ALES Sözel Anlatım Bozuklukları Testi 1
- Anlatım Bozuklukları
- 20 soru
- 25 dakika
Gereksiz sözcük, yanlış anlamda kullanılan sözcük, ek ve öge eksikliği, çatı uyuşmazlığı ve mantık hatası gibi anlatım bozukluklarını sınayan 20 soru. Bir cümleyi değerlendirirken önce yüklemi bulup özneye ve tümleçlere tek tek bağlamak, sıralı cümlelerde gizlenen eksik ögeleri hızla ortaya çıkarır.
Cevabını işaretlemek için şıkka dokun. Fikrini değiştirebilir, aynı şıkka tekrar dokunarak soruyu boş bırakabilirsin. Testi bitirdiğinde doğru cevaplar ve çözümler görünür.Şıkka dokunarak cevapla; aynı şıkka yeniden dokunursan soru boş kalır.
Sonucun
- 0 doğru
- 0 yanlış
- 0 boş
- 0 net
-
Soru 1
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, anlamı başka bir sözcükte zaten bulunan bir söz kullanılmıştır?
Doğru cevap: B
“İhraç etmek” zaten bir ürünü yurt dışına satmak demektir; bu yüzden “yurt dışına” sözü gereksizdir. Diğer cümlelerde anlamca fazla bir sözcük yoktur.
-
Soru 2
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir sözcüğün yanlış anlamda kullanılmasından kaynaklanan anlatım bozukluğu vardır?
Doğru cevap: B
“Yüzünden” olumsuz bir sonucun nedenini bildirir. Sınavı kazanmak olumlu bir sonuç olduğu için burada “sayesinde” kullanılmalıydı.
-
Soru 3
Müşteri, (I) aldığı ayakkabıyı (II) iki gün sonra (III) dar geldiği için (IV) mağazaya (V) geri iade etti.
Bu cümlede numaralanmış sözcüklerden hangisi çıkarılırsa anlatım bozukluğu giderilir?
Doğru cevap: E
“İade etmek” geri vermek anlamındadır; “geri” sözcüğü bu anlamı tekrarladığı için gereksizdir. Diğer numaralı sözler cümleye yeni bilgi katar.
-
Soru 4
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem, özneyle kişi bakımından uyuşmamaktadır?
Doğru cevap: B
Özne “ben ve arkadaşlarım” birinci çoğul kişiyi karşıladığından yüklem “gideceğiz” olmalıdır. “Gidecekler” üçüncü çoğul kişi bildirdiği için uyumsuzluk oluşmuştur.
-
Soru 5
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ortak kullanılan bir ögeden kaynaklanan anlatım bozukluğu vardır?
Doğru cevap: A
“Dostlarını” tümleci iki yükleme ortak kullanılmış; ama “unutmak” belirtme hâli (-ı), “uğramak” ise yönelme hâli (-a) ister. İkinci yüklem için “onlara” gibi bir tümleç eklenmelidir.
-
Soru 6
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir sıfatın hangi sözcüğü nitelediği belli olmadığı için anlam belirsizliği vardır?
Doğru cevap: D
“Eski” sözcüğü hem “arkadaş” hem de “ev” ile ilgili anlaşılabilir: Arkadaş mı eskidir, ev mi? Kastedilen ev ise “arkadaşımın eski evinde” denmelidir.
-
Soru 7
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birbiriyle çelişen yargılar bir arada kullanıldığı için anlatım bozukluğu oluşmuştur?
Doğru cevap: D
Hiçbir yan etkisi olmayan bir ilacın baş ağrısı yapması çelişkidir; üstelik yan etkisizlik baş ağrısının nedeni olarak sunulmuştur. Diğer cümlelerdeki neden-sonuç ilişkileri tutarlıdır.
-
Soru 8
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde aynı özneye bağlanan yüklemlerden biri edilgen, öteki etken olduğu için anlatım bozukluğu vardır?
Doğru cevap: A
“Tamamlandı” edilgen, “sundu” etken bir yüklemdir ve ikisi aynı özneye (rapor) bağlanmıştır. Rapor kendisini sunamayacağı için ikinci yüklem “sunuldu” olmalıdır.
-
Soru 9
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek eksikliğinden kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
Doğru cevap: C
“Kentin” tamlayan eki aldığı için tamlanan da iyelik eki almalıdır: “kentin yeni yapılan meydanı”. Diğer cümlelerde tamlamalar eksiksiz kurulmuştur.
-
Soru 10
Bu kitap, çocukların hem hayal gücünü geliştiriyor hem de okumayı sevdiriyor.
Bu cümledeki anlatım bozukluğu aşağıdakilerden hangisiyle giderilebilir?
