Ehliyet Deneme Sınavı 1

Mavi zemin üzerinde kırmızı çember ve tek çapraz çizgi “park etmek yasaktır” anlamına gelir; kısa süreli duraklamaya izin verilir. Çapraz çizgi iki tane olup X biçimini alırsa duraklamak ve park etmek birlikte yasaklanmış olur.

Kırmızı daire içindeki beyaz yatay bant “girilmez” işaretidir; genellikle tek yönlü yolların ters yönden girişinde bulunur ve araçların o yöne girmesini yasaklar. “Taşıt trafiğine kapalı yol” işareti ise beyaz zeminli, kırmızı kenarlı bir dairedir.

Tehlike uyarı işaretleri, kırmızı kenarlı ve bir köşesi yukarıya bakan üçgen biçimindedir; içindeki şekil tehlikenin türünü gösterir. Daireler genellikle yasak ve zorunluluk bildiren işaretlerde, dikdörtgenler bilgi işaretlerinde kullanılır.

İki yönlü yollarda sola dönecek sürücü, sinyal verip kendi yönündeki şeritlerden yol ortasına en yakın olanına geçer ve dönüşü buradan yapar. Sağa dönüş ise en sağdaki şeritten yapılır.

Sollama yapacak sürücü, karşı şeridin sollamayı tamamlamaya yetecek uzunlukta boş olduğundan emin olmalıdır. Başka bir aracı sollamakta olan aracı sollamak, tepe üstlerinde ve kavşaklarda sollama yapmak yasaktır.

Tünellerde, aydınlatılmış olsa bile kısa huzmeli farlar yakılır. Böylece araç diğer sürücülerce kolayca görülür; uzun huzmeli far ise karşıdan gelenlerin gözünü alır.

Uzun huzmeli farların ışığı sis taneciklerine çarpıp sürücünün gözüne geri yansır ve önünde beyaz bir perde oluşturur. Bu yüzden sisli havada kısa huzmeli far ve varsa sis lambaları kullanılır, hız da düşürülür.

Işıklı işaret veya görevli bulunmayan yaya geçitlerinde öncelik yayalarındır. Sürücü yavaşlar, gerekirse durur ve yaya karşıya geçene kadar bekler.

Ambulans, itfaiye ve polis araçları görev sırasında sesli ve ışıklı işaretlerini çalıştırdıklarında geçiş üstünlüğüne sahiptir. Belediye otobüsü toplu taşıma aracıdır; diğer araçlarla aynı kurallara uyar.

Trafik görevlisinin kollarını yanlara açması, önünden ve arkasından gelenler için kırmızı ışık, yani “dur” anlamındadır. Görevlinin sağından ve solundan gelenler ise yeşil ışıktaki gibi geçebilir.

Duraklama, trafik zorunluluğu dışında aracın yolcu indirme-bindirme veya yük alma-boşaltma için kısa süre durdurulmasıdır. Kırmızı ışıkta ya da sıkışık trafikte durmak zorunlu bir durmadır; aracın duraklama süresini aşacak şekilde bırakılması ise park etmedir.

Virajlarda ve tepe üstlerinde park eden araç, görüşü kısıtlı olan diğer sürücüler için ani bir engel oluşturur. Bu nedenle bu yerlerde park etmek yasaktır.

Yolda kalan araç, özellikle hızlı akan trafikte ciddi bir tehlikedir. Sürücü önce dörtlü ikaz lambalarını yakar, ardından yansıtıcı üçgeni aracın gerisine, yaklaşan sürücülerin zamanında göreceği mesafeye koyar.

Zorunlu trafik sigortası, aracın karıştığı kazada başkalarına verilen maddi ve bedeni zararları karşılar. Aracın kendi hasarı ve hırsızlık gibi riskler için isteğe bağlı kasko yapılır.

Çok şeritli yollarda sürücüler sağdaki şeritleri kullanır; sol şerit sollama ve daha hızlı akan trafik içindir. Sol şeritte sürekli gitmek trafik akışını yavaşlatır ve tehlikeli sağdan geçişlere yol açar.

Geçit üzerinde vites değiştirirken motor stop edebilir ve araç rayların üzerinde kalabilir. Bu yüzden geçide uygun viteste girilir ve geçit vites değiştirmeden geçilir.

