Ehliyet Deneme Sınavı 7

Kırmızı kenarlı üçgen tehlike uyarı işaretidir; içindeki kar tanesi, yolun görünmeyen ince bir buz tabakasıyla kaplı olabileceğini bildirir. Özellikle gölgeli kesimlerde ve köprülerde hız azaltılır, ani fren ve sert direksiyon hareketinden kaçınılır.

Mavi zemin üzerindeki beyaz P harfi, park yerini gösteren bilgi işaretidir. Altında ek levha varsa park süresi ya da hangi araçların park edebileceği de belirtilir.

Kanundaki tanıma göre trafik yalnız araçlardan oluşmaz; yayalar ve hayvanlar da karayolundaki hareketleriyle trafiğin parçasıdır. Bu yüzden kurallar yayaları da bağlar.

Bir yerin yerleşim yeri sayılması için nüfusa ya da bina sayısına değil, giriş ve çıkışının levhalarla belirlenmiş olmasına bakılır. Hız ve ışık kullanımı gibi bazı kurallar bu levhalara göre değişir.

Işık, görevli işareti ya da sıkışıklık gibi trafik zorunluluğu nedeniyle beklemek durmadır. Yolcu indirmek ya da yük almak için kısa süre beklemek duraklama, bundan daha uzun süre beklemek ise park etmedir.

Yavaşlama ya da durma, sol kol aşağı doğru uzatılıp yukarı aşağı hareket ettirilerek bildirilir. Kolun yatay uzatılması sola, dirsekten bükülüp yukarı kaldırılması sağa döneceğini anlatır.

Kollar yanlara açıkken görevlinin önünden ve arkasından gelenler durur. Görevlinin sağ ve sol yanından gelenler ise yollarına devam edebilir; bu sürücü yan taraftan geldiği için geçebilir.

Kavşakta sola dönen sürücü, karşı yönden gelip düz giden ya da sağa dönen araçlara ilk geçiş hakkını vermek zorundadır. Hız ya da araç büyüklüğü öncelik sağlamaz.

Sinyal vermek geçiş hakkı kazandırmaz; dönüş yapan sürücü, düz devam eden bisikletlinin önünü kesmemelidir. Sağa dönüşte bisikletli kolayca kör noktada kalabildiği için ayna ve omuz kontrolü yapılır.

Fren mesafesi hızla doğru orantılı değil, hızın karesiyle artar. Hız 2 katına çıkınca fren mesafesi yaklaşık 2 × 2 = 4 katına çıkar; bu yüzden küçük bir hız artışı bile durma mesafesini belirgin biçimde uzatır.

Park lambaları duran aracın görülmesi için yapılmıştır. Gece seyir hâlindeki araç, yol aydınlatılmış olsa bile kısa huzmeli farlarını yakmalıdır; aksi hâlde hem yolu yeterince göremez hem de diğerlerince geç fark edilir.

Tünelde duran araç arkadan gelenler için büyük tehlikedir. Dörtlü flaşörler yakılır, araç mümkünse sağa ya da cep alanına çekilir, motor kapatılır ve acil telefon ya da 112 ile yardım istenir. Tünelde geri gitmek kesinlikle yapılmaz.

Egzozla havaya karışan kurşun, solunduğunda insan sağlığına zarar veren ağır bir metaldir. Ayrıca kurşun, zararlı gazları azaltan katalitik konvertörün çalışmasını bozar.

Antifriz zehirli bir kimyasaldır; toprağa ve suya karışınca canlılara zarar verir. Tatlımsı tadı nedeniyle hayvanların içme tehlikesi de vardır. Bu yüzden kapalı bir kapta servise ya da atık toplama noktasına verilmelidir.

Lastik tekerlekli traktörler F sınıfı sürücü belgesiyle kullanılır. M sınıfı motorlu bisiklet, G sınıfı iş makinesi, A2 sınıfı ise belirli güçteki motosikletler içindir.

Yol kenarındaki devamlı çizgi, taşıt yolunun nerede bittiğini gösterir; özellikle gece ve sisli havada sürücünün yolu izlemesini kolaylaştırır. Bu çizgi zorunlu hâller dışında aşılmaz.

Servisten inen çocuklar, karşıya geçmek için aracın önünden ya da arkasından birden yola çıkabilir. Sürücü hızını düşürür, gerekirse durur ve çocukları görebileceği kadar dikkatle ilerler.

