KPSS Vatandaşlık Türk Anayasa Tarihi Testi 1
- Türk Anayasa Tarihi
- 20 soru
- 25 dakika
Sened-i İttifak’tan Kanun-i Esasi’ye, 1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’ndan 1924, 1961 ve 1982 anayasalarına uzanan anayasal gelişmeler ile 1982 Anayasası’nın genel esaslarından 20 soru. Her belge için “ilk kez neyi getirdi?” sorusunun cevabını bilmek eleme sorularında işinizi kolaylaştırır; dört yanlış bir doğruyu götürür.
Cevabını işaretlemek için şıkka dokun. Fikrini değiştirebilir, aynı şıkka tekrar dokunarak soruyu boş bırakabilirsin. Testi bitirdiğinde doğru cevaplar ve çözümler görünür.Şıkka dokunarak cevapla; aynı şıkka yeniden dokunursan soru boş kalır.
Sonucun
- 0 doğru
- 0 yanlış
- 0 boş
- 0 net
-
Soru 1
1808’de II. Mahmut ile ayanlar arasında imzalanan Sened-i İttifak, Türk anayasa tarihinin ilk belgesi olarak kabul edilir.
Bu belgenin anayasal gelişme açısından önemi aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A
Sened-i İttifak ile padişah ayanların varlığını tanımış ve kendi mutlak yetkisinin sınırlandırılmasını ilk kez kabul etmiştir. Ancak belge halka değil ayanlara hak tanıdığından demokratik bir belge sayılmaz; meclis 1876’da, millî egemenlik ise 1921’de anayasal düzene girmiştir.
-
Soru 2
- I. Kanun-i Esasi’nin ilanı
- II. Sened-i İttifak’ın imzalanması
- III. Islahat Fermanı’nın ilanı
- IV. Tanzimat Fermanı’nın ilanı
Yukarıdaki gelişmelerin tarih sırasına göre dizilişi aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D
Sened-i İttifak 1808’de, Tanzimat Fermanı 1839’da, Islahat Fermanı 1856’da, Kanun-i Esasi ise 1876’da ilan edilmiştir. Buna göre doğru sıralama II, IV, III, I biçimindedir.
-
Soru 3
1856’da, Kırım Savaşı’nın ardından toplanacak barış konferansı öncesinde Avrupa devletlerinin azınlıklar konusunda Osmanlı’nın iç işlerine karışmasını önlemek amacıyla ilan edilen bir belgeyle gayrimüslimlere Müslümanlarla eşit haklar tanınmıştır.
Sözü edilen belge aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B
Islahat Fermanı, Paris Barış Konferansı öncesinde ilan edilmiş; gayrimüslimlere memur olma, okul açma, mülk edinme gibi konularda Müslümanlarla eşit haklar tanımıştır. Tanzimat Fermanı ise 1839’da bütün tebaaya can, mal ve namus güvenliği sağlamayı vaat etmiştir.
-
Soru 4
1876 Kanun-i Esasi’ye göre Meclis-i Umumi’yi oluşturan Meclis-i Âyan’ın üyeleri nasıl belirlenirdi?
Doğru cevap: E
Kanun-i Esasi’de iki kanatlı bir meclis öngörülmüştür: Meclis-i Mebusan üyeleri seçimle gelir, Meclis-i Âyan üyeleri ise ömür boyu görev yapmak üzere padişah tarafından atanırdı. Bu yapı padişahın yasama üzerindeki etkisini sürdürmesini sağlamıştır.
-
Soru 5
1876 Kanun-i Esasi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Doğru cevap: C
Kanun-i Esasi ile Osmanlı Devleti meşruti monarşiye geçmiş, ancak egemenlik padişahta kalmıştır; meclisi açıp kapatma yetkisi de padişaha aittir. “Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir” ilkesi ilk kez 1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nda yer almıştır.
-
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi 31 Mart Olayı’nın ardından 1909’da Kanun-i Esasi’de yapılan değişikliklerden biri değildir?