Doğru cevap: B
“Çocukların” sözü yalnız “hayal gücünü” ile tamlama kurar; “okumayı sevdiriyor” yüklemi ise kime sevdirildiğini belirten bir yönelme tümleci ister. “Onlara” eklenince iki yargı da tamamlanır; “çocuklara” yazılırsa bu kez ilk yargı bozulur.
-
Soru 11
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir deyim, anlamına uygun kullanılmamıştır?
Doğru cevap: E
“Etekleri tutuşmak” çok telaşlanmak, korkuya kapılmak demektir; sevinci anlatmak için kullanılamaz. Burada “etekleri zil çaldı” gibi bir deyim gerekir.
-
Soru 12
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde olumlu ve olumsuz anlamlı yapıların bir arada kullanılmasından kaynaklanan anlatım bozukluğu vardır?
Doğru cevap: A
“Ne ... ne” bağlacı cümleye kendiliğinden olumsuzluk katar; yüklemin ayrıca olumsuz olması anlamı bozar. Cümle “ne de kimseyi evine çağırır” biçiminde olmalıdır.
-
Soru 13
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir bağlaç ya da bağlama ögesi, cümlenin anlamına uygun düşmemiştir?
Doğru cevap: A
“Rağmen” beklenenin tersi bir sonuç bildirir. Düzenli hazırlanan birinin yüksek puan alması beklenen bir sonuç olduğundan “rağmen” yerine “sayesinde” gibi bir söz gerekir.
-
Soru 14
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir ögenin eksikliği, kimden söz edildiği konusunda belirsizliğe yol açmıştır?
Doğru cevap: C
“Kardeşini” sözü hem “senin kardeşini” hem de “onun kardeşini” anlamına gelebilir. Belirsizlik, cümleye “senin” ya da “onun” tamlayanı eklenerek giderilir.
-
Soru 15
Aşağıdaki cümlelerden hangisi anlatım bakımından kusursuzdur?
Doğru cevap: D
D seçeneğindeki cümle dil bilgisi ve anlam bakımından kusursuzdur. A'da özne-yüklem kişi uyumsuzluğu (“katılacağız” olmalı), B'de “en son” ile “son” tekrarı, C'de “başarısızlığının” yerine “başarısızlığın” denmesi, E'de ise “kesinlikle” ile “olabilirim” arasındaki çelişki vardır.
-
Soru 16
Aşağıdaki cümlelerin hangisindeki anlatım bozukluğu, ötekilerden farklı bir nedenden kaynaklanmaktadır?
Doğru cevap: C
Rehber örneğinde “anlattı” yüklemi belirtme hâli ister; “otele” yerine “oteli” denmeliydi, yani bozukluk ek yanlışlığından doğar. Diğerlerinde “kısaca özetlemek”, “yeniden tekrar”, “karşılıklı alışveriş” ve “ilk sıradaki birinci” gibi gereksiz sözcük kullanımı vardır.
-
Soru 17
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tırnak içindeki sözcük, cümlenin anlamına uygun düşmediği için anlatım bozukluğuna yol açmıştır?
Doğru cevap: E
Yüzdeyle ölçülüp azalan şey üretimin miktarıdır; bu yüzden “nitelik” (kalite) yerine “nicelik” ya da “miktar” sözcüğü kullanılmalıdır.
-
Soru 18
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ikinci yargının yüklemi eksik kaldığı için anlatım bozukluğu vardır?
Doğru cevap: E
“Sever” yüklemi olumludur; “kimileri ise hiç” bölümü ise olumsuz bir yüklem (sevmez) ister. Olumlu yüklem olumsuz yargıya ortak kullanılamayacağı için ikinci yargının yüklemi eksik kalmıştır.
-
Soru 19
(I) Kentimizin en eski kütüphanesi, geçen yıl başlayan onarımın ardından yeniden okurlarına kavuştu. (II) Onarım sırasında binanın tarihî dokusunu korumaya özen gösterildi. (III) Okuma salonundaki yıpranmış raflar, aşağı yukarı yüz yıla yakın bir süredir kullanılıyordu. (IV) Kütüphanenin el yazmaları bölümü ise yalnızca araştırmacıların kullanımına açık olacak. (V) Yönetim, okurların görüşlerini almak için girişe bir öneri kutusu koydu.
Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde anlatım bozukluğu vardır?
Doğru cevap: C
III. cümlede “aşağı yukarı” ile “yakın” aynı yaklaşıklık anlamını taşır; biri gereksizdir. Diğer cümlelerde anlatım kusursuzdur.
-
Soru 20
Ülkemizde her yıl binlerce ton gıda, doğru saklanmadığı için çöpe atıyor.
Bu cümledeki anlatım bozukluğunun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D
Cümlenin öznesi “gıda”dır; gıda bir şeyi çöpe atamaz, ancak çöpe atılır. Bu yüzden etken “atıyor” yerine edilgen “atılıyor” kullanılmalıdır.
Boş bıraktığın sorular yanlış sayılmaz.