Ehliyet Deneme Sınavı 3

Kırmızı çerçeveli, içi boş beyaz yuvarlak levha “Taşıt trafiğine kapalı yol” işaretidir; bu yola iki yönden de hiçbir taşıt giremez. Kırmızı zeminde beyaz yatay bant bulunan levha ise “Girişi olmayan yol” işaretidir.

Köşesi üstte duran, beyaz çerçeveli sarı kare “Ana yol” işaretidir. Bu yoldaki sürücü kavşaklarda tali yoldan gelenlere karşı geçiş hakkına sahiptir; yine de kavşağa dikkatli yaklaşmalıdır.

Müze, ören yeri, millî park gibi turistik ve kültürel yerleri gösteren yön levhaları kahverengi zemin üzerine beyaz yazı ve sembollerle hazırlanır.

Şerit değiştirmeden önce aynalar ve aynada görünmeyen kör nokta kontrol edilir, diğer sürücülere niyet sinyalle bildirilir; yol uygunsa şerit değiştirilir. Sinyal vermek tek başına geçiş hakkı sağlamaz.

Türkiye’de trafik sağdan akar. İki yönlü yollarda sürücüler gidiş yönüne göre yolun sağ tarafını kullanır; sol taraf karşı yönden gelen trafiğe aittir.

Emniyet şeridi seyir için değil; arıza, kaza gibi zorunlu durumlarda durmak ve ambulans, itfaiye gibi araçların geçişi için ayrılmıştır. Sıkışan trafikte bu şeridi kullanmak yasaktır ve acil araçların yolunu kapatır.

Dik yokuşlarda yol vermesi gereken, yokuş aşağı inen araçtır. Yokuş yukarı çıkan aracın durup yeniden kalkması hem zor hem de geri kayma tehlikesi taşıdığı için öncelik ona tanınır.

Tüneller, köprüler, kavşaklar, yaya ve hemzemin geçitler gibi yerlerde duraklamak yasaktır; buralarda duran araç hem görüşü hem de trafik akışını tehlikeli biçimde engeller. Diğer seçeneklerdeki yerlerde duraklamaya izin vardır.

Arka sis lambası çok parlaktır ve yalnızca görüşün ciddi biçimde azaldığı sis, kar, sağanak gibi durumlarda kullanılır. Açık havada yakılırsa arkadaki sürücülerin gözünü alır ve fren lambalarının fark edilmesini zorlaştırır.

Sağa dönüşte sürücü önceden sinyal verir, sağ şeride geçer ve yolun sağ kenarına yakın, dar bir kavisle döner. Geniş kavisle dönmek karşı şeride taşmaya ve yandaki araçlarla çarpışmaya yol açar.

Kavşakta dönüş yapan sürücü, girdiği yolda karşıya geçen yayalara yol vermek zorundadır. Kendi ışığının yeşil olması yayaların geçiş hakkını ortadan kaldırmaz.

Kırmızı ışık, ayrıca izin veren bir ışık veya levha yoksa tüm yönler için “dur” anlamındadır. Sağa dönüş ancak yeşil ışıkta ya da bunu açıkça serbest bırakan bir işaret varsa yapılabilir.

Yeşil ok, gösterdiği yönde geçişe izin verir. Aynı anda ana ışık kırmızı olduğu için düz gitmek veya diğer yönlere dönmek yasaktır.

Buzlu yolda lastiklerin tutunması çok azalır, durma mesafesi uzar. Sürücü yavaş gitmeli, takip mesafesini artırmalı; ani fren ve sert direksiyon hareketi aracı kolayca kaydırır.

Kaldırım (yaya yolu) yalnızca yayalar içindir. Araçların yaya yolunda sürülmesi yasaktır ve yaya olmasa bile yayaların güvenliğini tehlikeye atar.

Motosiklet sürücüsü ve yolcusu, yolun ve mesafenin türüne bakılmaksızın koruyucu başlık takmak zorundadır. Kask, kazalarda en sık ölüm nedeni olan kafa yaralanmalarına karşı en etkili korumadır.

