KPSS Türkçe Ses Bilgisi ve Yazım Kuralları Testi 1

“burun” sözcüğü ünlüyle başlayan “-u” ekini alınca ikinci hecedeki “u” düşer: burun → burnu. Diğer cümlelerde ünlü düşmesi yoktur; E’deki “yemeğini” sözcüğünde ünsüz yumuşaması vardır.

“raf” sözcüğü sert ünsüzle bittiği için “-da” eki “-ta” olur: raf + da → rafta(ki). Diğer cümlelerdeki “bahçede, yolda, aranızda, bakkaldan” sözcüklerinde ek, yumuşak ya da akıcı sesten sonra geldiği için sertleşmez.

Sıra sayıları rakamla ya nokta ile (2.) ya da kesme işaretli ekle (2’nci) yazılır; ikisi birlikte kullanılmaz. Diğer cümlelerdeki yazımlar kurala uygundur.

Kurum adlarının her sözcüğü büyük harfle başlar: “Millî Eğitim Bakanlığından”. Belirli bir tarih bildirmeyen gün adı (pazartesi) küçük yazılır; A doğrudur.

“ablamda” sözcüğündeki “da”, “ablam” sözcüğüne “dahi, bile” anlamı katan bağlaçtır; ayrı yazılmalıdır: “ablam da okulda”. Bağlaç cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz, ek çıkarıldığında bozulur.

“öyle ki” kalıbında “ki” bağlaçtır ve ayrı yazılır. “mademki, hâlbuki” kalıplaşmış olduğu için bitişik; “masadaki”deki “-ki” ise ek olduğu için bitişik yazılır.

Soru eki “mi”, kendisinden sonra gelen kişi ekleriyle birlikte ayrı yazılır: “katılacak mısın”. D’deki “güzel mi güzel” pekiştirme görevindedir ve doğru yazılmıştır.

“pek çok” ayrı yazılır. “hiçbir, birçok, kayınpeder” bitişik; “bir şey, hafta sonu” ise ayrı yazılır.

Birim kısaltmalarına gelen ekler, kısaltmanın okunuşuna göre getirilir: “kg” “kilogram” diye okunduğundan “kg’dan” yazılmalıdır. TBMM’nin (me), PTT’ye (te), TDK’nın (ka) yazımları okunuşa uygundur.

Babanın kız kardeşi anlamındaki “hala” düzeltme işaretiyle yazılmaz: “Halam”. “hâlâ” (henüz), “kâr” (kazanç) ve “âdet” (gelenek) sözcüklerinde işaret anlam ayrımı için gereklidir; E’deki “kar” ise yağış anlamındadır.

“küçük” sözcüğü “-cük” ekini alırken sondaki “k” düşer: küçük + cük → küçücük. Diğer sözcüklerde ses düşmesi yoktur.

“başla-” fiilinin sonundaki geniş “a” ünlüsü “-yor” eki gelince daralarak “ı” olur: başla + yor → başlıyor. Diğer sözcüklerde böyle bir değişme yoktur.

Doğru yazım “herkes”tir. “yalnız, egzoz, orijinal, şoför” sözcükleri doğru yazılmıştır; bunlar da sık karıştırılan sözcüklerdir.

“okullar” sözcüğünde ünlüler (o-u-a) hepsi kalın olduğu için büyük ünlü uyumuna; düz-yuvarlak dizilişi kurala uygun olduğu için küçük ünlü uyumuna uyar. “yağmur” ve “kavun” küçük ünlü uyumuna (a’dan sonra u gelemez), “kalemlik” ve “domates” büyük ünlü uyumuna uymaz.

“kitap” sözcüğü ünlüyle başlayan ek alınca “kitabı” olur. Tek heceli “top, saç, ip, at” sözcüklerinde ise yumuşama görülmez: topu, saçı, ipi, atı.

E’deki bütün sözcükler doğru yazılmıştır. A’da “hiçbir”, B’de “birçok” bitişik; C’de “hafta sonu” ayrı yazılmalı; D’de “herkes” olmalıdır.

“kitapçığı” sözcüğünde “-cık” eki “p”den sonra “-çık” olmuş (ünsüz benzeşmesi), ardından ünlüyle başlayan ek gelince “k” sesi “ğ”ye dönmüştür (ünsüz yumuşaması). Diğerlerinde yalnız bir ses olayı vardır: yumuşama, benzeşme, ünlü düşmesi ve kaynaştırma.

Pekiştirmeli sıfatlar bitişik yazılır: “kıpkırmızı”. İkilemeler (yavaş yavaş, çoluk çocuk) ise ayrı yazılır.

“de-” ve “ye-” fiillerinde daralma olumlu çekimde görülür (diyecek, yiyecek); olumsuzluk eki araya girince daralma olmaz: “demeyecek”. Diğer yazımlar kurala uygundur.

Özel adların sonundaki sert ünsüz, okunuşta yumuşasa bile yazıda korunur: “Zonguldak’a”. Cins isimlerdeki yumuşama (sokağın, ağacı, oyuncağını, kitabını) ise yazıya yansır.