9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Edebiyat ve Hikâye Testi 1
- Edebiyat ve Hikâye
- 20 soru
- 25 dakika
Edebiyatın bilimler ve öteki sanatlarla ilişkisi, edebî ve öğretici metinler, hikâyenin olay, kişi, zaman, mekân ve anlatıcı unsurlarından 20 soru. Hikâye parçalarında anlatıcıyı bulurken kişi eklerine ve anlatıcının kimlerin içinden geçenleri bildiğine dikkat et.
Cevabını işaretlemek için şıkka dokun. Fikrini değiştirebilir, aynı şıkka tekrar dokunarak soruyu boş bırakabilirsin. Testi bitirdiğinde doğru cevaplar ve çözümler görünür.Şıkka dokunarak cevapla; aynı şıkka yeniden dokunursan soru boş kalır.
Sonucun
- 0 doğru
- 0 yanlış
- 0 boş
- 0 net
-
Soru 1
Edebiyatı resim, müzik, heykel ve mimari gibi öteki güzel sanatlardan ayıran temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A
Ressam boya ve çizgiyle, besteci seslerle, heykeltıraş taş ya da metalle çalışır; edebiyatçının malzemesi ise dildir.
Diğer seçeneklerdeki özellikler bütün güzel sanatlarda ortaktır, bu yüzden edebiyatı ayırt etmez.
-
Soru 2
Bir yazar, Kurtuluş Savaşı yıllarında Ankara'da geçen romanını yazmadan önce aylarca arşivlerde dönemin gazetelerini, resmî yazışmalarını ve hatıratlarını incelemiştir.
Yazarın bu çalışması edebiyatın en çok hangi bilimle ilişkisini gösterir?
Doğru cevap: C
Yazar, eserindeki dönemi doğru yansıtmak için geçmişe ait belgelere başvurmuştur. Geçmişteki olayları belgelere dayanarak inceleyen bilim tarihtir.
-
Soru 3
Bir hikâyede yazar, kahramanın karanlıktan duyduğu korkunun çocukluğunda yaşadığı bir olaydan kaynaklandığını, kahramanın bu korkuyu yıllarca bastırmaya çalıştığını ayrıntılı biçimde anlatmıştır.
Bu anlatım edebiyatın en çok hangi bilimden yararlandığını gösterir?
Doğru cevap: B
Kişinin korkuları, bastırılmış duyguları ve geçmiş yaşantılarının davranışlarına etkisi psikolojinin inceleme alanıdır. Yazar, kahramanın iç dünyasını kurarken bu bilgiden yararlanmıştır.
-
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi edebî (sanat) metinlerin özelliklerinden biri değildir?
Doğru cevap: E
Dilin tek anlamlı, açık ve bilgi aktarma amacıyla kullanılması öğretici (bilgilendirici) metinlerin özelliğidir.
Edebî metinler ise çok anlamlılığa açıktır, sanatçının öznel bakışını taşır ve estetik bir amaçla yazılır.
-
Soru 5
"Hikâyedeki olaylar ve kişiler gerçek hayatta yaşanmış olanlarla birebir aynı değildir. Yazar, gözlemlediği ya da tasarladığı gerçeklik parçalarını hayal gücüyle yeniden düzenleyerek inandırıcı bir dünya oluşturur."
Bu açıklamada aşağıdaki kavramlardan hangisi tanımlanmaktadır?
Doğru cevap: D
Gerçekliğin yazar tarafından hayal gücüyle yeniden kurulmasına kurmaca denir. Kurmaca metinler gerçeğe benzer ama gerçeğin kendisi değildir.
-
Soru 6
Aşağıdaki metin türlerinden hangisi öğretici (bilgilendirici) metinler arasında yer almaz?
Doğru cevap: B
Makale, biyografi, gezi yazısı ve haber metni okura bilgi vermeyi amaçlayan öğretici metinlerdir.
Masal ise olağanüstü olay ve kişilere yer veren, hayal gücüne dayanan kurmaca bir edebî türdür.
