AYT Fizik Dalgalar Testi 1
- Dalgalar
- 15 soru
- 22 dakika
Dalga hızı, yansıma ve kırılma, girişim, kırınım, Doppler olayı ve duran dalgalar üzerine 15 soru. Hangi niceliğin ortamla, hangisinin kaynakla değiştiğini ayırmak birçok soruyu kısaltır.
Cevabını işaretlemek için şıkka dokun. Fikrini değiştirebilir, aynı şıkka tekrar dokunarak soruyu boş bırakabilirsin. Testi bitirdiğinde doğru cevaplar ve çözümler görünür.Şıkka dokunarak cevapla; aynı şıkka yeniden dokunursan soru boş kalır.
Sonucun
- 0 doğru
- 0 yanlış
- 0 boş
- 0 net
-
Soru 1
Frekansı 50 Hz, dalga boyu 4 m olan bir dalganın yayılma hızı kaç m/s'dir?
Doğru cevap: D
Dalga hızı v = λ·f = 4·50 = 200 m/s olur. 12,5 değeri f/λ işleminden, 54 ise iki niceliğin toplanmasından çıkar; hız frekans ile dalga boyunun çarpımıdır.
-
Soru 2
Gerilmiş bir ip üzerinde ilerleyen enine dalganın hızı, ipteki gerilme kuvveti 4 katına çıkarıldığında nasıl değişir? (İpin birim uzunluğunun kütlesi sabittir.)
Doğru cevap: D
İpteki dalga hızı v = √(T/μ) bağıntısıyla bulunur. T 4 katına çıkınca v, √4 = 2 katına çıkar; hızın gerilmeyle doğru orantılı olduğunu düşünmek en sık yapılan hatadır.
-
Soru 3
Bir dalga bir ortamdan başka bir ortama geçerken aşağıdakilerden hangisi değişmez?
Doğru cevap: E
Frekansı dalgayı üreten kaynak belirler, ortam değişince değişmez. Hız ve dalga boyu ortama göre değişir; dalga boyu, aynı fazdaki ardışık iki nokta arasındaki uzaklıktır.
-
Soru 4
Bir su tankında su dalgalarının derin bölgedeki yayılma hızı 12 cm/s, dalga boyu 6 cm'dir. Dalgalar sığ bölgeye geçtiğinde hız 8 cm/s oluyor. Sığ bölgedeki dalga boyu kaç cm'dir?
Doğru cevap: A
Derin bölgede f = v/λ = 12/6 = 2 Hz'dir ve frekans sığ bölgede de aynı kalır. Sığ bölgede λ = v/f = 8/2 = 4 cm bulunur.
-
Soru 5
Aynı fazda titreşen iki özdeş kaynak, dalga boyu 2 cm olan su dalgaları üretiyor. Kaynaklara olan uzaklıkları farkı aşağıdaki değerlerden hangisi olan bir noktada yapıcı girişim gözlenir?
Doğru cevap: C
Aynı fazlı kaynaklarda yol farkı dalga boyunun tam katıysa (nλ) yapıcı girişim olur. 6 cm = 3λ'dır; 3, 5, 7 ve 9 cm değerleri λ/2 = 1 cm'nin tek katlarıdır ve söndürücü girişim verir.
-
Soru 6
Siren çalan bir ambulans duran bir gözlemciye yaklaşırken ve sonra ondan uzaklaşırken, gözlemcinin duyduğu sesin frekansı için hangisi doğrudur?
Doğru cevap: B
Doppler olayında kaynak gözlemciye yaklaşırken dalga cepheleri sıklaşır ve duyulan frekans, kaynağın frekansından büyük olur. Uzaklaşırken seyrekleşir ve duyulan frekans küçülür.
-
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi enine dalgadır?
Doğru cevap: E
Işık, titreşim doğrultusu yayılma doğrultusuna dik olan enine bir dalgadır. Ses, ultrason, yayda sıkışma-genleşme ve P dalgası titreşimin yayılma doğrultusunda olduğu boyuna dalgalardır.