Gevşek taşlar lastiğin yola tutunmasını azaltır ve tekerleklerden sıçrayarak arkadaki araçların camlarına çarpabilir. Düşük hız ve geniş takip mesafesi hem kaymayı hem de taş sıçramasını önler.

Buğu, araç içindeki nemli havanın soğuk camda yoğunlaşmasıyla oluşur. Havanın cama yönlendirilmesi ve klimanın nemi alması buğuyu hızla giderir. Görüş açılana kadar sürücü yavaşlamalı, gerekirse güvenli bir yerde durmalıdır.

Sinyal, sürücünün niyetini diğerlerine bildiren bir iletişim aracıdır. Unutulan sinyal, örneğin tali yoldan çıkacak bir sürücünün “Bu araç dönecek.” diyerek önüne çıkmasına ve kazaya yol açabilir.

Koşullar uygunken gereksiz yere çok yavaş gitmek, trafiğin akışını bozar ve arkadakileri riskli sollamalara iter. Yavaş gitmesi gereken bir durum varsa sürücü sağdan gitmeli, uygun yerde arkadakilerin geçmesini kolaylaştırmalıdır.

Sızan yağ ve yakıt yağmur suyuyla toprağa ve su kaynaklarına taşınır. Kalıcı çözüm sızıntının giderilmesidir; yıkayıp kanalizasyona akıtmak kirliliği yalnızca başka yere taşır.

Görev sırasında uyarı işaretlerini kullanan geçiş üstünlüğüne sahip araçlar, gerekli önlemi alarak kırmızı ışıkta da geçebilir. Diğer sürücüler, ışık kendilerine yeşil olsa bile bu araçlara yol vermek zorundadır.

Yetişkin bir insanda yaklaşık 5–6 litre kan bulunur. Kısa sürede bunun önemli bir bölümünün kaybedilmesi şoka yol açabileceği için ağır kanamalar hemen durdurulmalıdır.

Gaz alışverişi, akciğerlerde kılcal damarlarla sarılı küçük hava keseciklerinde olur. Burun, yutak ve soluk borusu havayı yalnızca taşır; diyafram ise solunum hareketini sağlayan kastır.

Merkezî sinir sistemi beyin ve omurilikten oluşur. Omurilik omurga içinde korunduğu için omurga yaralanması şüphesi olan kişide baş, boyun ve gövde ekseni bozulmadan hareket ettirilmemelidir.

Kılcal dolum zamanı dolaşım hakkında bilgi verir. Normalde tırnak 2 saniyeden kısa sürede pembeleşir; bu sürenin uzaması şok gibi dolaşım bozukluklarını düşündürür.

Bilinç düzeyi uyanık, sese tepki, ağrıya tepki ve tepkisiz olarak sıralanır. Seslenmeye yanıt vermeyip omzun sıkılmasıyla tepki veren kişi ağrılı uyarana tepki veriyordur; bu kişi yakından izlenir ve 112 aranır.

Kollar düz tutulup omuzlar ellerin üzerine getirildiğinde bası vücut ağırlığıyla yapılır; göğüs yeterince çöktürülür ve ilk yardımcı çabuk yorulmaz. Bükülü kollarla yapılan bası hem yetersiz kalır hem de yorar.

Bu tablo ağır alerjik tepkiyi (anafilaksi) düşündürür ve hava yolu kısa sürede kapanabilir. Hemen 112 aranır; kişinin yanında doktorunun verdiği adrenalin oto-enjektörü varsa kullanmasına yardım edilir, solunumu rahatlatan oturur pozisyon verilir.

Böcek ilaçları deriden emilerek zehirlenmeye yol açabilir. İlk yardımcı eldiven gibi önlemlerle kendini korur, ilaç bulaşmış giysileri çıkarır ve deriyi uzun süre bol suyla yıkar; gerekirse 112 ya da 114 Ulusal Zehir Danışma Merkezi aranır.

Yanık serin suyla soğutulur; ancak geniş yanıklarda uzun süre soğuk su uygulamak vücut ısısının tehlikeli biçimde düşmesine yol açabilir. Buz doku hasarını artırır, kabarcıklar patlatılmaz ve yanığa merhem gibi maddeler sürülmez.

Eklemler hareketli olduğu için sargının kaymaması ve eklemi sarabilmesi gerekir. Sekiz biçiminde yapılan sargı eklemin üstünden ve altından geçerek bu bölgeyi en iyi saran yöntemdir.

