ALES Sözel Akıl Yürütme Testi 1
- Akıl Yürütme
- 20 soru
- 25 dakika
Kıyas ve koşul önermeleri, örtük varsayım, bir çıkarımı güçlendiren ya da zayıflatan bilgi, neden-sonuç karışıklığı ve yaygın akıl yürütme hataları üzerine 20 soru. Bir çıkarımı değerlendirirken önce öncülleri ve vardığı sonucu ayrı ayrı yazmak, aradaki boşluğu yani dayanılan gizli varsayımı görmeyi kolaylaştırır.
Cevabını işaretlemek için şıkka dokun. Fikrini değiştirebilir, aynı şıkka tekrar dokunarak soruyu boş bırakabilirsin. Testi bitirdiğinde doğru cevaplar ve çözümler görünür.Şıkka dokunarak cevapla; aynı şıkka yeniden dokunursan soru boş kalır.
Sonucun
- 0 doğru
- 0 yanlış
- 0 boş
- 0 net
-
Soru 1
“Kooperatife üye olan bütün çiftçiler bu yıl sulama desteği aldı. Köydeki çiftçilerin bazıları kooperatife üyedir.”
Bu iki yargı doğru kabul edilirse aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
Doğru cevap: E
Kooperatif üyelerinin hepsi destek aldığına ve köydeki bazı çiftçiler üye olduğuna göre bu çiftçiler de destek almıştır. Üye olmayanların durumu hakkında bilgi yoktur; bu yüzden destek alanların hepsinin üye olduğu ya da üye olmayanların destek almadığı söylenemez.
-
Soru 2
Aşağıdaki akıl yürütmelerin hangisinde sonuç, öncüllerden zorunlu olarak çıkmaz?
Doğru cevap: B
Ödev teslimi sınava girmeyi sağlayan bir koşuldur, ama tek yol olduğu söylenmemiştir. Ali'nin sınava girmesi, onun ödevini teslim ettiğini kesinleştirmez. Diğer akıl yürütmeler geçerlidir.
-
Soru 3
“Kütüphane kartını yenilemeyen bir öğrenci kütüphaneden kitap alamaz.”
Bu yargı doğru kabul edilirse aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
Doğru cevap: E
Kartı yenilememek kitap alamamayı gerektiriyorsa kitap alabilen birinin kartını yenilemiş olması zorunludur. Kartı yenilemenin kitap almaya yetip yetmediği ya da kitap alamamanın başka nedenleri hakkında bilgi verilmemiştir.
-
Soru 4
Bir belediye, sahil yolunda bisiklet yolu açıldıktan sonraki yıl bu yoldaki trafik kazalarının azaldığını açıkladı ve kazalardaki düşüşü bisiklet yoluna bağladı.
Aşağıdakilerden hangisi doğru olsaydı belediyenin bu çıkarımını en çok zayıflatırdı?
Doğru cevap: C
Hız kameraları da kazaları azaltabilecek bir etkendir; aynı yıl kurulmuş olmaları düşüşün bisiklet yolundan değil bu denetimden kaynaklanmış olabileceğini gösterir. Bisiklet yolu olmayan yerlerde değişiklik olmaması ise çıkarımı destekler.
-
Soru 5
Bir araştırmacı, kapalı otoparkı olan alışveriş merkezlerinde yağmurlu günlerde ziyaretçi sayısının arttığını, kapalı otoparkı olmayanlarda ise azaldığını gözlemledi. Buradan, ziyaretçilerin yağmurlu havada alışveriş merkezi seçerken kapalı otoparkı önemsediği sonucuna vardı.
Aşağıdakilerden hangisi bu sonucu en çok güçlendirir?
Doğru cevap: B
Merkezler otopark dışında birbirine benziyorsa ziyaretçi farkını açıklayabilecek başka etkenler büyük ölçüde ortadan kalkar; bu da otoparkın belirleyici olduğu sonucunu güçlendirir. Konum farkı ve güneşli günlerde de görülen fark ise başka açıklamalara kapı açarak sonucu zayıflatır.
-
Soru 6
“Bu yıl kentte yeni bir üniversite açılacak; bu yüzden kentteki kiralık daire fiyatları artacak.”
Bu akıl yürütme aşağıdaki varsayımlardan hangisine dayanmaktadır?
