10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Divan Edebiyatı Testi 1
- Divan Edebiyatı
- 20 soru
- 25 dakika
Divan edebiyatının genel özellikleri, gazel, kaside, mesnevi, rubai ve şarkı, aruz ölçüsünün temelleri ile Fuzûlî, Bâkî, Nedîm ve Şeyh Gâlib üzerine 20 soru. Nazım biçimi sorularında önce kafiye düzenine bak.
Cevabını işaretlemek için şıkka dokun. Fikrini değiştirebilir, aynı şıkka tekrar dokunarak soruyu boş bırakabilirsin. Testi bitirdiğinde doğru cevaplar ve çözümler görünür.Şıkka dokunarak cevapla; aynı şıkka yeniden dokunursan soru boş kalır.
Sonucun
- 0 doğru
- 0 yanlış
- 0 boş
- 0 net
-
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi Divan edebiyatının genel özelliklerinden biri değildir?
Doğru cevap: A
Divan şiirinde aruz ölçüsü kullanılır, nazım birimi çoğunlukla beyittir. Dörtlük ve hece ölçüsü Halk edebiyatının özelliğidir.
-
Soru 2
Divan şiirinde sevgilinin boyu için “servi”, yanağı için “gül”, dudağı için “lal”, kaşı için “yay” denmesi gibi kalıplaşmış ve şairlerin ortak kullandığı benzetmelere ne ad verilir?
Doğru cevap: B
Mazmun, Divan şiirinde şairlerin ortak malı hâline gelmiş kalıp benzetme ve imgelerdir.
Mahlas şairin takma adı, redif dize sonlarında tekrarlanan ek ve sözcükler, matla gazelin ilk beytidir.
-
Soru 3
Bir Divan şairinin şiirlerinin belli bir düzene göre toplandığı esere ne ad verilir?
Doğru cevap: B
Şairin şiirlerini belli bir sırayla (önce kasideler, sonra gazeller vb.) bir araya getirdiği esere divan denir; edebiyatın adı da buradan gelir.
Tezkire şairlerin hayatını anlatan eser, hamse ise bir şairin beş mesneviden oluşan dizisidir. Cönk, halk şairlerinin şiirlerinin yazıldığı defterdir.
-
Soru 4
Genellikle 5 ile 15 beyit arasında yazılır. Konusu çoğunlukla aşk, sevgilinin güzelliği, şarap ve tasavvuftur. İlk beytin dizeleri kendi arasında kafiyelidir; diğer beyitlerin ikinci dizeleri bu beyitle kafiyelenir. Şairin mahlası genellikle son beyitte geçer.
Özellikleri verilen nazım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D
Beyit sayısı (5–15), aşk ve güzellik konusu, aa ba ca biçimindeki kafiye düzeni ve mahlasın son beyitte geçmesi gazelin özellikleridir.
Kaside de aynı kafiye düzenini kullanır ama daha uzundur ve övgü amaçlıdır.
-
Soru 5
Fuzûlî rind-i şeydâdır hemîşe halka rüsvâdır
Sorun kim bu ne sevdâdır bu sevdâdan usanmaz mı
Şairin mahlasının geçtiği bu beyit, gazelin hangi beytidir?
Doğru cevap: A
Gazelde şairin mahlasının geçtiği son beyte makta denir. İlk beyit matla, gazelin en güzel beyti ise beytü'l-gazel (şah beyit) olarak adlandırılır.
Girizgâh kasidede bir bölümdür.
-
Soru 6
Kasidede şairin kendi şairliğini ve sanatını övdüğü bölüme ne ad verilir?
Doğru cevap: A
Kasidede şairin kendini övdüğü bölüm fahriyedir.
Nesib (teşbib) giriş bölümü, girizgâh methiyeye geçiş beyti, methiye övülen kişinin övgüsü, dua ise övülen kişiye iyi dileklerin sunulduğu bölümdür.
-
Soru 7
Hz. Muhammed'i övmek amacıyla yazılan kasidelere ne ad verilir?
Doğru cevap: B
Hz. Muhammed'i öven şiirlere naat denir. Tevhid Allah'ın birliğini, münacat Allah'a yalvarmayı konu alır; mersiye ölen birinin ardından yazılan ağıt, hicviye ise yergi şiiridir.
-
Soru 8
Mesnevi nazım biçimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Doğru cevap: C
Mesnevide her beyit kendi arasında kafiyelidir (aa, bb, cc...). Şair kafiye bulma sıkıntısına düşmediği için aşk hikâyeleri, dinî ve ahlaki öğütler gibi uzun konular mesneviyle yazılır.
-
Soru 9
Dört dizeden oluşan, aaxa biçiminde kafiyelenen, kendine özgü aruz kalıplarıyla yazılan ve çoğunlukla felsefi ya da tasavvufi düşünceleri işleyen nazım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A
Rubai dört dizelik, aaxa kafiyeli, kendine özgü kalıplarla yazılan bir nazım biçimidir; Fars edebiyatında Ömer Hayyam'ın rubaileri ünlüdür.
Tuyuğ da dört dizelidir ama Türklere özgüdür ve “fâilâtün fâilâtün fâilün” kalıbıyla yazılır.
-
Soru 10
Aruz ölçüsü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Doğru cevap: B
Aruz ölçüsü, hecelerin uzunluk ve kısalığına dayanır: ünlüyle biten (açık) heceler kısa, ünsüzle biten (kapalı) heceler ve uzun ünlülü heceler uzun kabul edilir.