Doğru cevap: E
1909 değişiklikleriyle padişahın yetkileri daraltılmış, hükümet meclise karşı sorumlu hâle gelmiş ve dernek kurma hakkı tanınmıştır. Kadınlar ise seçme ve seçilme hakkını Cumhuriyet döneminde, 1930–1934 yılları arasında kademeli olarak kazanmıştır.
-
Soru 7
“Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.” ilkesine yer veren ilk anayasa aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B
20 Ocak 1921’de kabul edilen Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğunu belirterek padişah egemenliğine dayalı düzenden ayrılmıştır. 1924, 1961 ve 1982 anayasaları da bu ilkeyi sürdürmüştür.
-
Soru 8
1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’na göre yasama ve yürütme yetkileri milletin tek ve gerçek temsilcisi olan Büyük Millet Meclisinde toplanmış; Meclis, hükümet işlerini kendi seçtiği vekiller aracılığıyla yürütmüştür.
Bu özellik, aşağıdaki hükümet sistemlerinden hangisinin benimsendiğini gösterir?
Doğru cevap: D
Yetkilerin mecliste toplandığı ve bakanların (vekillerin) tek tek meclis tarafından seçildiği sistem meclis hükümeti sistemidir; güçler birliği esasına dayanır. Parlamenter ve başkanlık sistemleri ise yasama ile yürütmenin ayrılığına dayanır.
-
Soru 9
1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Doğru cevap: A
Olağanüstü savaş koşullarında hazırlanan 1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu kısa bir metindir; temel hak ve özgürlüklere ve yargıya ilişkin hükümlere yer vermemiştir. Kanun-i Esasi’yi açıkça kaldırmadığından, onunla çatışmayan hükümler bir süre birlikte uygulanmıştır.
-
Soru 10
Devletin yönetim şeklinin cumhuriyet olduğu anayasaya ilk kez aşağıdakilerden hangisiyle girmiştir?
Doğru cevap: C
29 Ekim 1923’te 1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nun bazı maddeleri değiştirilerek “Türkiye Devletinin şekli hükûmeti Cumhuriyettir” hükmü eklenmiş, cumhuriyet ilan edilmiştir. 1924 Anayasası bu hükmü korumuştur.
-
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi 1924 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nda yer almamıştır?
Doğru cevap: C
1924 Anayasası’nda kanunların anayasaya uygunluğunu denetleyen bir yargı organı bulunmuyordu; Anayasa Mahkemesi ilk kez 1961 Anayasası ile kurulmuştur. Cumhurbaşkanı, TBMM, İcra Vekilleri Heyeti ve bakanları yargılayan Divan-ı Âli ise 1924 Anayasası’nda düzenlenmiştir.
-
Soru 12
- I. 1876 Kanun-i Esasi
- II. 1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu
- III. 1924 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu
- IV. 1961 Anayasası
- V. 1982 Anayasası
Yukarıdakilerden hangilerinde yasama organı iki meclisten oluşmaktadır?
Doğru cevap: A
Kanun-i Esasi’de Meclis-i Mebusan ve Meclis-i Âyan’dan, 1961 Anayasası’nda ise Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosundan oluşan iki meclisli bir yapı vardır. 1921, 1924 ve 1982 anayasalarında yasama organı tek meclislidir.
-
Soru 13
Türkiye’de halkoylamasına sunularak kabul edilen ilk anayasa aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: E
1961 Anayasası, Kurucu Meclis tarafından hazırlandıktan sonra 9 Temmuz 1961’de halkoylamasıyla kabul edilmiştir; bu, Türkiye’de yapılan ilk halkoylamasıdır. 1982 Anayasası da halkoylamasıyla kabul edilmiş ancak bu ikinci örnektir; önceki anayasalar meclis tarafından kabul edilmiştir.
-
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi 1961 Anayasası ile ilk kez getirilen düzenlemelerden biri değildir?