-
Soru 7
Otobüsten indiğimde yağmur dinmişti. Elimdeki zarfı üçüncü kez cebime koyup çıkardım. Annemin "Kendine iyi bak." diyen sesi hâlâ kulaklarımdaydı. Okulun demir kapısına yaklaştıkça adımlarım ağırlaşıyordu.
Bu hikâye parçasında kullanılan anlatıcı ve bakış açısı aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A
"İndiğimde, koyup, annemin, adımlarım" gibi sözcükler olayların birinci kişi ağzından anlatıldığını gösterir. Anlatıcı, olayları kendisi yaşayan kahramandır.
-
Soru 8
Hasan Usta tezgâhın başında sessizce çalışıyordu ama aklı oğlunun sabahki sözlerindeydi. Karşısındaki müşteri gülümsüyor, içinden ise ayakkabının fiyatını fazla bulduğunu düşünüyordu. Kapının önünden geçen çırak Mehmet'se ustasının neden bu kadar dalgın olduğunu bilmiyordu.
Bu parçada kullanılan bakış açısı aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D
Anlatıcı olayların dışındadır ama hem ustanın hem müşterinin hem de çırağın içinden geçenleri bilmektedir. Kişilerin iç dünyasını bilen, her şeye hâkim anlatıcı ilahi bakış açısını kullanır.
Gözlemci anlatıcı yalnızca dışarıdan görülebilenleri aktarır, düşünceleri bilemez.
-
Soru 9
Bir anlatıcı olayları kamera gibi yalnızca dışarıdan izleyip aktarıyor; kişilerin ne düşündüğünü, ne hissettiğini söylemiyor, yalnızca konuşmalarını ve hareketlerini veriyor.
Bu anlatıcının kullandığı bakış açısı aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C
Kişilerin iç dünyasına girmeden, yalnızca görülen ve duyulanı aktaran anlatıcı gözlemci (müşahit) bakış açısını kullanır.
-
Soru 10
(I) Fırıncı Rıza, yaşına göre çevik, kısa boylu bir adamdı. (II) O sabah her zamankinden erken kalkmıştı. (III) "Bugün ekmekler yetmeyecek." diye söylendi. (IV) İçinde açıklayamadığı bir huzursuzluk vardı. (V) Kasabanın tek fırını olan dükkânı, çarşının girişindeki yaşlı çınarın tam karşısındaydı.
Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde hikâyenin mekânına ilişkin bilgi verilmiştir?
Doğru cevap: E
V. cümlede dükkânın kasabada, çarşının girişinde ve çınarın karşısında olduğu belirtilerek olayın geçtiği yer tanıtılmıştır.
I. cümle kişiyi, II. cümle zamanı tanıtır; III. cümle konuşma, IV. cümle ise kişinin iç dünyasıdır.
-
Soru 11
Olay hikâyesinde kişilerin, yerin ve zamanın tanıtıldığı, okurun hikâyenin dünyasına hazırlandığı ilk bölüme ne ad verilir?
Doğru cevap: A
Olay hikâyesi genellikle serim (giriş), düğüm (gelişme) ve çözüm (sonuç) bölümlerinden oluşur. Kişi, yer ve zamanın tanıtıldığı giriş bölümüne serim denir.
-
Soru 12
İhtiyar balıkçı her akşam olduğu gibi iskelede oturmuş, ağlarını onarıyordu. Martılar dönüyor, kahvehaneden radyo sesi geliyordu. Birkaç çocuk koşarak geçti; biri ona el salladı. Hava kararınca balıkçı ağlarını topladı ve ağır ağır evine yürüdü.
Hikâyenin tamamı bu parçadaki gibi sürmekte, belirgin bir olay, merak unsuru ya da kesin bir son bulunmamaktadır.
Buna göre bu hikâye hangi türün özelliklerini taşır?
Doğru cevap: E
Hayattan bir kesit sunan, belirgin bir olay örgüsü ve merak unsuru taşımayan, sonu okura bırakılan hikâyeler durum hikâyesidir. Bu tarz Çehov tarzı olarak da bilinir.
