Ehliyet Deneme Sınavı 5

Mavi zeminli yuvarlak levhalar mecburiyet bildirir. Aşağı ve sağa doğru eğik beyaz ok “Sağdan gidiniz” anlamına gelir; refüj veya ada gibi bir engelin sağından geçilmelidir.

Mavi zemin üzerinde üst ucu kırmızı çubukla kapatılmış beyaz dikey çubuk “Çıkmaz yol” bilgi işaretidir. Bu yolun öbür ucundan çıkış yoktur; sürücü dönüşünü buna göre planlamalıdır.

Tehlike uyarı üçgeni içindeki kalın çizgi ana yolu, ince çizgi tali yolu gösterir. Sürücü ana yoldadır ve ileride sağdan bir tali yol bağlanmaktadır; oradan çıkabilecek araçlara karşı dikkatli olunmalıdır.

Kırmızı çerçeveli yuvarlak levhada ters yönlü iki ok “Karşıdan gelene yol ver” anlamındadır; darlıkta önce karşı yöndeki araçlar geçer. Mavi kare zeminli benzer levha ise karşıdan gelenlere göre öncelikli olunduğunu gösterir.

Banket, taşıt yolunun hemen yanında, şev başına veya hendeğin iç kenarına kadar uzanan kısımdır. Taşıt trafiği için değildir; zorunlu hâllerde duraklama gibi amaçlarla kullanılabilir.

Motorlu taşıt, kendi makine gücüyle hareket eden taşıttır. Bisiklet pedalla, yani insan gücüyle ilerlediği için bir taşıttır ama motorlu taşıt değildir.

Sürücü kol işaretlerini sol koluyla yapar. Sol kol dışarıya yatay uzatılırsa sola dönüş, dirsekten bükülüp yukarı kaldırılırsa sağa dönüş, aşağı uzatılıp sallanırsa yavaşlama ya da durma bildirilir.

Araçtan taşan yük, diğer sürücülerin fark edebilmesi için gündüz kırmızı bir flama ya da bezle, gece kırmızı ışık veya reflektörle işaretlenir. Dörtlü flaşör yükün ucunu göstermez.

Otoyoldan çıkacak sürücü sağa sinyal verip yavaşlama şeridine girer ve hızını orada düşürür. Ana şeritte ani yavaşlamak, arkadan gelen hızlı trafik için çarpışma tehlikesi yaratır.

Hemzemin geçitlere yaklaşırken ve geçitlerin üzerinde geçme yasaktır; geçitte durma ya da trenle karşılaşma ihtimali bu manevrayı çok tehlikeli yapar. Diğer seçeneklerde koşullar geçmeye uygundur.

Sürücü belgesi olmayan kişiye araç kullandırmak yasaktır ve araç sahibi de bundan sorumlu tutulur. Yolun boş olması ya da yanda birinin oturması bu yasağı ortadan kaldırmaz.

Koltuk, direksiyon ve aynalar araç durmuşken ayarlanır, emniyet kemeri takılır, sonra yola çıkılır. Seyir sırasında ayar yapmak dikkati yoldan ayırır.

Yan ve arka camlar, aynalar ile farlar karla kaplıysa sürücü çevresini göremez, araç da diğerlerince fark edilmez. Tavandaki kar frenlemede ön cama kayabilir; yola çıkmadan araç tamamen temizlenmelidir.

Karanlıkta koyu giysili bir yaya, farların aydınlattığı alana girene kadar fark edilmez. Açık renkli giysi ve reflektörlü bant ya da yelek, yayanın çok daha uzaktan görülmesini sağlar.

Yük arttıkça aracın kütlesi ve hareket enerjisi artar; frenlerin aracı durdurması için daha uzun yol gerekir. Bu yüzden yüklü araçta takip mesafesi artırılmalıdır.

Susturucu, egzoz gazlarının çıkardığı sesi azaltır. Sökülmesi ya da sesi artıracak şekilde değiştirilmesi gürültü kirliliği yaratır, insanların dinlenmesini ve sağlığını olumsuz etkiler.

