TYT Türkçe Anlatım Bozuklukları Testi 1

Birinci ve ikinci kişiden oluşan özne, yüklemde birinci çoğul kişiyle karşılanır: "Siz ve ben ... tamamlayacağız." Diğer cümlelerde özne ile yüklem kişi bakımından uyumludur.

"Sınıf" bir topluluk adıdır ve tekil biçimde özne olduğunda yüklem de tekil olmalıdır: "cevap verdi". Çoğul eki almış insan öznelerde yüklem tekil ya da çoğul olabilir; cansız çoğul öznelerde yüklemin tekil olması uygundur.

"İnsanı derinden etkiler" yükleminin öznesi "romanları" olmalıdır; ilk cümlede bu sözcük "romanlarını" biçiminde nesne olarak kullanıldığı için ikinci cümleye özne olamaz. "Çünkü onlar insanı derinden etkiler" denmelidir.

"Çalışkan" sözcüğü ad soylu bir yüklemdir ve "seviliyor" eylemiyle ortak kullanılamaz; ek eylem getirilmelidir: "Ali hem çalışkandır hem de ... seviliyor." Diğer cümlelerde ad soylu yüklemler ek eylemi ortak kullanabilmektedir.

"Annesini" sözcüğü "özlemiş" yüklemine nesne olur; "telefon ediyormuş" yüklemi ise "annesine" biçiminde bir dolaylı tümleç ister. Bu tümleç cümlede bulunmadığı için anlatım bozulmuştur.

"Sıcak" sözcüğü bardağı değil sütü nitelemelidir; doğrusu "bir bardak sıcak süt" olmalıdır. Diğer cümlelerde niteleyiciler doğru sözcüklerin önünde yer almaktadır.

"Okullarından" tamlananına bağlanan iki tamlayandan biri tamlayan ekini almamıştır; "ülkemizin ve dünyanın" denmelidir. Diğer cümlelerde tamlamalar doğru kurulmuştur.

Bağlaçla birleşen cümlelerden ilkinin yüklemi edilgen ("alındı"), ikincisinin yüklemi etkendir ("başladılar"). Ya "kararlar alındı ve hemen uygulamaya konuldu" ya da "kararlar aldılar ve hemen uygulamaya başladılar" denmelidir.

"Birçok" sözcüğü zaten çokluk bildirdiğinden adın çoğul eki alması gereksizdir: "birçok kitap". Diğer cümlelerde gereksiz kullanılmış bir ek yoktur.

"Değil ... bile" kalıbında kolay olandan zor olana doğru gidilir. Bir haftada bitirilemeyecek iş için bu söz anlamsızdır; doğrusu "değil bir haftada, bir ayda bile bitiremez" olmalıdır.

"Burnu havada" deyimi kendini beğenmiş, kibirli olmayı anlatır; oyuncağı kırılan çocuğun üzüntüsünü anlatmaz. Diğer deyimler sevinç, mutluluk, önemsememe ve tedirginlik anlamlarıyla yerinde kullanılmıştır.

"Tanıyor" yüklemi "o" öznesine uygundur; "ben" öznesi için "tanıyorum" yüklemi gerekir. Cümle "Ben onu tanıyorum, o da beni yıllardır tanıyor." biçiminde düzeltilmelidir.

"Defterini" sözcüğü "senin defterini" (defter-in-i) ya da "onun defterini" (defter-i-n-i) biçiminde anlaşılabilir. Cümleye "senin" ya da "kendi" sözcüğü getirilerek belirsizlik giderilebilir.

"Ama" bağlacı karşıtlık bildiren cümleleri bağlar. Düzenli çalışmak ile sınavı kolay kazanmak arasında karşıtlık değil sebep-sonuç ilişkisi vardır; "ama" yerine "bu yüzden" gibi bir bağlaç kullanılmalıdır.

IV. cümlede kütüphanenin "haftanın yedi günü" açık olacağı söylendikten sonra pazar günleri kapalı olacağı belirtilmiştir; bu çelişki anlatımı bozar. Diğer cümlelerde anlatım bozukluğu yoktur.

Bu cümlede özne ile yüklem uyumludur ve öge eksikliği yoktur. Diğerlerinde sırasıyla çelişen sözler, dolaylı tümleç yanlışlığı ("doktorunuzdan"), anlamca aynı sözlerin bir arada kullanılması ve tamlama yanlışlığı ("sizin düşünceleriniz ve bizim düşüncelerimiz") vardır.

"Yarın sabah" gelecekte olacak bir işi bildirir; yüklemin geçmiş zamanlı olması bununla çelişir. "Yarın sabah bütün sınıf müzeye gidecek." denmelidir. Şimdiki zaman eki, "önümüzdeki hafta" gibi sözlerle gelecek anlamında kullanılabilir.

"Ne ... ne" bağlacı cümleye olumsuz anlam kattığı için yüklem olumlu olmalıdır. "Vermedi" yüklemi bağlacın anlamıyla çelişir; doğrusu "Ne telefonu açtı ne de mesajlara cevap verdi." olmalıdır.

"Tek tek" ve "birer birer" sözleri aynı anlamı taşır; ikisinin birlikte kullanılması gereksizdir. Cümlede bunlardan biri çıkarılmalıdır.

"Seviyoruz" yüklemi bir nesne ister; cümlede ise "burada" sözcüğü yer tamlayıcısıdır ve nesne olamaz. "Burayı çok seviyoruz" denince eksik öge tamamlanır.