İki yönlü yollarda karşılaşmada, şeridinde engel bulunan sürücü karşıdan gelen araca yol verir. Engelin yanından geçmek için karşı şeride girmesi gerekecek olan odur.

Kırmızı ile birlikte yanan sarı ışık, yeşil ışığın birazdan yanacağını haber verir. Sürücü hazırlanır ama yeşil ışık yanmadan hareket etmez.

Hız sınırları uygun koşullar için belirlenmiş en yüksek değerlerdir. Yağmur, sis, kar ve buzlanma gibi durumlarda sürücü, sınırın altında kalsa bile hızını yol ve hava koşullarına uydurmak zorundadır.

Düşen ya da dökülen yük, arkadaki araçlar için ciddi bir kaza nedenidir. Yük sağlamca bağlanır; sürücünün görüşünü, aracın lambalarını ve plakasını kapatmayacak şekilde yerleştirilir.

Bakımlı bir motor yakıtı daha iyi yakar ve daha az zararlı gaz salar. Motoru gereksiz yere çalışır bırakmamak, kısa mesafelerde yürümek ya da toplu taşımayı tercih etmek de kirliliği azaltır.

Akülerde bulunan kurşun ve asit, toprağa ve suya karıştığında ciddi kirlilik yaratır. Atık aküler bu nedenle yetkili toplama noktalarına veya satıcılara teslim edilerek geri dönüştürülür.

Islak zeminde lastikler yola daha az tutunur ve araç aynı hızda daha uzun mesafede durur. Takip mesafesini artırmak, öndeki araç ani fren yaptığında güvenle durabilmeyi sağlar.

ABC'de A hava yolu açıklığını (Airway), B solunumu (Breathing), C ise dolaşımı (Circulation) ifade eder. Hava yolu açık değilse solunum gerçekleşemeyeceği için ilk sırada yer alır.

İlk yardımcı önce olay yerini değerlendirip kendini, hastayı ve çevreyi korur; ardından 112'yi arayarak durumu bildirir; sonra kazazedeye ilk yardım uygulayarak kurtarma aşamasına geçer.

Yetişkinlerde temel yaşam desteği 30 göğüs basısı ve ardından 2 suni solunum şeklinde döngüler hâlinde uygulanır. Döngüler, yardım gelene ya da kazazede kendine gelene kadar sürdürülür.

Yetişkinlerde etkili bir göğüs basısı için göğüs kemiğinin ortasından 5–6 cm derinliğe inilmelidir. Daha yüzeysel bası kanı yeterince pompalamaz, çok derin bası ise kaburgalara zarar verebilir.

Güncel ilk yardım uygulamalarında göğüs basısı dakikada 100–120 bası hızında yapılır. Her basıdan sonra göğsün eski hâline dönmesine izin verilir.

Hava yolu açıldıktan sonra ilk yardımcı göğüs hareketlerine bakar, solunum sesini dinler ve nefesi yanağında hisseder. Bu kontrol 10 saniye sürer; daha uzun beklemek, gerekiyorsa temel yaşam desteğine başlamayı geciktirir.

Koma (derlenme) pozisyonu, bilinci kapalı ama solunumu olan kazazedenin dilinin geriye kaçmasını ve kusmuğun soluk yoluna kaçmasını önler. Başın altına yastık koymak ise hava yolunu daraltabilir.

Şok pozisyonunda kazazede sırtüstü yatırılır, bacakları yaklaşık 30 cm yükseltilir; böylece kanın hayati organlara gitmesi kolaylaşır. Vücut ısısını korumak için üzeri örtülür. Şoktaki kazazedeye ağızdan bir şey verilmez.

Dış kanamalarda ilk yöntem, yaranın üzerine temiz bir bezle doğrudan baskı uygulamaktır. Turnike yalnızca uzuv kopmalarında veya başka yöntemlerle durdurulamayan kanamalarda son çare olarak kullanılır.

Konuşamayan, öksüremeyen ve nefes alamayan kişide hava yolu tamamen tıkanmıştır. Bu durumda sırta vurma ve karın basısı (Heimlich manevrası) uygulanır. Kişi öksürebiliyorsa (kısmi tıkanma) öksürmeye teşvik edilir; su içirmek tıkanmayı ağırlaştırabilir.