Hıza uygun vitesle, motoru gereksiz yüksek devirlere çıkarmadan sürmek daha az yakıt yakılmasını sağlar. Daha az yakıt, daha az egzoz gazı ve daha temiz hava demektir.

Araçlar çimi ve toprağı ezerek bitkilere zarar verir, ağaç köklerinin çevresindeki toprağı sıkıştırır; sızabilecek yağ ve yakıt da toprağı kirletir. Araç yalnızca park için ayrılmış yerlere bırakılmalıdır.

Kırmızı kenarlı üçgen levhalar tehlike uyarı işaretidir. İçinde geyik bulunan levha “Vahşi hayvanlar çıkabilir” anlamındadır; özellikle gece ve alacakaranlıkta hız azaltılıp dikkatli olunmalıdır.

Tescil plakaları, aracın tanınabilmesi için her zaman temiz ve okunur durumda bulunmalıdır. Plakanın çamur, aksesuar veya başka bir şeyle kapanması kurala aykırıdır.

Mavi zemin üzerinde beyaz “H” harfi bulunan bilgi işareti “Hastane” anlamına gelir. Hastanelerin çevresinde sürücüler dikkatli olmalı, gereksiz korna çalmamalıdır.

Ön cama asılan veya yapıştırılan eşyalar sürücünün görüş alanını daraltır; özellikle yaya ve bisikletlilerin geç fark edilmesine yol açar. Araç camlarında görüşü engelleyecek nesne bulundurulmamalıdır.

Tek yönlü yollarda sola dönecek sürücü önceden sinyal verip yolun sol kenarına en yakın şeride geçer ve dönüşü oradan yapar. Sağ şeritten sola dönmek diğer şeritlerdeki araçların önünü keser.

İlk yardım, olay yerinde ilaçsız ve eldeki imkânlarla yapılan hayat kurtarıcı uygulamalardır. Acil tedavi ise doktor ve sağlık personelinin tıbbi araç ve ilaç kullanarak yaptığı müdahaledir.

Ulusal Zehir Danışma Merkezi’ne 114 numaralı hattan günün her saatinde ulaşılabilir. Yaşamı tehdit eden bir durum varsa önce 112 aranmalıdır.

Bilinci açık ve az da olsa yürüyebilen yaralı, kolunu ilk yardımcının omzuna atıp destek alarak yürütülür. Sürükleme ve itfaiyeci yöntemi yürüyemeyen ya da bilinci kapalı yaralılar için düşünülür.

Karın yaralanmalarında yaralı sırtüstü yatırılır, dizleri bükülerek altına destek konur; böylece karın kasları gevşer ve ağrı azalır. Yaralıya yiyecek veya içecek verilmez.

Deriye yapışmış giysi çekilirse yanık doku da kopar, yara büyür ve enfeksiyon riski artar. Yapışan kısım yerinde bırakılır, çevresi gerekirse kesilerek uzaklaştırılır ve bölge serin suyla soğutulur.

Hamilelerde ve karnını kavramanın mümkün olmadığı çok kilolu kişilerde karına bası yapılmaz; bunun yerine göğüs kemiğinin alt yarısına geriye doğru bası uygulanır.

Yumuşak yatak basının gücünü emer ve göğüs yeterince çöktürülemez. Göğüs basısı için kişi sırtüstü, sert ve düz bir zemine alınmalıdır.

Yalnızca derinin üst tabakasını etkileyen, kızarıklık, ağrı ve hafif şişlikle seyreden yanık birinci derecedir. Su toplamış kabarcıklar ikinci derece yanıkta görülür.

Bebeklerde boyun kısa ve yağlı olduğu için şah damarı zor bulunur. Nabız, üst kolun iç yüzündeki kol atardamarından (brakiyal) kontrol edilir.

Keneye kolonya, yağ dökmek ya da yakmak, kenenin vücuda daha fazla salgı bırakmasına yol açabilir. Kene ezilmeden, uygun yöntemle ve tercihen sağlık kuruluşunda çıkarılmalı; sonraki günlerde ateş gibi belirtiler izlenmelidir.

