12. Sınıf Kimya Enerji Kaynakları ve Bilimsel Gelişmeler Testi 1
- Enerji Kaynakları ve Bilimsel Gelişmeler
- 20 soru
- 25 dakika
Fosil yakıtlar, petrolün ayrımsal damıtılması ve oktan sayısı, yanma hesapları, hidrojen ve nükleer enerji, biyoyakıtlar, yeşil kimya ve nanoteknolojiden 20 soru. Hesaplı sorularda önce verilen kütleyi mole çevir, sonra denkleştirilmiş tepkimedeki katsayıları kullan.
Cevabını işaretlemek için şıkka dokun. Fikrini değiştirebilir, aynı şıkka tekrar dokunarak soruyu boş bırakabilirsin. Testi bitirdiğinde doğru cevaplar ve çözümler görünür.Şıkka dokunarak cevapla; aynı şıkka yeniden dokunursan soru boş kalır.
Sonucun
- 0 doğru
- 0 yanlış
- 0 boş
- 0 net
-
Soru 1
Enerji kaynakları, tükenme hızları ve yeniden oluşabilme sürelerine göre yenilenebilir ve yenilenemez olarak ikiye ayrılır.
Aşağıdakilerden hangisi yenilenemez bir enerji kaynağıdır?
Doğru cevap: E
Doğal gaz, milyonlarca yılda oluşan bir fosil yakıttır; tüketim hızı oluşum hızından çok büyük olduğu için yenilenemez kabul edilir. Diğerleri kısa sürede yeniden kullanılabilir hâle gelen kaynaklardır.
-
Soru 2
Bitki kalıntıları uzun süre basınç ve sıcaklık etkisinde kaldıkça turba, linyit, taşkömürü ve antrasit oluşur. Bu süreçte kömürdeki karbon oranı ve ısıl değer değişir.
Karbon oranı ve ısıl değeri en yüksek olan kömür türü aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: E
Kömürleşme ilerledikçe nem ve uçucu madde azalır, karbon oranı artar. Sıralama turba < linyit < taşkömürü < antrasit biçimindedir; en yüksek karbon oranı ve ısıl değer antrasittedir.
-
Soru 3
Ham petrol, rafinerilerde yüksek damıtma kulelerinde ısıtılarak LPG, benzin, gazyağı, motorin ve asfalt gibi ürünlere ayrılır.
Bu ayırma işlemi, bileşenlerin hangi özelliğinin farklı olmasına dayanır?
Doğru cevap: B
Ham petrolün ayrımsal (fraksiyonlu) damıtılması, hidrokarbonların kaynama noktalarının farklı olmasına dayanır. Kaynama noktası düşük olanlar kulenin üst kısımlarında, yüksek olanlar alt kısımlarda toplanır.
-
Soru 4
Ham petrolün damıtma kulesinde kaynama noktası en düşük olan bileşenler kulenin en üst kısmından alınır.
Aşağıdaki ürünlerden hangisi kulenin en üst kısmından alınır?
Doğru cevap: A
Karbon sayısı az olan hidrokarbonların molekül arası etkileşimleri zayıftır ve kaynama noktaları düşüktür. 3-4 karbonlu propan ve bütan bu yüzden en üstten gaz olarak alınır; asfalt en alttan çıkar.
-
Soru 5
Evlerde ısınmada ve yemek pişirmede kullanılan doğal gaz birkaç hidrokarbonun karışımıdır.
Doğal gazın büyük kısmını oluşturan bileşen aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: E
Doğal gazın büyük kısmı metandır (CH₄). Az miktarda etan, propan ve bütan da bulunabilir.
-
Soru 6
Benzinin motorda vuruntu yapmadan yanabilme özelliği oktan sayısıyla gösterilir. İzooktanın (2,2,4-trimetilpentan) oktan sayısı 100, normal heptanın oktan sayısı 0 kabul edilir.
Hacimce %85 izooktan ve %15 normal heptan içeren karışımla aynı vuruntu özelliğini gösteren benzinin oktan sayısı kaçtır?
Doğru cevap: C
Oktan sayısı, benzinle aynı vuruntu özelliğini gösteren izooktan-heptan karışımındaki izooktanın hacimce yüzdesidir. Karışımda %85 izooktan olduğundan oktan sayısı 85'tir.
-
Soru 7
Metanın yanma tepkimesi şöyledir:
CH₄(g) + 2O₂(g) → CO₂(g) + 2H₂O(s) ΔH = −890 kJ
48 g metan tamamen yandığında kaç kJ ısı açığa çıkar? (H = 1, C = 12)
Doğru cevap: D
Metanın mol kütlesi 12 + 4 = 16 g/mol'dür; 48 g metan 48 / 16 = 3 mol eder. 1 mol için 890 kJ açığa çıktığına göre 3 mol için 3 · 890 = 2670 kJ ısı açığa çıkar.
-
Soru 8
Tüplerde kullanılan propan gazının yanma tepkimesi şöyledir:
C₃H₈(g) + 5O₂(g) → 3CO₂(g) + 4H₂O(g)
22 g propan tamamen yandığında kaç gram CO₂ oluşur? (H = 1, C = 12, O = 16)
Doğru cevap: B
Propanın mol kütlesi 3 · 12 + 8 = 44 g/mol'dür; 22 g propan 0,5 mol eder. 1 mol propandan 3 mol CO₂ oluştuğundan 0,5 mol propandan 1,5 mol CO₂ oluşur: 1,5 · 44 = 66 g.