Bir çarpışmada açılan hava yastığı, arkaya bakan bebek koltuğuna büyük bir kuvvetle çarparak bebeği ağır yaralayabilir. Bu yüzden böyle bir koltuk ön koltuğa takılacaksa ön yolcu hava yastığı kapatılmalıdır.

Rölantide çalışan motor araç hareket etmediği hâlde yakıt yakar ve egzoz gazı çıkarır. Uzun beklemelerde motoru kapatmak hem yakıt tasarrufu sağlar hem de hava kirliliğini azaltır.

Yola ve yol kenarına atılan çöpler çevreyi kirletir, hayvanlara zarar verir ve hatta diğer sürücüleri tehlikeye atabilir. Meyve kabukları da yolda kaygan zemin oluşturabilir ve hayvanları yola çeker.

Egzoz emisyon ölçümü, aracın çıkardığı zararlı gazların izin verilen sınırların içinde olup olmadığını gösterir. Sınırı aşan araçlar bakımdan geçirilerek hava kirliliğine katkıları azaltılır.

Ölümlü veya yaralanmalı kazalarda sürücüler yaralılara yardım eder, 112’ye ve güvenlik birimlerine haber verir. Tehlike yoksa iz ve deliller korunur, araçların yeri yetkililer gelene kadar değiştirilmez.

Aydınlatılmamış yolda gece park eden aracın diğer sürücülerce fark edilebilmesi için park lambaları yakılır. Uzun far karşıdan gelenlerin gözünü alır, arka sis lambası ve tavan lambası bu amaçla kullanılmaz.

Beyaz baston, kullanan kişinin görme engelli olduğunu gösterir. Sürücü durmalı ve yayanın geçişini tamamlamasını sabırla beklemelidir; korna yayayı ürkütüp tehlikeye atabilir.

İlk yardım; hayati tehlikeyi ortadan kaldırmayı, yaşamsal fonksiyonları sürdürmeyi ve durumun kötüleşmesini önlemeyi amaçlar. İlaç vermek ve tedavi etmek ilk yardımın değil, sağlık personelinin işidir.

112 arandığında sakin bir şekilde olayın ne olduğu, açık adres, yaralı sayısı ve durumu bildirilir. Görevli ek bilgi veya talimat verebileceği için telefon onun kapatması beklenmeden kapatılmaz.

Yaralıyı hareket ettirmek omurga ve kırık yaralanmalarını ağırlaştırabilir; bu nedenle normalde sağlık ekibi beklenir. Yangın, patlama gibi hayatı hemen tehdit eden bir tehlike varsa yaralı uygun teknikle araçtan çıkarılır.

Bilinci bulanık veya kapalı yaralıda yutma refleksi zayıflayabilir; verilen sıvı soluk yoluna kaçarak boğulmaya yol açabilir. Ayrıca ameliyat gerekebileceği için yaralılara ağızdan bir şey verilmez.

Toplardamar kanamasında oksijeni azalmış koyu kırmızı kan yaradan düzenli şekilde akar. Atardamar kanamasında açık kırmızı kan nabızla fışkırır, kılcal damar kanamasında ise kan nokta nokta sızar.

Kafa travmasından sonra kulaktan gelen kan veya sıvı kafatası kırığının belirtisi olabilir. Kulak tıkanırsa kafa içindeki basınç artabilir; bu yüzden kulak tıkanmaz, yaralı hareket ettirilmeden 112 aranır.

Kırık bölgenin hareket etmemesi için atel, kırığın bir altındaki ve bir üstündeki eklemi de tespit edecek uzunlukta olmalıdır. Kırık yerine oturtulmaya çalışılmaz; parmak uçları dolaşımın izlenmesi için açıkta bırakılır.

Burkulmada bölge hareketsiz bırakılır, soğuk uygulama ve ayağın yükseltilmesiyle şişlik ve ağrı azaltılır. Masaj ve sıcak uygulama ilk saatlerde şişliği artırabilir.

Donmuş doku hassastır; ovmak dokuya zarar verir, ani ve aşırı ısıtma da yanığa yol açabilir. Kişi ılık ortama alınır, bölge kademeli olarak ısıtılır. Alkol ısı kaybını artırdığı için verilmez.