Hece sayısına dayanan ölçü hece ölçüsüdür; Türklerin millî ölçüsü de odur.
-
Soru 11
Aruzla yazılan bir şiirde, ölçünün gereği olarak kısa bir hecenin uzun okunmasına ne ad verilir?
Doğru cevap: C
Kısa (açık) heceyi uzun okumak imaledir. Uzun heceyi kısa okumak zihaf, ünsüzle biten bir sözcüğün sonundaki ünsüzü sonraki sözcüğün ünlüsüne bağlamak ise ulamadır.
-
Soru 12
16. yüzyılda Bağdat çevresinde yaşamıştır. Türkçe, Arapça ve Farsça divan sahibidir. Aşkı ve aşkın verdiği acıyı içten bir dille işler; Türkçe mesnevisi Leylâ vü Mecnûn ve Hz. Muhammed için yazdığı Su Kasidesi en tanınmış eserleri arasındadır.
Hayatı ve eserleri hakkında bilgi verilen şair aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C
Üç dilde divan sahibi olan, Bağdat çevresinde yaşayan ve Leylâ vü Mecnûn mesnevisi ile Su Kasidesi'ni yazan şair Fuzûlî'dir.
Bâkî İstanbul'da, Nedîm ve Şeyh Gâlib ise 18. yüzyılda yaşamıştır.
-
Soru 13
Fuzûlî'nin devlet görevlilerinden maaşını alamamasını mizahi ve iğneleyici bir dille anlattığı, mektup biçimindeki ünlü eseri aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D
Fuzûlî, kendisine bağlanan maaşı alamayınca bu durumu Şikâyetnâme adlı mektubunda anlatır; eserdeki “Selâm verdim, rüşvet değildir deyü almadılar” sözü ünlüdür.
Hadîkatü's-Süedâ da Fuzûlî'nindir ama Kerbela olayını anlatır.
-
Soru 14
Kanunî Sultan Süleyman'ın ölümü üzerine yazdığı mersiyesiyle tanınan ve “sultanü'ş-şuarâ” (şairler sultanı) olarak anılan şair aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C
Kanunî döneminin en ünlü şairi Bâkî'dir; döneminde “sultanü'ş-şuarâ” unvanıyla anılmıştır. Kanunî Mersiyesi Türk edebiyatının en tanınmış mersiyelerindendir.
-
Soru 15
Bâkî'nin Kanunî Mersiyesi hangi nazım biçimiyle yazılmıştır?
Doğru cevap: E
Kanunî Mersiyesi, bentlerden ve her bendin sonundaki farklı vasıta beyitlerinden oluşan terkib-i bent biçimiyle yazılmıştır.
Bentlerin sonundaki beyit hep aynı olsaydı biçim terci-i bent olurdu.
-
Soru 16
Lale Devri'nde yaşamıştır. İstanbul'un ve Sadâbâd gibi eğlence yerlerinin canlı tasvirlerini yapmış, şiirlerinde günlük konuşma diline ve yerli söyleyişlere yer vermiştir. Şarkı nazım biçiminin en başarılı örneklerini vermiştir.
Hakkında bilgi verilen şair aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: E
Lale Devri şairi Nedîm, mahallîleşme akımının en güçlü temsilcisidir; İstanbul hayatını ve eğlence yerlerini konu edinen şarkılarıyla tanınır.
-
Soru 17
Divan edebiyatında Türklerin geliştirdiği, bentlerden oluşan, nakaratlı ve bestelenmek amacıyla yazılan nazım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D
Şarkı, Türk şairlerin geliştirdiği bir nazım biçimidir; genellikle dörtlük bentlerden oluşur ve nakaratlıdır. En güzel örnekleri Nedîm vermiştir.
Gazel, kaside, rubai ve mesnevi Arap ve Fars edebiyatından alınmış biçimlerdir.
-
Soru 18
Şeyh Gâlib ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
Doğru cevap: E
Şeyh Gâlib 18. yüzyılda yaşamış, Galata Mevlevîhanesi şeyhliği yapmış bir şairdir. Kanunî döneminde yaşayan ve sultanü'ş-şuarâ olarak anılan şair Bâkî'dir.
-
Soru 19
Şeyh Gâlib'in benimsediği; ince hayallere, kapalı ve derin anlamlara, alışılmamış benzetmelere dayanan üslup aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: E
Sebk-i Hindî (Hint üslubu), ince ve girift hayallere, kapalı anlatıma dayanan bir şiir anlayışıdır; Şeyh Gâlib bu üslubun Türk edebiyatındaki en güçlü temsilcisidir.
Mahallîleşme Nedîm'le, hikemî şiir Nâbî'yle özdeşleşmiştir.
-
Soru 20
Aşağıdaki eser – şair eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
Doğru cevap: D
Hüsn ü Aşk, Şeyh Gâlib'in mesnevisidir. Diğer eşleştirmeler doğrudur.
Boş bıraktığın sorular yanlış sayılmaz.
Türk Dili ve Edebiyatı dersinden diğer testler
Türk Dili ve Edebiyatı10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Şiir Bilgisi Testi 1Şiir Bilgisi20 soru25 dk Türk Dili ve Edebiyatı10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Halk Edebiyatı ve Destan Testi 1Halk Edebiyatı ve Destan20 soru25 dk