Doğru cevap: B
1961 Anayasası anayasa yargısını, sosyal devlet ilkesini, Millî Güvenlik Kurulunu ve üniversite gibi özerk kuruluşları anayasal düzene ilk kez sokmuştur. Cumhurbaşkanlığı makamı ise 29 Ekim 1923’te cumhuriyetin ilanıyla oluşturulmuştur.
-
Soru 15
12 Eylül 1980’den sonra yeni anayasayı hazırlamak üzere bir Kurucu Meclis oluşturulmuş, hazırlanan metin 7 Kasım 1982’de halkoylamasıyla kabul edilmiştir.
1982 Anayasası’nı hazırlayan Kurucu Meclis’in kanatları aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?
Doğru cevap: D
1982 Anayasası, Danışma Meclisi ile Millî Güvenlik Konseyinden oluşan Kurucu Meclis tarafından hazırlanmıştır. Temsilciler Meclisi ve Millî Birlik Komitesi 1961 Anayasası’nı hazırlayan Kurucu Meclis’in kanatlarıdır; Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu ise 1961 Anayasası’ndaki yasama organının kanatlarıdır.
-
Soru 16
1961 ve 1982 anayasaları, önceki hukuk düzeninin kesintiye uğradığı dönemlerde, var olan anayasaya bağlı kalınmadan yeni bir anayasa yapılması yoluyla hazırlanmıştır.
Anayasa yapma yetkisinin bu biçimine ne ad verilir?
Doğru cevap: B
Hukuki bir boşlukta, önceki anayasanın koyduğu kurallarla bağlı olmadan yeni anayasa yapan güce asli kurucu iktidar denir. Var olan anayasada gösterilen usule göre anayasayı değiştiren TBMM’nin yetkisi ise tali (türev) kurucu iktidardır.
-
Soru 17
1982 Anayasası’na göre, Anayasanın dayandığı temel görüş ve ilkeleri belirten başlangıç kısmıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Doğru cevap: A
Anayasa’nın 176. maddesine göre başlangıç kısmı Anayasa metnine dâhildir; bu nedenle diğer hükümler gibi bağlayıcıdır. Değiştirilemez hükümler ilk üç maddedir; başlangıç ise anayasa değişikliği usulüyle değiştirilebilir, kanunla değiştirilemez.
-
Soru 18
1982 Anayasası’na göre “Kanunlar Anayasaya aykırı olamaz.” Ayrıca Anayasa hükümleri yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kurallarıdır.
Bu hükümler aşağıdaki ilkelerden hangisiyle doğrudan ilgilidir?
Doğru cevap: E
Anayasanın 11. maddesi, Anayasanın hukuk düzeninin en üstünde olduğunu ve herkesi bağladığını düzenler. Kanun önünde eşitlik 10. maddede, yargı yetkisinin bağımsız mahkemelerce kullanılması ise 9. maddede yer alır.
-
Soru 19
1982 Anayasası’na göre aşağıdaki yetkilerden hangisinin devredilemeyeceği açıkça belirtilmiştir?
Doğru cevap: D
Anayasanın 7. maddesine göre yasama yetkisi Türk Milleti adına TBMM’nindir ve bu yetki devredilemez. Bu hüküm, kanun yapma yetkisinin başka bir organa bırakılmasını engeller.
-
Soru 20
1982 Anayasası’na göre Türk Milleti egemenliğini, Anayasanın koyduğu esaslara göre yetkili organları eliyle kullanır.
Aynı maddede yer alan aşağıdaki hükümlerden hangisi egemenliğin hiçbir kişi ya da gruba bırakılamayacağını ifade eder?
Doğru cevap: C
Anayasanın 6. maddesi egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğunu, kullanılmasının hiçbir kişiye, zümreye veya sınıfa bırakılamayacağını ve kimsenin kaynağını Anayasadan almayan bir devlet yetkisi kullanamayacağını belirtir. Diğer hükümler eşitlik, yargı yetkisi, Anayasanın üstünlüğü ve temel haklarla ilgili maddelerdendir.
Boş bıraktığın sorular yanlış sayılmaz.