Doğru cevap: C
Üniversitenin açılması ile kiraların artması arasında köprü kuran bilgi, kiralık daireye olan talebin artacağıdır. Bu da öğrencilerin önemli bir kısmının kiralık ev arayacağı varsayımına dayanır. Öğrencilerin hepsinin yurtta kalacağını söylemek ise çıkarımı çürütür.
-
Soru 7
Aşağıdakilerin hangisinde bir görüş, içeriği tartışılmadan onu dile getiren kişinin durumu gerekçe gösterilerek reddedilmiştir?
Doğru cevap: C
Komşunun söylediği şeyin doğru olup olmadığı tartışılmamış, onun geçmişteki davranışı öne sürülerek görüşü geçersiz sayılmıştır. Diğer seçeneklerde sırasıyla otoriteye başvurma, yanlış ikilem, kaygan zemin ve çoğunluğa başvurma hataları vardır.
-
Soru 8
Aşağıdakilerin hangisinde çok sayıda gözlemden genel bir yargıya ulaşılmıştır?
Doğru cevap: D
Göl araştırmasında tek tek pek çok gözlemden genel bir sonuç çıkarılmıştır; bu tümevarımdır. Metal örneğinde genelden özele gidilmiş (tümdengelim), kalp örneğinde benzetmeye başvurulmuş, üçgen örneğinde tanım yapılmış, son örnekte ise bir otoriteye dayanılmıştır.
-
Soru 9
“Bu dükkândaki bütün ayakkabılar deridir. Selin'in aldığı ayakkabı deri değildir. Öyleyse Selin ayakkabısını bu dükkândan almamıştır.”
Aşağıdakilerden hangisi yapı bakımından bu akıl yürütmeye en çok benzemektedir?
Doğru cevap: D
Verilen akıl yürütmenin yapısı şudur: Bütün A'lar B'dir; x B değildir; öyleyse x A değildir. Kulüp örneği aynı yapıdadır ve geçerlidir. Diğerleri farklı yapıdadır; çoğunda sonuç öncüllerden zorunlu olarak çıkmaz.
-
Soru 10
“Bir başvurunun değerlendirmeye alınabilmesi için başvuru formunun eksiksiz doldurulmuş olması gerekir.”
Bu yargıya göre aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
Doğru cevap: A
Eksiksiz form gerekli bir koşuldur; bu koşul sağlanmazsa başvuru değerlendirilmez. Ancak gerekli koşul yeterli koşul değildir: Formu eksiksiz olan bir başvuru başka bir nedenle değerlendirme dışında kalabilir.
-
Soru 11
Bir gazetede şu yorum yer aldı: “Hastanelerde yatan hasta sayısının en yüksek olduğu aylarda, nöbet tutan doktor sayısı da en yüksek düzeydedir. Demek ki nöbetçi doktor sayısının artması hasta sayısını artırıyor.”
Bu yorumdaki akıl yürütme hatası aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C
İki şeyin aynı anda artması, hangisinin neden hangisinin sonuç olduğunu göstermez. Hastanelerin hasta arttığında daha çok doktoru nöbete yazması çok daha akla yatkındır; yorum nedenle sonucu yer değiştirmiştir.
-
Soru 12
Bir kentte emniyet kemeri denetimleri sıklaştırıldıktan sonra trafik kazalarının sayısında belirgin bir değişiklik olmadı; ama kazalarda ağır yaralanan kişi sayısı belirgin biçimde azaldı.
Aşağıdakilerden hangisi bu durumu en iyi açıklar?
Doğru cevap: D
Kaza sayısı aynı kaldığı hâlde ağır yaralanmanın azalması, alınan önlemin kazayı değil kazanın sonucunu etkilediğini gösterir. Emniyet kemerinin işlevi tam da budur. Hızın artması ya da acil serviste beklemenin uzaması tersi yönde etki eder.
-
Soru 13
“Kurstaki öğrencilerin hepsi İngilizce bilmektedir. Bu öğrencilerin bazıları Almanca da bilmektedir. Almanca bilen hiçbir öğrenci Fransızca bilmemektedir.”
Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi kesin olarak söylenemez?
Doğru cevap: E
Almanca bilen öğrencilerin Fransızca bilmediği söylenmiştir; Almanca bilmeyen öğrencilerin Fransızca bilip bilmediği belli değildir. Bu yüzden kursta hiç Fransızca bilen olmadığı kesin değildir. Diğer yargılar verilen bilgilerden zorunlu olarak çıkar.
