerin zamanına ve hakkına saygısızlıktır. Görüşmek isteyen sürücüler trafiği engellemeyecek uygun bir yerde durmalıdır.

Araçtakilerin can güvenliği sürücünün sorumluluğundadır. Arkadaş baskısıyla hız yapmak ağır kazalara yol açabilir; sürücü kararlı biçimde güvenli sürüşünü sürdürmelidir.