KPSS Vatandaşlık Yasama, Yürütme ve Yargı Testi 1

Olağanüstü hâl ilan etme yetkisi Cumhurbaşkanına aittir; TBMM bu kararı onaylar, süresini değiştirir veya kaldırır. Diğerleri Anayasa’nın 87. maddesinde sayılan TBMM görevleridir.

Genel ve özel af ilanı için üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu gerekir: 600 × 3/5 = 360.

Milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşüncelerinden sorumlu tutulamaması yasama sorumsuzluğudur ve süreklidir. Yasama dokunulmazlığı ise milletvekilinin Meclis kararı olmadan tutulamaması, yargılanamaması gibi geçici bir korumadır.

Ağır cezayı gerektiren suçüstü hâli ile seçimden önce soruşturmasına başlanmış olmak kaydıyla Anayasa’nın 14. maddesindeki durumlar yasama dokunulmazlığının dışındadır. Diğer seçenekler dokunulmazlığı kaldırmaz.

Milletvekilinin partisinden istifa edip başka partiye geçmesi milletvekilliğini düşürmez. İstifa, kesin hüküm giyme, kısıtlanma, bağdaşmayan görevde ısrar ve devamsızlık Anayasa’nın 84. maddesinde sayılan düşme nedenleridir.

Ara seçime her seçim döneminde bir defa gidilir ve genel seçimden otuz ay geçmedikçe ara seçim yapılamaz. Boşalan üyelikler üye tamsayısının yüzde beşini bulursa ara seçimin üç ay içinde yapılmasına karar verilir; genel seçime bir yıl kala ara seçim yapılmaz.

Ara verme veya tatil sırasında TBMM Başkanı, Cumhurbaşkanının doğrudan istemi ya da üye tamsayısının beşte birinin yazılı istemi üzerine Meclisi toplantıya çağırır; yarısının istemi gerekmez.

Başkanlık Divanı üyeleri bir seçim döneminde iki devre için seçilir; ilk seçilenlerin görev süresi iki yıl, ikinci devre için seçilenlerin görev süresi üç yıldır.

Anayasa’nın 101. maddesine göre ilk oylamada salt çoğunluk sağlanamazsa, bu oylamayı izleyen ikinci pazar günü ilk oylamada en çok oy alan iki aday arasında ikinci oylama yapılır ve geçerli oyların çoğunluğunu alan aday seçilir.

Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını bir kanunla uygun bulmak TBMM’nin görevidir; Cumhurbaşkanı ise bu antlaşmaları onaylar ve yayımlar. Diğerleri Cumhurbaşkanının yetkileridir.

Yüce Divana sevk kararı üye tamsayısının üçte iki çoğunluğuyla gizli oyla alınır: 600 × 2/3 = 400. Soruşturma önergesi için salt çoğunluk (301), soruşturma açılması için beşte üç (360) gerekir.

Anayasa’nın 106. maddesine göre bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görev ve yetkileri ile teşkilat yapısı Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir. Temel haklar, kişi hakları ve siyasi haklar kararnameyle düzenlenemez; vergiler ile suç ve cezalar ancak kanunla konulur.

Olağanüstü hâl en çok altı ay için ilan edilebilir. Meclis, Cumhurbaşkanının talebiyle süreyi her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatabilir; savaş hâllerinde bu dört aylık sınır aranmaz.

Anayasa’nın 161. maddesine göre bütçe kanun teklifi mali yılbaşından en az yetmiş beş gün önce TBMM’ye sunulur.

Bütçe kanunu süresinde yürürlüğe konulamazsa geçici bütçe kanunu çıkarılır. Geçici bütçe kanunu da çıkarılamazsa yeni bütçe kabul edilinceye kadar bir önceki yılın bütçesi yeniden değerleme oranına göre artırılarak uygulanır.

Milletvekilleri Yüce Divanda yargılanmaz. Cumhurbaşkanı, TBMM Başkanı, Cumhurbaşkanı yardımcıları, bakanlar, yüksek mahkeme üyeleri, HSK ve Sayıştay başkan ve üyeleri, Genelkurmay Başkanı ve kuvvet komutanları görevleriyle ilgili suçlardan Yüce Divanda yargılanır.

Anayasa Mahkemesi Başkanı ve iki başkanvekili, üyeler arasından ve kendi üyelerince gizli oyla, dört yıl için seçilir. Cumhurbaşkanı başkanı atamaz; diğer ifadeler Anayasa’ya uygundur.

Somut norm denetiminde Anayasa Mahkemesi işi aldığı tarihten başlayarak beş ay içinde karar verir. Bu süre içinde karar verilmezse mahkeme davayı yürürlükteki hükümlere göre sonuçlandırır.

HSK’nın Adalet Bakanı ve Adalet Bakan Yardımcısı tabii üyedir. Kalan üyelerden yedisi TBMM (üç Yargıtay, bir Danıştay üyesi, üç öğretim üyesi ve avukat), dördü Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Danıştay üyelerinin dörtte üçü idari yargı hâkim ve savcıları arasından HSK, dörtte biri ise nitelikleri kanunda belirtilen görevliler arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.