Soba gazındaki karbonmonoksit kandaki oksijen taşınmasını engeller. Kurtarıcı da zehirlenmemek için önlem alarak ortamı havalandırır ve kişiyi hemen temiz havaya çıkarır, ardından 112 aranır.

Akım kesilmeden kişiye dokunan kurtarıcı da elektriğe kapılır. Önce sigorta veya şalter kapatılır; bu mümkün değilse kuru tahta, plastik gibi yalıtkan bir cisimle temas kesilir. Su elektriği iletir.

Kalp krizi şüphesinde kalbin yükünü azaltmak için kişi yarı oturur pozisyonda dinlendirilir, yürütülmez ve hemen 112 aranır. Bilinç ve solunum düzenli olarak izlenir.

Su pompası, motordan ısı alan soğutma suyunu radyatöre, radyatörde soğuyan suyu yeniden motora gönderir. Pompa çalışmazsa su dolaşmaz ve motor hararet yapar.

Yağ filtresi, motor çalışırken yağa karışan metal parçacıkları, is ve kirleri tutar. Böylece temiz yağ parçalara ulaşır ve aşınma azalır. Havadaki tozu tutan parça hava filtresidir.

Enjektör, yakıtı çok ince zerreler hâlinde püskürtür; böylece yakıt hava ile iyi karışır ve verimli yanar. Motora ilk hareketi veren marş motoru, aküyü şarj eden ise alternatördür.

Vites kutusu, kalkışta ve yokuşta güç, düz yolda hız sağlayacak şekilde motor hareketini değiştirir; geri vites de buradadır. Virajda tekerlek hız farkını diferansiyel, bağlantıyı kesip birleştirmeyi debriyaj, sarsıntıyı sönümlemeyi amortisör sağlar.

Radyatörün ince borularından ve peteklerinden geçen sıcak su, ısısını aracın hareketiyle ve fanla gelen havaya bırakarak soğur. Motor soğukken suyun radyatöre gitmesini engelleyen parça termostattır.

Motor çalışırken şarj ikaz lambasının yanması, akünün şarj edilmediğini gösterir. Bunun nedeni çoğunlukla alternatör arızası veya alternatörü döndüren kayışın gevşemesi ya da kopmasıdır.

Akü sıvısındaki su zamanla buharlaşır. Eksilen kısım saf su ile tamamlanır; musluk suyundaki mineraller akü plakalarına zarar verir.

Susturucu, yanma sonucu çıkan gazların oluşturduğu yüksek sesi azaltır. Zararlı gazları daha az zararlı hâle getiren parça ise katalitik konvertördür.

Kış lastiğinin hamuru düşük sıcaklıkta yumuşak kalır, diş yapısı da kar ve çamuru tutup bırakacak şekilde tasarlanmıştır. Bu sayede soğuk, karlı ve buzlu zeminde yol tutuşu ve fren performansı daha iyidir.

Ürken hayvanlar ani hareket ederek kazaya yol açabilir. Sürücü yavaşlamalı, gerekirse durmalı, çobanın işaretlerine dikkat ederek hayvanları korkutmadan geçmelidir.

Yüksek ses hem çevredeki insanları rahatsız eder hem de sürücünün siren, korna gibi önemli sesleri duymasını engeller. Trafik adabı, başkalarının huzurunu da gözetmeyi gerektirir.

Toplu taşıma şeridi, çok sayıda yolcuyu taşıyan araçların hızlı ilerlemesi için ayrılmıştır. Bu şeridi kullanan sürücü hem kuralı çiğner hem de otobüsteki yolcuların hakkını gasp eder.

Trafikte yarış hem sürücülerin hem de çevredeki herkesin hayatını tehlikeye atar. Olgun bir sürücü kışkırtmalara kapılmaz, tartışmaya girmez ve kurallara uygun şekilde yoluna devam eder.

Hata yapan sürücünün bunu kabul edip özür dilemesi, karşı tarafın öfkesini yatıştırır ve olası tartışmaları önler. Bu, trafikte nezaket ve sorumluluk bilincinin bir göstergesidir.

Yol veren sürücüye teşekkür etmek küçük ama etkili bir nezaket davranışıdır. Trafikte karşılıklı saygıyı artırır, sürücülerin birbirine karşı daha anlayışlı olmasını sağlar.