TYT Türkçe Anlatım Biçimleri ve Düşünceyi Geliştirme Yolları Testi 1
- Anlatım Biçimleri ve Düşünceyi Geliştirme Yolları
- 20 soru
- 25 dakika
Açıklayıcı, tartışmacı, öyküleyici ve betimleyici anlatım ile tanımlama, örneklendirme, karşılaştırma, benzetme, tanık gösterme ve sayısal verilerden yararlanma üzerine 20 soru. Parçayı okurken yazarın amacını ve düşünceyi hangi araçla desteklediğini ayrı ayrı sor; 4 yanlış 1 doğruyu götürür.
Cevabını işaretlemek için şıkka dokun. Fikrini değiştirebilir, aynı şıkka tekrar dokunarak soruyu boş bırakabilirsin. Testi bitirdiğinde doğru cevaplar ve çözümler görünür.Şıkka dokunarak cevapla; aynı şıkka yeniden dokunursan soru boş kalır.
Sonucun
- 0 doğru
- 0 yanlış
- 0 boş
- 0 net
-
Soru 1
Eğretileme, benzetmenin iki temel ögesinden yalnızca biriyle yapılan söz sanatıdır. Benzeyen ya da kendisine benzetilen ögelerden biri söylenmez; okur eksik ögeyi sözün bağlamından çıkarır.
Bu parçada aşağıdaki düşünceyi geliştirme yollarından hangisine başvurulmuştur?
Doğru cevap: C
Parça, "Eğretileme ... söz sanatıdır." cümlesiyle bir kavramın ne olduğunu açıklayarak başlar; bu tanımlamadır. Konu benzetme sanatı olsa da parçada bir şey başka bir şeye benzetilmemiş, örnek de verilmemiştir.
-
Soru 2
Mahallemizdeki halk kütüphanesinin beş yıl önce yalnızca 400 kadar üyesi vardı. Geçen yıl başlatılan okuma kulübünden sonra üye sayısı 1.100'ü geçti; ayda ödünç verilen kitap sayısı da 900'den 2.500'e çıktı.
Bu parçada aşağıdaki düşünceyi geliştirme yollarından hangisine başvurulmuştur?
Doğru cevap: A
Yazar, kütüphanenin canlandığı düşüncesini üye ve kitap sayılarıyla somutlaştırmıştır. Düşünceyi rakamlarla desteklemek, sayısal verilerden yararlanmadır.
-
Soru 3
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde benzetmeye başvurulmuştur?
Doğru cevap: E
E seçeneğinde annenin sesi, yumuşaklık bakımından bir ninniye benzetilmiştir; "gibi" sözcüğü benzetme edatıdır. Diğer cümlelerde bir varlık başka bir varlığa benzetilmemiştir.
-
Soru 4
Romancı, okurunu yüzlerce sayfa boyunca adım adım kurduğu bir dünyaya alıştırır; kahramanlarını zamana yayarak büyütür. Öykücü ise birkaç sayfada tek bir anı yakalar ve okuru hazırlıksız biçimde o anın içine bırakır.
Bu parçada aşağıdaki düşünceyi geliştirme yollarından hangisine başvurulmuştur?
Doğru cevap: B
Parçada romancı ile öykücünün okura yaklaşımı arasındaki farklar ortaya konmuştur. "ise" bağlacıyla iki şeyin ayrıldığı yönleri göstermek karşılaştırmadır. "Yüzlerce sayfa" ifadesi bir veri değildir; sayısal verilerden yararlanma yoktur.
-
Soru 5
Kapı çalındığında Nermin Hanım mutfakta hamur yoğuruyordu. Unlu ellerini önlüğüne silip koridora çıktı. Kapıyı açınca karşısında yıllardır görmediği kardeşini buldu; ikisi de bir süre tek kelime edemedi.
Bu parçanın anlatımıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Doğru cevap: D
Parçada bir kişi (Nermin Hanım) ve onun başından geçen olaylar zaman sırasıyla anlatılmıştır: hamur yoğurur, koridora çıkar, kapıyı açar, kardeşini görür. Bu, öyküleyici anlatımın özelliğidir. Parçada konuşma yoktur; kişiler "tek kelime edemez".
-
Soru 6
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tanımlama yapılmıştır?
Doğru cevap: A
A seçeneğinde "mozaik" kavramının ne olduğu, hangi malzemeyle ve nasıl yapıldığı söylenerek tanımı yapılmıştır. B ve D seçeneklerinde benzetme, E seçeneğinde betimleme vardır; C seçeneği ise bir bilgi aktarır ama bir kavram tanımlamaz.
