9. Sınıf Biyoloji Canlı Âlemleri Testi 1

Bakteriler prokaryottur; kalıtım materyalleri sitoplazmada serbest hâlde bulunur, çekirdek zarı yoktur. Ribozom ve çoğunda hücre duvarı vardır; siyanobakteriler gibi fotosentez yapan türler de bulunur.

Arkeler, çok sıcak, çok tuzlu ya da oksijensiz gibi zorlu ortamlarda yaşayabilen prokaryot canlılardır. Protistler, mantarlar, bitkiler ve hayvanlar ökaryot hücreli canlılardır.

Mantarların hücre duvarı kitinden yapılmıştır. Klorofilleri olmadığından heterotrofturlar ve fazla besini glikojen olarak depolarlar. Selüloz duvar ve nişasta depolama bitkilere özgüdür.

Öglena kloroplast taşıyan bir protisttir; ışıkta fotosentez yapar, ışık olmadığında heterotrof beslenir. Amip ve paramesyum yalnız heterotroftur, siyanobakteri ise ökaryot değildir ve hep fotosentezle beslenir.

Eğrelti otu sporla çoğalır ve iletim demetleri vardır. Kara yosunu tohumsuz ama damarsızdır; çam açık tohumlu, lale ve elma kapalı tohumlu bitkilerdir.

Açık tohumlularda tohum taslakları meyve yaprağının içine kapanmaz; tohumlar dişi kozalağın pulları üzerinde açıkta gelişir. Kapalı tohumlularda ise tohum meyve içinde korunur.

Kurbağa iç iskeleti ve omurgası olan bir iki yaşamlıdır. Ahtapot yumuşakçalara, örümcek eklembacaklılara, deniz yıldızı derisi dikenlilere, solucan halkalı solucanlara ait omurgasızlardır.

Süt bezleri yalnız memelilere özgüdür. İç döllenme sürüngen ve kuşlarda, akciğer solunumu birçok omurgalıda görülür; sabit vücut sıcaklığı ve dört odacıklı kalp kuşlarda da vardır.

Sınıflandırmada uçma gibi yaşam biçimi değil, yapısal özellikler esas alınır. Yarasanın vücudu kıllarla örtülüdür ve yavrusunu sütle besler; bunlar memeli özellikleridir. Akciğer solunumu ve sabit vücut sıcaklığı kuşlarda da vardır.

Kurbağalar iki yaşamlıdır: suda yaşayan larvaları (iribaş) solungaçla, erginleri akciğer ve nemli deri ile solunum yapar. Kabuksuz yumurtalarını suya bırakırlar; derileri çıplak ve nemlidir, vücut sıcaklıkları ortama göre değişir.

Köpek balığı ve vatoz gibi balıkların iskeleti kıkırdaktır; solungaç kapakları yoktur. Hamsi, alabalık, levrek ve sazan kemikli balıklardır.

Virüsler hücre yapısında değildir; protein kılıf içinde DNA ya da RNA taşırlar. Çoğalmak için konak hücrenin ribozom ve enzimlerini kullanırlar. Hiçbir âleme dahil edilmezler ve antibiyotikler virüslere etki etmez.

Çekirdek zarı olmayan X prokaryottur; bakteri olabilir. Y ökaryottur, hücre duvarı vardır ama kloroplastı yoktur; mantar olabilir. Z’de hücre duvarı yoktur, hayvan hücresi olabilir. Bitkilerde kloroplast, mantarlarda ise hücre duvarı bulunur.

Verem, bir bakterinin yol açtığı hastalıktır; bu bakterilerin zararlı etkisidir. Fermantasyonla besin üretimi, ayrıştırıcılık, bağırsak florası ve azot bağlama ise yararlı etkileridir.

Liken, mantar ile fotosentez yapan bir alg ya da siyanobakterinin karşılıklı yarar sağladığı ortak yaşamdır; tek bir türden oluşmaz. Kayaları aşındırarak toprak oluşumunu başlatırlar ve kirli havada yaşayamazlar.

Salyangozun eklemli bacakları olmadığı için 1b ile 3. basamağa gidilir. Vücudu halkalı değil, yumuşaktır ve kabuk taşır; 3b’ye göre yumuşakçalardandır. Kabuklular bu anahtarda yer almaz.

Kara yosunları damarsız bitkilerdir; su ve mineraller hücreden hücreye yavaşça geçer. Bu yüzden boyları kısa kalır ve suya kolay ulaşabilecekleri nemli yerlerde yaşarlar. Klorofil taşırlar ve sporla çoğalırlar.

Buğday, mısır ve çim gibi tek çenekli bitkilerin tohumunda bir çenek, yapraklarında paralel damarlanma vardır. Fasulye, nohut, ayçiçeği ve elma çift çeneklidir.

Kuru ve pullu deri, karaya bırakılan kabuklu yumurta ve vücut sıcaklığının ortama bağlı olması sürüngenlerin özellikleridir; kertenkele bir sürüngendir. Semenderin derisi çıplak ve nemlidir, penguen ve yunusun vücut sıcaklığı sabittir, alabalık solungaçla solunum yapar.

Hayvanların hepsi çok hücreli, ökaryot ve hazır besin alan (heterotrof) canlılardır. Omurga, akciğer, iç döllenme ve sabit vücut sıcaklığı yalnız bazı gruplarda görülür.