TYT Türkçe Sözcükte ve Cümlede Anlam Testi 1

“Soğuk davranmak” ilgisiz, sevimsiz davranmak demektir; sözcük ısı anlamından uzaklaşmıştır, mecazdır.

Soğuk su, evlerin damı, ekşi erik ve uzun ağaç sözcüklerin ilk akla gelen anlamlarıdır.

“Uyak (kafiye)” edebiyat biliminde dize sonlarındaki ses benzerliğini anlatan bir terimdir.

Yolun ağzı ve kapının kolu yan anlam, derin bilgi mecaz anlam, elmanın kabuğu gerçek anlamdır.

“Eli açık” cömert demektir. Cömert birinin kimseye para vermediğini söylemek deyimin anlamıyla çelişir.

Ağzı kulaklarına varmak çok sevinmek, kulak asmamak önemsememek, dilinin ucunda olmak hatırlayacak gibi olmak, etekleri zil çalmak çok sevinmek anlamındadır; hepsi yerinde kullanılmıştır.

Küçük ama düzenli birikimlerin zamanla büyük bir sonuca ulaşması “Damlaya damlaya göl olur.” atasözünün anlamıdır.

“Sakla samanı...” gereksiz görünen şeyin bir gün işe yarayacağını anlatır; Selin’in para biriktirmesi değersiz bir şeyi saklamak değildir. “Ayağını yorganına göre uzat” ise gelire göre harcamayı öğütler.

Ayağa kalkıp alkışlayan salon değil, salondaki seyircilerdir. Bir sözcüğün, benzetme amacı olmadan yakın ilgili olduğu başka bir kavram yerine kullanılması ad aktarmasıdır.

Rüzgârın ağlaması kişileştirme, “kar gibi beyaz” benzetmedir; öteki cümlelerde söz sanatı yoktur.

“Sorun” ve “problem” aynı anlamı karşılayan, yazılışları farklı sözcüklerdir.

Öteki cümlelerde anlamca aynı olan iki sözcük bulunmaz; sabah ile öğle de eş değil, farklı zaman dilimleridir.

“Ayın başı” ayın ilk günlerini, yani başlangıcını anlatır.

Takımın başına geçmek yönetici olmak, başı ağrımak organ, her baş hayvan sayı birimi, baş ucu ise yatan kişinin başının bulunduğu taraf anlamındadır.

Okulların tatil edilmesi sonuç, yolların buz tutması bu sonucun nedenidir; “-dığı için” neden bildirir.

“Yetişmek için” amaç-sonuç, “çıkarsak” koşul-sonuç, “geçen yıla göre” karşılaştırma bildirir.

Bölüm ve sayfa sayısı kitaba bakarak herkesin doğrulayabileceği bilgilerdir; kişiden kişiye değişmez.

“En sürükleyici”, “yakışmamış”, “daha sıcak” ve okurun nasıl hissedeceği kişisel değerlendirmedir.

“da” bağlacı, bu yaz gitmemesinin daha önce de yaşanmış bir durumun tekrarı olduğunu sezdirir.

Kardeşin niyeti, başka bir yere gidip gitmediği, dedenin isteği ve gelecek yaz hakkında cümlede bir ipucu yoktur.

“Diyelim ki” ile gerçekleşmemiş bir durum gerçekleşmiş gibi kabul edilip ondan bir sonuç çıkarılıyor; bu, varsayımdır.

Öteki cümlelerde olasılık, koşul, neden-sonuç ve kesinlik anlamları vardır.

“Oysa” bağlacı, kendinden önceki yargıya karşı bir düşünce getirir. Parçanın savunduğu, eserin kendi dönemine göre değerlendirilmesidir; dilin o dönemde okura yakın olduğunu söyleyen cümle bu düşünceyi tamamlar.

Konunun ilgi çekiciliği ya da eserin yeni baskıları, dönem ölçütüyle değerlendirme düşüncesine bağlanmaz.

Verilen cümlenin özü şudur: Önemli olan kitabı bitirmek değil, anlamaktır. Aynı düşünce, “bitirmenin, anlaşılmadıkça bir şey katmayacağı” biçiminde dile getirilmiştir.

Kitabı bitirmeden anlaşılamayacağını söyleyen cümle, ilişkiyi tersine çevirir.

Kişi, kitabı okumadan onun hakkında kesin bir yargıya varıyor. Bir şeyi tanımadan, önceden edinilmiş bir kanıyla değerlendirmek ön yargıdır.

Öteki cümlelerde yargılar okuyarak edinilmiş izlenimlere ya da bilgiye dayanır.

Tanım cümlesi bir kavramın ne olduğunu, onu benzerlerinden ayıran özellikleriyle belirtir: “Anı, ... yazı türüdür.”

Öteki cümleler anıyla ilgili bir yorum, beğeni ya da özellik bildirir; kavramın ne olduğunu açıklamaz.

Bir şeyi aynı gün içinde bin kez söylemek gerçekçi değildir; sayı, söylenenin çokluğunu güçlü biçimde anlatmak için büyütülmüştür.

Öteki cümlelerdeki süre ve sayılar olağan, gerçekleşebilir durumları anlatır.

“Almadıkça” sözcüğü “almazsa” anlamı taşır; salona girmek bilet almak koşuluna bağlanmıştır ve bunu şart eki değil “-dıkça” eki sağlar.

“Gelirsen” koşulu şart ekiyle verir. Öteki cümlelerde neden-sonuç, amaç-sonuç ve zaman ilişkisi vardır.

“Saat üç gibi” toplantının üç sularında, yaklaşık bu saatte biteceğini anlatır.

“Geldiği gibi” hemen, “yağacak gibi” tahmin, “kömür gibi” benzetme, “elma, armut gibi” örnekleme anlamı taşır.

El sallamak insana özgü bir davranıştır; bu davranışın çınar ağacına yüklenmesi kişileştirmedir.

“Melek gibi” benzetme, “bütün mahalle” ad aktarmasıdır. Kapının gıcırdaması ve karın sokakları örtmesi gerçekte olabilecek durumlardır.

“Çöl gemisi” sözü, deve sözcüğü kullanılmadan onu anlatır. Bir kavramı adıyla değil, onu tanıtan birden çok sözcükle anmaya dolaylama denir.

Öteki cümlelerde varlıklar kendi adlarıyla anılmıştır.