-
Soru 7
Bir dili öğrenmenin en kalıcı yolu, onu gündelik hayatın içine yerleştirmektir. Telefonunun dilini değiştiren, sevdiği dizileri o dildeki altyazıyla izleyen, alışveriş listesini bile o dilde yazan biri farkında olmadan her gün pratik yapar.
Bu parçada aşağıdaki düşünceyi geliştirme yollarından hangisine başvurulmuştur?
Doğru cevap: C
İlk cümlede ortaya atılan düşünce, ikinci cümlede gündelik hayattan somut durumlarla (telefon dili, altyazı, alışveriş listesi) açıklanmıştır. "Örneğin" sözcüğü kullanılmasa da bu örneklendirmedir.
-
Soru 8
Kıyıdaki eski balıkçı barınağının tahtaları güneşten ağarmış, yer yer çatlamıştı. Kapının yanına yığılmış ağların arasından tuz ve yosun kokusu yükseliyor, iskelenin dibine bağlı mavi sandal dalgalarla hafifçe sallanıyordu.
Bu parçanın anlatımında ağır basan özellik aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: E
Parçada bir olay anlatılmaz; barınağın, ağların ve sandalın görünüşü renk (ağarmış tahta, mavi sandal), koku (tuz, yosun) ve hareket ayrıntılarıyla okurun gözünde canlandırılır. Bu, betimleyici anlatımdır.
-
Soru 9
Ünlemler, sevinç, korku, şaşkınlık, acı gibi duyguları ya da seslenmeleri anlatan sözcüklerdir. "Eyvah, treni kaçırdık!" cümlesindeki "eyvah" sözcüğü, ani bir telaşı dile getiren bir ünlemdir.
Bu parçada hangi iki düşünceyi geliştirme yolu birlikte kullanılmıştır?
Doğru cevap: D
İlk cümle ünlemin ne olduğunu söyler (tanımlama), ikinci cümle bir cümleden "eyvah" sözcüğünü gösterir (örneklendirme). Örnek cümle bir kişiye ait bir söz olmadığı için tanık gösterme sayılmaz.
-
Soru 10
Kimi insanlar, aradığımız her bilgiye birkaç saniyede ulaşabildiğimiz için kitap okumanın artık gereksiz olduğunu söylüyor. Bu görüş, bilgiye ulaşmakla bilgiyi anlamayı birbirine karıştırıyor. Kısa bir arama bize yalnızca cevabı verir; bir kitap ise o cevaba hangi yoldan varıldığını gösterir. Okumayı bırakmak, düşünme alışkanlığından da vazgeçmek demektir.
Bu parçada yazarın temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B
Yazar önce karşı görüşü ("kitap okumak gereksiz") aktarır, ardından bu görüşün yanlış olduğunu gerekçelerle göstererek kendi düşüncesini savunur. Bu, tartışmacı anlatımın temel amacıdır.
-
Soru 11
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki kavram arasındaki fark ortaya konmuştur?
Doğru cevap: E
E seçeneğinde sözlü kültür ile yazılı kültür, bilginin aktarılma biçimi bakımından birbirinden ayrılmış; "ise" ile iki kavramın farkı gösterilmiştir. Diğer cümlelerde yalnızca bir şeyle ilgili bilgi verilmiş ya da betimleme yapılmıştır.
-
Soru 12
Bir evin kitaplığı, o evin hafızası gibidir. Raflarda yan yana duran kitaplar, orada yaşayanların hangi dönemde neyi merak ettiğini, hangi soruların peşine düştüğünü sessizce anlatır.
Bu parçada ağırlıklı olarak hangi düşünceyi geliştirme yolundan yararlanılmıştır?
Doğru cevap: A
Kitaplık, içinde geçmişi saklaması bakımından bir hafızaya benzetilmiştir ("hafızası gibidir"). İkinci cümle de bu benzetmeyi sürdürür; kitapların anlatması kişileştirmedir. Parçada örnek, sayı ya da alıntı yoktur.
-
Soru 13
Bilimdeki bazı önemli buluşlar, planlanmış deneylerden çok beklenmedik gözlemlerden doğmuştur. Örneğin Alexander Fleming, laboratuvarında bir süre bekleyen bir kültür kabında küf üreyen bölgenin çevresinde bakterilerin çoğalmadığını fark etmiş, bu gözlem penisilinin keşfine giden yolu açmıştır. Yine de böyle bir rastlantıyı değerlendirmek, onu fark edecek bilgi birikimini gerektirir.
Bu parçada ilk cümledeki düşünce hangi yolla desteklenmiştir?