-
Soru 8
İki ucu sabitlenmiş 0,6 m uzunluğundaki bir tel üzerinde dalga hızı 240 m/s'dir. Telde oluşan duran dalganın temel (en düşük) frekansı kaç Hz'dir?
Doğru cevap: B
Temel modda tel boyunun iki katı dalga boyuna eşittir: λ = 2L = 1,2 m. Buradan f = v/λ = 240/1,2 = 200 Hz bulunur. 400 Hz, λ = L alınarak yapılan hatadan çıkar.
-
Soru 9
Bir su dalgasının dar bir yarıktan geçerken oluşan kırınımın belirgin olması için yarık genişliği nasıl olmalıdır?
Doğru cevap: E
Kırınım, yarık genişliği dalga boyuyla karşılaştırılabilir ya da ondan küçük olduğunda belirginleşir. Yarık dalga boyundan çok büyükse dalga neredeyse doğrusal ilerler.
-
Soru 10
Bir ışık ışını düzlem aynaya, ayna yüzeyiyle 40° açı yapacak biçimde gelmektedir. Gelen ışın ile yansıyan ışın arasındaki açı kaç derecedir?
Doğru cevap: C
Gelme açısı normalle ölçülür: 90° - 40° = 50°. Yansıma açısı da 50° olduğundan gelen ve yansıyan ışınlar arasındaki açı 100° olur. 80°, yüzeyle yapılan açının iki katı alınarak bulunan hatalı değerdir.
-
Soru 11
Bir su yüzeyindeki sabit bir noktadan 20 saniyede 50 dalga tepesi geçmektedir. Ardışık iki tepe arasındaki uzaklık 1,2 m olduğuna göre dalganın yayılma hızı kaç m/s'dir?
Doğru cevap: C
Frekans f = 50/20 = 2,5 Hz'dir. Hız v = λ·f = 1,2·2,5 = 3 m/s olur. 0,48 m/s değeri frekans 20/50 alınarak bulunan hatalı sonuçtur.
-
Soru 12
Genliği 2 katına çıkarılan bir mekanik dalganın taşıdığı enerji, diğer koşullar aynı kalırsa nasıl değişir?
Doğru cevap: A
Dalga enerjisi genliğin karesiyle orantılıdır. Genlik 2 katına çıkınca enerji 2² = 4 katına çıkar.
-
Soru 13
Bir ucu duvara sabitlenmiş gergin bir yayın serbest ucundan gönderilen tepe darbesi, sabit uçtan yansıyınca nasıl bir darbe olarak geri döner?
Doğru cevap: D
Sabit uçta yay yukarı doğru hareket edemez, duvar yayı aşağı çeker. Bu yüzden yansıyan darbe ters fazlıdır, yani tepe çukur olarak döner. Serbest uçtan yansımada faz değişmez.
-
Soru 14
Gerilmesi sabit tutulan ince bir ipe, birim uzunluğunun kütlesi daha büyük olan kalın bir ip eklenmiştir. Dalga ince ipten kalın ipe geçerken hangisi doğrudur?
Doğru cevap: B
v = √(T/μ) olduğundan μ büyüdükçe hız azalır. Frekans kaynağa bağlıdır ve sabit kalır, λ = v/f olduğu için dalga boyu da küçülür.
-
Soru 15
Dalga boyu 500 nm olan ışık, aralarındaki uzaklık 0,2 mm olan çift yarığa gönderiliyor. Yarıklardan 2 m uzaktaki perdede oluşan ardışık aydınlık saçaklar arasındaki uzaklık kaç mm'dir?
Doğru cevap: A
Saçak aralığı Δy = λL/d = (500·10⁻⁹·2)/(0,2·10⁻³) = 5·10⁻³ m = 5 mm olur. Birim dönüşümü atlanırsa 10 veya 50 gibi hatalı değerler elde edilir.
Boş bıraktığın sorular yanlış sayılmaz.