DGS Sözel Cümlenin Ögeleri ve Türleri Testi 1
- Cümlenin Ögeleri ve Türleri
- 20 soru
- 25 dakika
Cümlenin ögelerini bulma ile cümleleri yüklemine, yapısına, anlamına ve dizilişine göre ayırma sorularından oluşur. Ögeleri ararken önce yüklemi bul, sonra soruları yükleme yönelt; "dolaylı tümleç" yer tamlayıcısı anlamında kullanılmıştır.
Cevabını işaretlemek için şıkka dokun. Fikrini değiştirebilir, aynı şıkka tekrar dokunarak soruyu boş bırakabilirsin. Testi bitirdiğinde doğru cevaplar ve çözümler görünür.Şıkka dokunarak cevapla; aynı şıkka yeniden dokunursan soru boş kalır.
Sonucun
- 0 doğru
- 0 yanlış
- 0 boş
- 0 net
-
Soru 1
Dün akşam komşumuz bahçedeki ağaçları budadı.
Bu cümlenin ögeleri sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
Doğru cevap: E
Yüklem "budadı"dır. "Ne zaman?" sorusuna "Dün akşam" (zarf tümleci), "Kim?" sorusuna "komşumuz" (özne), "Neyi?" sorusuna "bahçedeki ağaçları" (belirtili nesne) cevap verir. "-deki" eki sıfat yapar; "bahçedeki" ayrı bir dolaylı tümleç değil, nesnenin parçasıdır.
-
Soru 2
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde özne, sözde öznedir?
Doğru cevap: C
Yüklemi edilgen olan cümlelerde öznenin işi yapan değil, işten etkilenen olduğu durumda sözde özne vardır. "Açıldı" edilgendir; kapıları açan belli değildir, "kapılar" işten etkilenendir. Diğer cümlelerde işi yapan özneler (çocuklar, annem, kuşlar, öğretmen) gerçek öznedir.
-
Soru 3
Aşağıdaki cümlelerin hangisi yüklemin türüne göre isim cümlesidir?
Doğru cevap: D
Yüklemi isim soylu bir sözcükten oluşan cümle isim cümlesidir. "Kısmıdır" yüklemi isim + ek-fiilden oluşur. Diğer cümlelerin yüklemleri (çıkacağız, gider, ertelendi, kaldı) çekimli fiildir.
-
Soru 4
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde dolaylı tümleç yoktur?
Doğru cevap: A
Dolaylı tümleç yönelme (-e), bulunma (-de) ya da ayrılma (-den) eki alarak yüklemin yönünü veya yerini bildirir. "Sabahları erken kalkar" cümlesinde "sabahları" ve "erken" zaman bildiren zarf tümleçleridir. Diğerlerinde "rafa", "okuldan eve", "arkadaşına", "öğretmenine" dolaylı tümleçtir.
-
Soru 5
Sabah erkenden kalkan çocuklar, bahçedeki çiçekleri tek tek suladı.
Bu cümlede aşağıdaki ögelerden hangisi yoktur?
Doğru cevap: B
Yüklem "suladı", özne "Sabah erkenden kalkan çocuklar", nesne "bahçedeki çiçekleri", zarf tümleci "tek tek"tir. "Sabah erkenden" öznenin içindedir; "bahçedeki" ise -ki eki almış bir sıfat olup nesnenin parçasıdır. Cümlede dolaylı tümleç yoktur.
-
Soru 6
Aşağıdaki cümlelerden hangisi yapısına göre birleşik cümledir?
Doğru cevap: D
Fiilimsi içeren ya da birden çok yargının iç içe bulunduğu cümle birleşik cümledir. "Açınca" bir zarf-fiildir ve "kapıyı" nesnesini alarak yan cümlecik kurar. Diğer cümlelerde tek yüklem vardır, fiilimsi yoktur.
-
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi sıralı cümledir?
Doğru cevap: A
Sıralı cümle, bağlaç olmadan virgül veya noktalı virgülle birbirine bağlanmış, yüklemi ayrı cümlelerden oluşur. İlk cümlede "kalktı, yaptı, gitti" üç ayrı yargıdır. Diğerleri fiilimsi (giderken, söylediklerini, kararınca, okuduktan) içeren birleşik cümlelerdir.
-
Soru 8
Aşağıdaki cümlelerin hangisi yapıca olumlu, anlamca olumsuzdur?
Doğru cevap: C
"Kim dışarı çıkar?" cümlesinin yüklemi olumludur ama soru cevap beklemez; "kimse çıkmaz" anlamı verir. Diğer cümlelerin yüklemleri (gitmeyecek, katılmayacak, olmadı, yatmaz) olumsuz eklidir.
-
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi devrik cümledir?
Doğru cevap: E
Yüklemi sonda olmayan cümle devrik cümledir. "Gördüm onu dün çarşıda" cümlesinde yüklem başa alınmıştır. Diğer cümlelerin yüklemi sondadır, bu yüzden kurallıdır.
-
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi eksiltili cümledir?