Doğru cevap: D
İlk cümledeki genel yargı, Fleming'in penisiline giden gözlemi örnek gösterilerek somutlaştırılmıştır. Parçada bir kişinin adı geçse de onun bir sözü aktarılmadığı için tanık gösterme değil örneklendirme vardır.
-
Soru 14
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde betimleyici anlatım kullanılmıştır?
Doğru cevap: C
C seçeneğinde bir odanın görüntüsü renk (kırmızı sardunyalar) ve ışık ayrıntılarıyla canlandırılmıştır; bu betimlemedir. A ve D seçeneklerinde olay aktarımı, B seçeneğinde bilgilendirme, E seçeneğinde ise kişisel bir görüş vardır.
-
Soru 15
Atasözleri, halkın uzun deneyimlerinden süzülüp kalıplaşmış, öğüt veren kısa sözlerdir. Bir milletin yüzyıllar boyunca biriktirdiği ortak bir hafıza gibidirler. Örneğin "Damlaya damlaya göl olur." sözü, küçük birikimlerin zamanla büyük sonuçlar doğurduğunu anlatır. Deyimler ise atasözlerinden farklı olarak çoğunlukla öğüt vermez; bir durumu çarpıcı biçimde anlatmaya yarar.
Bu parçada aşağıdaki düşünceyi geliştirme yollarından hangisine başvurulmamıştır?
Doğru cevap: B
İlk cümle atasözünü tanımlar, ikinci cümle atasözlerini bir hafızaya benzetir, üçüncü cümle örnek verir, son cümle deyimlerle atasözlerini karşılaştırır. Parçada hiçbir sayısal veri yoktur.
-
Soru 16
Bal arılarının yaptığı peteklerin gözleri altıgen biçimdedir. Bu biçim, gözlerin arasında boşluk kalmadan yan yana dizilmesini sağlar; böylece arılar daha az balmumu harcayarak daha çok bal depolayabilir.
Bu parça için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Doğru cevap: E
Parça, peteklerin biçimini ve bu biçimin yararını anlatarak bilgi verir; açıklayıcı ve nesnel bir anlatımı vardır. Parçada çürütülen bir karşıt görüş bulunmadığı için tartışmacı anlatımdan söz edilemez.
-
Soru 17
Bazı meslekler yalnızca bilgiyle değil, yıllar süren el alışkanlığıyla öğrenilir. ___ Bu işlerde kitaptan okunan bilgi, ustanın yanında geçirilen yılların yerini tutmaz.
Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilirse parçada örneklendirmeye başvurulmuş olur?
Doğru cevap: B
Kemancı örneği, "el alışkanlığıyla öğrenilen meslek" düşüncesini somut bir meslekle gösterir; bu örneklendirmedir. A seçeneği tanımlama, C seçeneği benzetme, D seçeneği karşılaştırmadır; E seçeneği ise parçanın akışından kopuk bir bilgi verir.
-
Soru 18
Aşağıdaki parçaların hangisinde öyküleyici anlatım ağır basmaktadır?
Doğru cevap: D
D seçeneğinde bir kişinin başından geçenler zaman sırasıyla anlatılır: otobüse biner, atölyeye gider, bekler, öğrenir, döner. A seçeneği betimleyici, B seçeneği açıklayıcı, C seçeneği tartışmacı anlatıma örnektir; E seçeneğinde ise iki kişi karşılaştırılmıştır.
-
Soru 19
Kara kaplumbağaları bütün yaşamlarını karada geçirir ve tehlike anında başlarını kabuklarının içine çekebilir. Deniz kaplumbağalarının ise bacakları yüzgece dönüşmüştür; başlarını kabuklarına çekemezler ve dişileri yalnızca yumurtlamak için karaya çıkar.
Bu parçanın anlatımıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Doğru cevap: A
Parçada kara ve deniz kaplumbağaları yaşam alanı ve vücut özellikleri bakımından "ise" bağlacıyla karşılaştırılmıştır. Amaç okuru bilgilendirmektir; anlatım açıklayıcıdır. Parçada olay, görüş savunma, alıntı ya da sayı yoktur.
-
Soru 20
Aşağıdaki parçaların hangisinde tanık gösterme yoluna başvurulmuştur?
Doğru cevap: C
C seçeneğinde yazar, düşüncesini güçlendirmek için Atatürk'ün bir sözünü aktarmıştır; düşünceyi tanınmış bir kişinin sözüyle desteklemek tanık göstermedir. A seçeneği örneklendirme, B seçeneği benzetme, D seçeneği karşılaştırma, E seçeneği sayısal verilerden yararlanmadır.
Boş bıraktığın sorular yanlış sayılmaz.