Olay hikâyesinde ise serim, düğüm ve çözüm bölümleri belirgindir.
-
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi olay hikâyesinin (Maupassant tarzı) özelliklerinden biridir?
Doğru cevap: B
Olay hikâyesi, merak duygusunu canlı tutan, serim-düğüm-çözüm planına uyan ve sonu belli olan bir yapıya sahiptir.
Diğer seçeneklerdeki özellikler durum hikâyesine aittir.
-
Soru 14
Bir hikâyede, mahallenin çocukları sokağın başındaki yaşlı kadının yağmurda çöken bahçe duvarını hafta sonları bir araya gelerek yeniden örer; kimse kimseden karşılık beklemez.
Bu hikâyenin teması aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C
Tema, eserde işlenen ana duygu ya da düşüncedir. Çocukların karşılık beklemeden birlikte çalışarak birine yardım etmesi dayanışma temasını işler.
-
Soru 15
Defne, yarışmaya katılmak için aylardır çalışıyordu. Son gün öğretmeni, takımda bir kişilik yer kaldığını ve arkadaşı Zeynep'in de bu yeri çok istediğini söyledi. Defne bir yanda kendi emeğini, öbür yanda Zeynep'le dostluğunu düşündü; gece boyunca gözüne uyku girmedi.
Bu parçada ağırlıklı olarak hangi tür çatışma işlenmiştir?
Doğru cevap: D
Defne iki farklı isteği arasında kalmış, kararsızlığını kendi içinde yaşamaktadır. Bu, kişinin kendisiyle yaşadığı iç çatışmadır.
Zeynep'le aralarında bir kavga ya da tartışma anlatılmamıştır.
-
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi hikâyeyi romandan ayıran özelliklerden biridir?
Doğru cevap: B
Hikâye romana göre kısadır; genellikle tek bir olay ya da durum etrafında, az sayıda kişiyle kurulur.
Kurmaca olma, düzyazı, anlatıcı ve temel yapı unsurları iki türde de ortaktır.
-
Soru 17
Bir yazar, köyden büyük şehre göç eden bir ailenin yeni çevreye uyum sorununu, aile içindeki rollerin değişmesini ve mahalle ilişkilerinin zayıflamasını anlatan bir roman yazmıştır.
Bu eser edebiyatın en çok hangi bilimle ilişkisini ortaya koyar?
Doğru cevap: E
Göç, aile yapısındaki değişim ve toplumsal ilişkiler toplum yapısını inceleyen sosyolojinin konularıdır.
-
Soru 18
Bir romanın kahramanı sürekli "İnsan neden yaşar?", "Özgürlük gerçekten mümkün müdür?" gibi sorular sorar; eserde iyilik, kötülük ve hakikat kavramları tartışılır.
Bu eser edebiyatın en çok hangi alanla ilişkisini gösterir?
Doğru cevap: A
Varoluşun anlamı, özgürlük, iyilik ve hakikat gibi kavramları sorgulamak felsefenin alanıdır.
-
Soru 19
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hikâyenin zaman unsuruna ait bir bilgi verilmiştir?
Doğru cevap: C
"Kasımın son haftası" ve "akşam ezanı okunmak üzereydi" ifadeleri olayın ne zaman geçtiğini bildirir.
Diğer cümlelerde mekân ayrıntısı, kişi tasviri, konuşma ve duygu durumu vardır; "yarına" sözcüğü bir konuşmanın içindedir, olayın zamanını belirtmez.
-
Soru 20
Kurmaca metinlerdeki anlatıcıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Doğru cevap: D
Anlatıcı, yazarla aynı kişi değildir; yazarın metin içinde oluşturduğu, olayları aktaran kurmaca bir sestir.
Anlatıcı birinci ya da üçüncü kişi olabilir, olayların içinde yer alabilir ve bakış açısı okurun neyi, ne kadar bildiğini belirlediği için anlamı doğrudan etkiler.
Boş bıraktığın sorular yanlış sayılmaz.
Türk Dili ve Edebiyatı