Yanıkta ilk iş, bölgeyi uzun süre soğuk su altında tutarak yanmanın derin dokulara ilerlemesini durdurmaktır. Yoğurt, diş macunu gibi maddeler enfeksiyon riskini artırır; kabarcıkları patlatmak da yarayı mikroplara açar. Buzu doğrudan uygulamak dokuya ayrıca zarar verebilir.

Omurga yaralanması şüphesinde yanlış bir hareket kalıcı felce yol açabilir. Tehlike yoksa kazazede yerinden oynatılmaz, baş-boyun-gövde ekseni korunur ve 112 ekibi beklenir.

Termostat, motor soğukken kapalı kalarak suyun radyatöre gitmesini engeller ve motorun çalışma sıcaklığına çabuk ulaşmasını sağlar. Motor ısındığında açılarak suyun radyatörde soğutulmasına izin verir.

Antifriz, soğutma suyunun donma noktasını düşürür. Donan su genleşerek radyatöre ve motor bloğuna zarar verebilir. Antifriz ayrıca sistemdeki paslanmayı da azaltır.

Motor yağı sürtünmeyi ve aşınmayı azaltır, ısının uzaklaştırılmasına yardım eder ve motorun içini temizler. Benzinli motorda karışımı ateşleyen bujidir; dizelde ise ateşleme sıkıştırmayla ısınan havada olur.

Yağ basıncı ikaz lambası, motorun yeterli yağlanmadığını gösterir. Bu durumda yola devam etmek motorun kısa sürede ciddi hasar görmesine neden olabilir. Araç güvenli bir yerde durdurulur ve yağ kontrol edilir.

Dizel motorlarda silindirdeki hava yüksek basınçla sıkıştırılır ve çok ısınır. Bu sıcak havanın içine püskürtülen yakıt kendiliğinden tutuşur. Bu yüzden dizel motorlarda ateşleme bujisi bulunmaz.

Alternatör, motordan aldığı hareketle elektrik üretir; araçtaki elektrikli donanımı besler ve aküyü şarj eder. Marş motoru ise motoru ilk çalıştırmak için aküden güç çeker.

ABS, ani frenlemede tekerleklerin kilitlenip kaymasını önler. Böylece sürücü fren yaparken direksiyonla aracı yönlendirebilir. ABS her durumda fren mesafesini kısaltmaz; asıl yararı kontrolün korunmasıdır.

Havası düşük lastik yola daha geniş yüzeyle basar; kenarlarından aşınır, yuvarlanma direnci arttığı için yakıt tüketimi yükselir ve yol tutuşu bozulur. Lastiğin ortasından aşınması ise hava basıncının fazla olmasının belirtisidir.

Egzozdan mavi duman çıkması, motor yağının yanma odasına sızıp yakıtla birlikte yandığını gösterir. Bu durum genellikle aşınmış segman veya supap keçelerinden kaynaklanır ve serviste kontrol edilmelidir.

Öndeki sürücünün harekete geçmesi için birkaç saniye beklemek sabrın gereğidir. Hemen korna çalmak gereksiz gerginlik yaratır ve gürültü kirliliğine yol açar.

Çok yakından takip edip selektör yapmak öndeki sürücünün gözünü alır ve onu panikletir. Ayrıca yetersiz takip mesafesi, öndeki araç fren yaptığında çarpışmaya yol açar.

Yardım gereken birini görüp geçip gitmek trafik adabıyla bağdaşmaz. Sürücü önce kendi güvenliğini sağlayacak şekilde durur, olay yerini güvenli hâle getirir ve 112'ye haber verir. Fotoğraf çekmek için yavaşlamak ise trafiği aksatır ve yeni kazalara yol açabilir.

Toplu taşıma araçlarının duraktan çıkışını kolaylaştırmak, çok sayıda yolcunun zaman kaybetmesini önler ve trafiğin akışını rahatlatır. Hızlanarak otobüsün önünü kesmek tehlikeli bir davranıştır.

Öz denetim, kişinin kendi davranışlarını dışarıdan bir denetim olmadan kontrol edebilmesidir. Kurallara yalnızca ceza korkusuyla değil, doğru olduğu için uyan sürücü öz denetime sahiptir.

Yolcular da trafiğin bir parçasıdır. Emniyet kemerini takmak, sürücüyü meşgul etmemek ve onu hız yapmaya zorlamamak hem yolcunun hem de araçtaki herkesin güvenliği için gereklidir.