Kalan süre üç hafta ve bu, panik yapmadan eksik kapatmaya yeten bir süre. Birinci dönemin ilk iki ülke geneli ortak yazılısı 11 Kasım 2026 Çarşamba 6. sınıf matematik ve 12 Kasım 2026 Perşembe 10. sınıf Türk dili ve edebiyatı. Kağıt Bakanlıkça hazırlanıyor, gün ülke çapında aynı ve sorular açık uçlu.
Üç hafta boyunca her gün ders çalışmak gerekmiyor. Gerekli olan, eylülden bu yana işlenen konuların hangisinin tutmadığını bulmak ve sınav biçimine birkaç kez prova yapmak.
Bu kasımda kimler giriyor?
Yalnız 6 ve 10. sınıflar. Ülke geneli ortak yazılı sınavlar bu yıl 6, 7, 9 ve 10. sınıf düzeylerinde toplam sekiz sınav olarak planlandı, ama bu sekizi yıl içine dağıtıldı. Kasım ayına 6. sınıf matematik ile 10. sınıf Türk dili ve edebiyatı düştü; 7 ve 9. sınıfların ülke geneli sınavı ocak ayında. Tüm takvim ortak yazılı sınav takvimi yazısında duruyor.
Okulun kendi ortak yazılıları bundan ayrı ve onlar kasım başındaki aralıkta yapılıyor. Yani 6. sınıf öğrencisi için kasım iki ayrı sınav demek: Okulun matematik yazılısı ve ülke geneli matematik sınavı. Hazırlık ikisine birden işliyor, çünkü soru tipi aynı.
Üç hafta nasıl bölünür?
İlk hafta tarama, ikinci hafta eksik kapatma, üçüncü hafta prova. Sıra tersine çevrilmemeli; deneme çözerek başlayan öğrenci neyi bilmediğini öğrenir ama kapatacak zamanı daralır.
| Hafta | Ne yapılır |
|---|---|
| 1. hafta | Eylül-ekim konularının listesi; her konudan 10-15 soruluk kısa test; sonuçlar "biliyorum, yarım, hiç" diye üçe ayrılır. |
| 2. hafta | "Hiç" ve "yarım" grubundaki konular; her konuda önce çözümlü örnek, sonra kendi başına soru, cevaplar yazılı. |
| 3. hafta | Karışık sorular ve süreli prova; cevapların tam cümle ve işlem adımlarıyla yazılması; son iki gün yalnız tekrar. |
Günlük süre bir buçuk, en çok iki saat. Bu sınav bir seviye belirleme sınavı değil, dönem notuna işleyen bir yazılı; hazırlığın hayatı ele geçirmesi gerekmiyor.
6. sınıf matematikte ne çalışılır?
Okulun o güne kadar işlediği üniteler. Soru havuzu kazanımlara göre kuruluyor, dolayısıyla çalışılacak liste öğretmenin yıllık planında duruyor; defterin son sayfası bu listeyi vermek için yeterli. Ocak ayına kalan konular kasım sınavında sorulmuyor.
Açık uçlu sınavda matematikte puan kaybı genellikle iki yerden geliyor. Birincisi, işlemi doğru yapıp birimi yazmamak ya da sorunun istediği değeri değil ara değeri cevap olarak bırakmak. İkincisi, çözümü karalama alanında yapıp cevap alanına yalnız sonucu geçirmek; o durumda kısmi puan alacak adımlar okunmamış oluyor.
Hazırlıkta buna karşı tek bir egzersiz yeter: Soruları şıksız çözmek ve çözümü satır satır yazmak. 6. sınıf testleri ders ve konuya göre ayrılmış; her testin sonunda çözümler açıldığı için kendi yazdığın adımlarla karşılaştırma yapabiliyorsun. Cevap yazma biçiminin ayrıntısı açık uçlu soruya nasıl cevap yazılır yazısında.
10. sınıf edebiyatta ne çalışılır?
Metin üzerinde çalışmak, kavram ezberlemekten daha çok iş görüyor. Edebiyat sınavında açık uçlu soru genellikle bir metin parçası verip onun üzerine düşünmeni istiyor: Anlatıcının bakış açısı, olay örgüsündeki yeri, şiirdeki imge, dönemin özelliklerinin metinde görünen izi. Tanımı bilmek bu soruların ilk puanını verir, ikinci ve üçüncü puan metni kullanmaktan gelir.
Pratik yöntem şu: Çalıştığın her metin için üç cümle yaz. Biri metnin ne anlattığı, biri nasıl anlattığı, biri de hangi dönem ya da türün özelliklerini taşıdığı. Bu üç cümle, sınavda sorulan şeyin neredeyse tamamı.
Dil bilgisi ve yazım bölümünde ise kural bilmek yetmiyor, kuralı örnekte göstermek gerekiyor. "Bu cümledeki anlatım bozukluğunun nedenini açıklayınız" sorusunda bozukluğu bulmak yarım puan, nedenini adlandırmak kalan yarısı. 10. sınıf testleri ile konu taraması yapıp zayıf çıkan başlıklara dönmek, üç haftaya sığan bir plan.
Deneme çözmek gerekir mi?
Bir ya da iki tane, üçüncü haftada. Ülke geneli sınavın birebir örneği elinizde olmayabilir, ama süreli ve karışık soru çözmenin kendisi işe yarıyor: Süre baskısı altında okuma hızı ve cevap yazma düzeni ölçülüyor. Geçen yılların ülke geneli ortak sınav soruları il ölçme değerlendirme merkezlerinin sayfalarında yayımlanıyor, öğretmeninden de isteyebilirsin.
Denemenin asıl değeri puan değil, yanlışların dağılımı. Yanlışları "bilmiyordum", "biliyordum ama eksik yazdım", "işlem hatası" ve "süre yetmedi" diye ayırmak, kalan günlerin neye gideceğini söylüyor. Bu ayrımın nasıl yapıldığı deneme sınavı analizi yazısında anlatılıyor.
Sınavdan önceki son hafta ne yapılır?
Yeni konu açmamak, yanlış defterine dönmek. Son haftada öğrenilen konu sınavda genellikle çıkmıyor; çıkan şey, üç hafta boyunca yapılan yanlışların tekrarı oluyor. O yüzden son beş gün tekrar günü.
Sınavdan bir gün önce ne yapılacağı ayrı bir konu ve çoğu öğrencinin en çok hata yaptığı yer orası; yazılıdan bir gün önce ne yapılmalı yazısı o günü ele alıyor.
Sınava giremeyen ne yapar?
Okul üzerinden mazeret süreci işliyor. Mazereti kabul edilen öğrenciler için telafi uygulaması planlanıyor, ama tarih ve usul okul yönetimi tarafından duyuruluyor. Hasta olan ya da başka bir zorunlu nedenle sınava giremeyen öğrencinin ilk işi, belgesini okula teslim etmek olmalı; süre sınırı okulun duyurduğu takvime bağlı.
Bir not daha: Bu sınavların sonucuna göre öğrenci listeleri yayımlanmıyor, okullar ve sınıflar birbiriyle karşılaştırılmıyor. Sınavın işi sıralama yapmak değil, hangi kazanımın tutmadığını göstermek. Hazırlığı da bu gözle yapmak, gereksiz gerilimin yarısını alıyor.