Bilinci kapalı kişinin yutma ve öksürme refleksleri zayıflar; sırtüstü yatarken kusmuk hava yoluna kaçabilir. Yan pozisyon (koma pozisyonu) kusmuğun ağızdan dışarı akmasını ve hava yolunun açık kalmasını sağlar.

Kucakta taşıma çocuklar ve hafif yaralılar için tek kişinin uygulayabileceği en uygun yöntemdir. Sandalye yöntemi iki kişi gerektirir; sürükleme ise ağır ve yürüyemeyen yetişkinlerde, çoğu zaman tehlikeli bir ortamdan çıkarmak için kullanılır.

Rölanti, gaz pedalına basılmadan motorun kendi kendine çalıştığı düşük devirdir. Rölanti devrinin çok düşmesi motorun stop etmesine, gereksiz yükselmesi ise yakıt israfına yol açar.

Takometre krank milinin dakikadaki dönüş sayısını gösterir. Sürücü vites değişimini bu göstergeye bakarak daha uygun zamanda yapabilir; kırmızı bölgeye kadar zorlamak motoru yıpratır.

Sabit hız sistemi kuru ve düz yollarda konfor sağlar. Islak, karlı ya da buzlu yolda tekerlek tutunmayı kaybettiğinde sistemin gaz vermeye devam etmesi kaymayı artırabilir; bu yüzden üreticiler kaygan yolda kullanılmamasını önerir.

Aşınma göstergesi, diş derinliğinin en alt sınıra indiğini gösterir. Bu lastik özellikle ıslak zeminde suyu atamaz, yol tutuşu azalır ve su kızağı tehlikesi artar; lastiğin yenilenmesi gerekir.

Tekerlek yere basarken bijonlar biraz gevşetilirse tekerlek boşta dönmez ve kriko üzerindeki araç sarsılmaz. Araç kaldırıldıktan sonra bijonlar tamamen sökülür; yeni tekerlek takılınca çapraz sırayla sıkılır.

Frenleme sırasında oluşan ısı, disk frenlerde havaya daha kolay atılır. Bu sayede uzun inişlerde ısınmaya bağlı fren zayıflaması daha geç ortaya çıkar. Disk frenlerde de balata aşınır ve değiştirilir.

Yağ pompası, karterde toplanan yağı emip yataklara, silindir çeperlerine ve diğer hareketli parçalara basınçla gönderir. Yağ basıncı ikaz lambası bu basıncın düştüğünü haber verir.

Hava soğutmalı motorlarda radyatör yoktur; motorun ısısı yüzeyden geçen havaya aktarılır. Kanatçıklar yüzey alanını büyüterek ısının havaya daha hızlı geçmesini sağlar.

Aşırı ısınmış metal parçalar soğuk suyla ani biçimde soğutulursa çatlayabilir. Motorun soğuması beklenir, radyatör kapağı da sıcakken açılmaz; eksik su motor soğuduktan sonra tamamlanır.

Sürücü, kuralın kendisine tanıdığı haktan başkasının zorluğunu düşünerek vazgeçmiştir. Kendi hakkından karşılık beklemeden vazgeçmek fedakârlıktır ve trafiği herkes için kolaylaştırır.

Trafik adabı yalnız sürücüleri değil yolcuları da kapsar. Önce inenlerin inmesi kapıdaki sıkışmayı önler, biniş daha hızlı ve güvenli olur.

Ayağa tam oturmayan terlik, fren ya da gaz pedalına basmayı geciktirebilir; pedalın altına sıkışırsa frene hiç basılamayabilir. Araç kullanırken ayağı saran ve kaymayan ayakkabı giymek sürücünün sorumluluğudur.

Hatayı yapan kişinin yaşına, cinsiyetine ya da memleketine bağlamak ön yargıdır. Her yaştan sürücü hata yapabilir; doğru tutum hatayı sakin karşılayıp güvenli mesafeyi yeniden kurmaktır.

Göz teması ve açık bir işaret, yaya ile sürücü arasındaki belirsizliği ortadan kaldırır. Yaya, sürücünün kendisini gördüğünden emin olur; böylece ani ve tehlikeli kararların önüne geçilir. Sürücü yine de diğer şeritteki araçlara dikkat etmelidir.

Hem sürüş sırasında telefon kullanmak hem de aşırı hızı övünç konusu yapmak tehlikelidir. Bu tür paylaşımlar özellikle gençler arasında kural ihlalini olağan gösterir ve başkalarını da aynı riski almaya özendirir.