Ağız bölgesi yaralı olduğunda ya da ağız açılamadığında ağız kapatılır ve hava burundan verilir. Bu yönteme ağızdan buruna suni solunum denir.

Solunum güçlüğü olan, bilinci açık kişi oturur ya da yarı oturur pozisyonda daha rahat nefes alır. Doktorunun verdiği ilacı kullanmasına yardım edilir; rahatlamazsa 112 aranır.

Turboşarj, egzoz gazının enerjisiyle dönen bir türbin yardımıyla silindirlere daha fazla hava basar. Böylece daha fazla yakıt yakılabilir ve motor gücü artar.

Karter, motorun altındaki yağ haznesidir. Yağ pompası yağı buradan alıp motor parçalarına gönderir; yağ dolaşımını tamamlayınca yeniden kartere döner.

Triger kayışı koptuğunda supapların açılıp kapanma zamanlaması bozulur ve motor durur. Pek çok motorda pistonlar açık kalan supaplara çarparak ağır hasar oluşturabilir; bu yüzden kayış üreticinin önerdiği zamanda değiştirilmelidir.

Araç hızlı giderken radyatörden kendiliğinden yeterince hava geçer. Yavaş seyirde ya da beklemede fan devreye girerek radyatörden hava geçirir ve soğutma suyunun ısısının atılmasına yardım eder.

Bu şeffaf depo genleşme kabıdır; ısınan soğutma suyu genleşince fazlası buraya gelir. Seviye motor soğukken kontrol edilir ve MIN ile MAX arasında olmalıdır. Sıcak motorda kapak açmak yanığa yol açabilir.

Akü sökülürken önce eksi (–) kutup sökülür, takılırken ise önce artı (+) kutup bağlanır. Böylece anahtar araç gövdesine değse bile kısa devre ve kıvılcım oluşmaz.

Otomatik şanzımanda P (park) konumu şanzımanı kilitleyerek aracın hareket etmesini önler; el freniyle birlikte kullanılır. N boş, D ileri sürüş, R geri vitestir.

ESP, tekerleklerin dönüşünü ve aracın gidişini sürekli izler; savrulma başladığında ilgili tekerleklerde frenleme yaparak aracı sürücünün yönlendirdiği doğrultuda tutmaya çalışır. Yine de fizik kurallarını ortadan kaldırmaz.

Kırmızı ikaz lambaları (yağ basıncı, fren, hararet gibi) acil önlem gerektiren durumları gösterir; araç güvenli bir yerde durdurulmalıdır. Sarı veya turuncu lambalar bir sistemin en kısa zamanda kontrol edilmesi gerektiğini bildirir.

Cenaze konvoyunun arasına girmek ve onu bölmek, yakınlarını kaybeden insanların acısına saygısızlıktır. Trafik adabı, böyle durumlarda sabırlı olmayı ve konvoyun geçmesini beklemeyi gerektirir.

Geçiş üstünlüğü yalnızca görevdeki ambulansa tanınmıştır. Arkasına takılan sürücü bu hakkı kötüye kullanır; ambulans ani fren yaptığında ya da diğer sürücüler ambulansın geçtiğini sanıp harekete geçtiğinde kaza riski doğar.

Kazaya bakmak için yavaşlamak ve fotoğraf çekmek dikkati yoldan uzaklaştırır, arkadaki araçların ani fren yapmasına ve zincirleme kazalara neden olabilir. Yaralıları görüntülemek kişilik haklarına da saygısızlıktır.

Geçiş hakkı kendisinde olsa da sürücü, diğerinin hatasını görünce hakkında ısrar etmemeli; yavaşlayarak ya da durarak kazayı önlemelidir. Haklı olmak, kaza olduğunda yaralanmayı engellemez.

Sinyal vererek bekleyen sürücü niyetini açıkça göstermiştir. Onun önüne geçip yeri kapmak bencil ve saygısız bir davranıştır; tartışma ve öfkeye de yol açabilir.

Yol çalışmasındaki işçiler trafiğin hemen yanında, korumasız biçimde çalışır. Hızı azaltmak ve onlara yeterli mesafe bırakmak hem işçilerin can güvenliği hem de onlara gösterilen saygının gereğidir.