-
Soru 14
Aşağıdakilerin hangisinde yetersiz sayıda örnekten genel bir yargıya ulaşılmıştır?
Doğru cevap: A
Yalnızca iki kalemden yola çıkılarak bir firmanın bütün ürünleri hakkında kesin bir yargıya varılmıştır; bu aceleci genellemedir. Diğer akıl yürütmeler ya genel bir kuraldan sonuç çıkarır ya da eldeki işaretlerden olası bir açıklamaya ulaşır.
-
Soru 15
Eski binaların depreme karşı güçlendirilmesi, yıkıp yeniden yapılmasından çoğu zaman daha ucuzdur. Üstelik güçlendirme sırasında binada oturanların uzun süre başka bir yerde kalması gerekmez. Yıkım ise büyük miktarda moloz çıkarır ve bu molozun taşınması da ayrı bir masraftır. Bu yüzden her eski bina için ilk akla gelen çözüm yıkım olmamalı, önce güçlendirmenin mümkün olup olmadığı incelenmelidir.
Bu parçadaki akıl yürütmenin vardığı sonuç aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D
Parçadaki ilk üç cümle gerekçeleri (öncülleri) verir; “bu yüzden” ile başlayan son cümle ise vardığı sonucu bildirir: Önce güçlendirme olanağı incelenmelidir. Bütün binaların güçlendirilmesi gerektiği söylenmemiştir; yalnızca ilk seçeneğin yıkım olmaması istenmiştir.
-
Soru 16
Bir okul, ödev miktarını azalttığı dönemde öğrencilerinin sınav ortalamasının yükseldiğini görerek ödev azaltmanın başarıyı artırdığı sonucuna vardı.
Bu çıkarımı değerlendirmek için aşağıdaki soruların hangisinin cevabı en çok işe yarar?
Doğru cevap: B
Ortalamanın yükselmesi sınavların kolaylaşmasından da kaynaklanabilir. Bu sorunun cevabı, artışın ödev azaltmaya mı yoksa başka bir etkene mi bağlı olduğunu ayırt etmeye yarar. Diğer sorular çıkarımın doğruluğu hakkında bilgi vermez.
-
Soru 17
Aşağıdaki ifade çiftlerinin hangisindeki iki ifade aynı anda doğru olamaz?
Doğru cevap: A
Toplantıdaki herkes öneriyi desteklediyse katılanlardan hiçbiri karşı oy veremez; bu iki ifade birbirini çürütür. Diğer çiftlerdeki ifadeler aynı anda doğru olabilir.
-
Soru 18
“Ağaç halkası - ağacın yaşı” arasındaki ilişkiye en çok benzeyen ilişki aşağıdakilerin hangisinde vardır?
Doğru cevap: E
Ağacın halkaları, her yıl kendiliğinden biriken ve geçmişin kaydını tutan doğal izlerdir. Buzul katmanları da yıllar içinde birikerek geçmiş iklimin kaydını saklar. Termometre, saat ve pusula ise yalnızca o anki durumu gösteren araçlardır; takvim de bir kayıt değil, bir düzenlemedir.
-
Soru 19
Bir yazar şöyle diyor: “Teneffüslerde cep telefonu kullanımına izin verilirse öğrenciler derslerde de telefonlarını gizlice kullanmaya başlar; bu da derslerin dağılmasına, sonunda okulun bütünüyle disiplinini yitirmesine yol açar.”
Bu akıl yürütmedeki temel sorun aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A
Yazar, teneffüste telefona izin vermenin adım adım okulun disiplinini yitirmesine varacağını hiçbir kanıt sunmadan kesin bir şey gibi anlatıyor. Bu, kaygan zemin adı verilen akıl yürütme hatasıdır.
-
Soru 20
Bir kafe sahibi şöyle düşünüyor: “Fiyatları düşürürsem müşteri sayısı artar. Müşteri sayısı artarsa gelirim artar. Öyleyse fiyatları düşürürsem gelirim artar.”
Bu akıl yürütmenin zayıf noktası aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B
Biçim bakımından akıl yürütme geçerlidir; sorun ikinci öncüldedir. Fiyat düştüğünde her müşteriden elde edilen kazanç da azalır; müşteri artışı bu kaybı karşılamazsa gelir artmayabilir. Kafe sahibi bunun karşılanacağını sorgulamadan kabul etmiştir.
Boş bıraktığın sorular yanlış sayılmaz.