Doğru cevap: D
Yüklemi söylenmeyip okura bırakılan cümle eksiltili cümledir. "Gözlerinde bir hüzün, sesinde bir titreme..." cümlesinde "vardı" gibi bir yüklem düşmüştür. Diğer cümlelerin hepsinde yüklem vardır.
-
Soru 11
Yıllardır görüşmediğimiz akrabalarımızın hepsi bayramda bize geldi.
Bu cümlenin öznesi aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: E
"Gelen kim?" sorusunun cevabı "Yıllardır görüşmediğimiz akrabalarımızın hepsi"dir. Öznenin içindeki sıfat-fiil öbeği ve tamlama bölünmez; yalnız "hepsi" ya da "akrabalarımızın hepsi" demek özneyi eksik bırakır.
-
Soru 12
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde belirtisiz nesne vardır?
Doğru cevap: B
Belirtme durumu eki (-ı) almayan, "ne?" sorusuna cevap veren öge belirtisiz nesnedir: "Ne içti? İki bardak çay." "Bu kitabı" ve "akşam yemeğini" belirtili nesnedir; "yürüdük" ve "kızdı" nesne almaz.
-
Soru 13
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zarf tümleci yoktur?
Doğru cevap: C
Zarf tümleci yüklemi zaman, durum, miktar ya da yön bakımından belirtir. "Annem kardeşime yeni bir kitap aldı" cümlesinde "annem" özne, "kardeşime" dolaylı tümleç, "yeni bir kitap" belirtisiz nesne, "aldı" yüklemdir; zaman, durum ya da miktar bildiren öge yoktur. Diğerlerinde "sabah erkenden", "dikkatlice", "bu yaz", "konuşurken" ve "hiç" zarf tümlecidir.
-
Soru 14
Öğrenciler, müzeden çıktıktan sonra otobüse bindi.
Bu cümlede altı çizili sözcük hangi ögedir?
Doğru cevap: A
"Nereye bindi?" sorusunun cevabı "otobüse"dir; yönelme eki alarak yüklemin yönünü bildiren öge dolaylı tümleçtir. "Müzeden çıktıktan sonra" ise "ne zaman?" sorusuna cevap veren zarf tümlecidir.
-
Soru 15
Aşağıdaki cümlelerden hangisi hem isim cümlesi hem de birleşik cümledir?
Doğru cevap: B
"Ağabeyimdi" yüklemi isimdir; "yardım eden" ise sıfat-fiil olduğundan cümle birleşiktir. "Akşam olunca..." birleşik ama fiil cümlesi, "Bu ev çok eskidir" isim ama basit cümledir; son iki cümle fiil cümlesidir.
-
Soru 16
Uyandığımda pencereyi açtım ve dışarıda yağan karı izledim.
Bu cümlede kaç yargı (çekimli yüklem) vardır?
Doğru cevap: B
Çekimli yüklemler "açtım" ve "izledim"dir; bu iki yargı "ve" ile bağlanmıştır. "Uyandığımda" ve "yağan" fiilimsidir, kip ve kişi eki almadıkları için ayrı yargı sayılmaz.
-
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi şartlı (koşullu) birleşik cümledir?
Doğru cevap: A
Şartlı birleşik cümlede yan cümle, şart eki (-sa/-se) alan bir yüklemle kurulur. "Çıkarsak" şart bildirir, temel cümlenin gerçekleşmesi buna bağlıdır. "Çıktığımız için" neden, "bitirince" zaman bildirir; "ki"li cümle ise ki'li birleşik cümledir.
-
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi bağlı cümledir?
Doğru cevap: C
Bağlı cümle, yüklemi ayrı iki cümlenin bir bağlaçla birleştirilmesiyle oluşur. "Çaldı" ve "açmadı" yargıları "ama" bağlacıyla bağlanmıştır. "Kapıyı açtı, içeri girdi" virgülle bağlandığı için sıralı, "çalınca" ve "gelmesini" içerenler birleşik cümledir.
-
Soru 19
Geçen hafta aldığım kitabı arkadaşım bir günde bitirdi.
Bu cümlenin ögeleri sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
Doğru cevap: D
"Neyi bitirdi?" sorusunun cevabı "Geçen hafta aldığım kitabı"dır; "Geçen hafta" sıfat-fiil öbeğinin parçası olduğu için ayrı bir zarf tümleci değildir. "Kim?" arkadaşım (özne), "Ne kadar sürede?" bir günde (zarf tümleci), yüklem "bitirdi"dir.
-
Soru 20
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde özne, cümlede söylenmemiş, yüklemin kişi ekinden anlaşılmaktadır?
Doğru cevap: E
"Gittik" yüklemindeki "-k" kişi eki, özneyi "biz" olarak gösterir; özne cümlede açıkça yazılmamıştır (gizli özne). Diğer cümlelerde özneler (kardeşim, herkes, sinema salonu, film) açıkça söylenmiştir.
Boş bıraktığın sorular yanlış sayılmaz.