12. Sınıf Kimya Organik Bileşikler Testi 1

Yalnız tekli bağ içeren düz ya da dallı zincirli doymuş hidrokarbonlar alkanlardır ve C_nH_2n+2 formülüne uyar.

Alkenler ve sikloalkanlar C_nH_2n, alkinler C_nH_2n−2 formülündedir.

En uzun karbon zinciri 4 karbonludur (bütan). Numaralandırma dallanmaya en yakın uçtan başlar; metil grubu 2. karbondadır.

Diğer uçtan numaralandırma 3-metilbütan adını verir, bu yanlıştır.

Markovnikov kuralına göre H atomu, çift bağın daha fazla hidrojen taşıyan karbonuna; Br ise ortadaki karbona bağlanır. Ana ürün 2-bromopropandır.

1,2-dibromopropan Br₂ katılmasıyla oluşur.

Etinde karbonlar arasında üçlü bağ vardır. 1 mol etin 2 mol H₂ ile önce etene, sonra etana dönüşür.

2 mol etin için 4 mol H₂ gerekir.

OH grubunun bağlı olduğu karbon, üç ayrı karbona bağlıdır; bu yüzden bileşik tersiyer alkoldür (2-metil-2-propanol).

Tersiyer alkoller, OH taşıyan karbonda hidrojen olmadığından kolay yükseltgenmez; keton sekonder alkollerden oluşur.

Karbonil grubu (C=O) iki karbon atomu arasında yer aldığından bileşik bir ketondur; IUPAC adı propanondur.

Aldehitlerde karbonil grubu zincirin ucunda, en az bir H atomuna bağlıdır.

Esterleşmede asitten gelen kısım "-oat" ekiyle, alkolden gelen kısım alkil adıyla söylenir: metanolden metil, etanoik asitten etanoat. Ürün metil etanoattır (CH₃COOCH₃).

Etil metanoat, etanol ile metanoik asitten oluşur.

Mol kütleleri neredeyse eşit olduğundan fark molekül arası etkileşimden kaynaklanır. 1-propanolde O–H grubu moleküller arasında hidrojen bağı kurar.

Propanal polar olduğundan dipol-dipol etkileşimiyle bütandan yüksekte kaynar ama hidrojen bağı yapamaz. Karbon sayısı en fazla olan bütandır.

Primer alkoller yükseltgenince önce aldehite, yükseltgenme sürerse karboksilik aside dönüşür. 1-propanolden ilk oluşan propanaldir.

Propanon (keton), 2-propanolün yükseltgenmesiyle oluşur.

Benzende π elektronları halka boyunca dağılmıştır (rezonans); bu yüzden altı C–C bağının uzunluğu eşittir ve tekli ile çiftli bağ arasında bir değerdedir.

Bu kararlılık nedeniyle benzen katılma yerine çoğunlukla yer değiştirme tepkimesi verir.

Etanol (C₂H₅OH) ve dimetil eter (CH₃OCH₃) aynı kapalı formüle (C₂H₆O) sahip, fonksiyonel grubu farklı bileşiklerdir; fonksiyonel grup izomeridir.

Diğer çiftlerin kapalı formülleri farklıdır.

Cis-trans izomerisi için çift bağlı her iki karbonda da birbirinden farklı iki grup bulunmalıdır. 2-bütende her karbon bir H ve bir CH₃ taşır.

Eten, propen, 1-büten ve 2-metilpropende çift bağlı karbonlardan biri iki özdeş grup (H ya da CH₃) taşır.

Denkleştirilmiş tepkime: C₃H₈ + 5O₂ → 3CO₂ + 4H₂O.

3 mol CO₂ için 6, 4 mol H₂O için 4 oksijen atomu gerekir; toplam 10 atom, yani 5 mol O₂.

Esterlerin bazik ortamda hidrolizi sabunlaşmadır; oluşan yağ asidi tuzları sabundur.

Esterleşme bunun tersi yöndeki, asit ve alkolden ester oluşumudur.

0,1 mol X'ten 0,4 mol CO₂ çıktığına göre bir molekülde 4 C; 0,4 mol H₂O çıktığına göre 8 H vardır: C₄H₈.

Bromlu suyun rengini gidermesi çift bağ (katılma tepkimesi) olduğunu gösterir; X bir alkendir.

Tollens ayıracı aldehitleri karboksilik aside yükseltger, kendisi metalik gümüşe indirgenir. Etanal bir aldehittir.

Ketonlar (propanon) bu koşulda kolay yükseltgenmediğinden tepkime vermez.

Karboksilik asitler bazlarla nötrleşme tepkimesi verir: CH₃COOH + NaOH → CH₃COONa + H₂O. Ürünler sodyum etanoat (sodyum asetat) ve sudur.

Polietilen, çok sayıda eten (etilen, CH₂=CH₂) molekülünün çift bağlarının açılarak katılma polimerleşmesiyle oluşur.

Etan ve metan çift bağ içermediğinden bu yolla polimerleşmez.

CH₃CHO bileşiğinde –CHO grubu zincirin ucundadır; bu bileşik bir aldehittir (etanal), keton değildir.

Diğer eşleştirmeler doğrudur: metanol, dimetil eter, metanoik asit ve metil etanoat.

En uzun zincir 5 karbonludur (pentan). Metil gruplarına en küçük numaraları vermek için sağ uçtan numaralandırılır: metiller 2. ve 3. karbondadır.

Diğer uçtan numaralandırma 3,4-dimetilpentan verir; etil grubunu dal saymak ise en uzun zinciri kaçırmaktır.