-
Soru 9
Bazı kömürler yapısında kükürt içerir. Bu kömürler yakıldığında oluşan bir gaz, havadaki su buharıyla tepkimeye girerek asit yağmurlarına yol açar.
Sözü edilen gaz aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C
Kükürt yanınca kükürt dioksit (SO₂) oluşur. SO₂ havada yükseltgenip suyla birleşerek sülfürik asit oluşturur ve asit yağmurlarına neden olur.
-
Soru 10
Fosil yakıtların kullanımıyla ilgili şu yargılar veriliyor:
- I. Yanma ürünü olan CO₂, sera etkisini artırarak küresel ısınmaya katkıda bulunur.
- II. Oksijenin yetersiz olduğu ortamda eksik yanma sonucu zehirli CO gazı oluşabilir.
- III. Hidrokarbonların yanma ürünleri arasında su buharı bulunmaz.
Bu yargılardan hangileri doğrudur?
Doğru cevap: A
CO₂ bir sera gazıdır (I doğru). Oksijen yetersizse karbonun bir kısmı CO'ya dönüşür ve CO zehirlidir (II doğru). Hidrokarbonlardaki hidrojen yanınca su oluşur, bu yüzden III yanlıştır.
-
Soru 11
Hidrojen, geleceğin yakıtlarından biri olarak görülmektedir.
Hidrojenin yakıt olarak kullanılmasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Doğru cevap: A
Hidrojen doğada çoğunlukla su ve hidrokarbonlar gibi bileşikler içinde bulunur; saf hâlde elde edilmesi için elektroliz gibi enerji gerektiren işlemler gerekir. Diğer yargılar hidrojen için doğrudur.
-
Soru 12
Suyun elektrolizinde gerçekleşen tepkime şöyledir:
2H₂O(s) → 2H₂(g) + O₂(g)
54 g suyun tamamı elektrolizle ayrıştırıldığında kaç gram H₂ gazı oluşur? (H = 1, O = 16)
Doğru cevap: D
Suyun mol kütlesi 18 g/mol'dür; 54 g su 3 mol eder. Tepkimeye göre 2 mol sudan 2 mol H₂ oluştuğundan 3 mol H₂ oluşur: 3 · 2 = 6 g. 48 g, oluşan O₂'nin kütlesidir.
-
Soru 13
Bazı yakıtların molar yanma ısıları tabloda verilmiştir.
Yakıt Mol kütlesi (g/mol) Molar yanma ısısı (kJ/mol) H₂ 2 286 CH₄ 16 890 Eşit kütlede hidrojen ve metan tamamen yakıldığında, hidrojenin verdiği ısı metanınkinin yaklaşık kaç katıdır?
Doğru cevap: C
1 g H₂ için 286 / 2 = 143 kJ, 1 g CH₄ için 890 / 16 ≈ 55,6 kJ ısı açığa çıkar. Oran 143 / 55,6 ≈ 2,6'dır. Molce karşılaştırma yapılırsa 286 / 890 ≈ 0,3 gibi yanlış bir sonuç bulunur.
-
Soru 14
Güneş'te ve diğer yıldızlarda, çok yüksek sıcaklıkta hidrojen gibi hafif çekirdekler birleşerek daha ağır çekirdekler oluşturur ve büyük miktarda enerji açığa çıkar.
Bu çekirdek tepkimesinin adı aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C
Hafif çekirdeklerin birleşmesine füzyon denir. Fisyon ise uranyum-235 gibi ağır bir çekirdeğin daha küçük çekirdeklere bölünmesidir ve nükleer santrallerde kullanılır.
-
Soru 15
Nükleer santrallerle ilgili şu yargılar veriliyor:
- I. Enerji genellikle uranyum-235 çekirdeklerinin fisyonundan elde edilir.
- II. Santral çalışırken fosil yakıtlı santrallere göre çok az CO₂ salınır.
- III. Radyoaktif atıkların güvenli biçimde depolanması önemli bir sorundur.
Bu yargılardan hangileri doğrudur?
Doğru cevap: D
Nükleer santrallerde ısı, U-235 fisyonundan elde edilir (I). Enerji yanma ile üretilmediği için çalışma sırasında CO₂ salınımı çok azdır (II). Uzun süre radyoaktif kalan atıkların saklanması ise başlıca sorunlardandır (III).
-
Soru 16
Hayvan gübresi, mutfak atıkları ve bitki artıkları gibi organik maddelerin oksijensiz ortamda bakteriler tarafından ayrıştırılmasıyla, büyük kısmı metandan oluşan yanıcı bir gaz karışımı elde edilir.
Bu gaz karışımına ne ad verilir?
Doğru cevap: A
Organik atıkların oksijensiz (anaerobik) ortamda ayrışmasıyla oluşan, çoğunluğu metan ve CO₂ olan gaz biyogazdır. Biyodizel ise bitkisel ya da atık yağlardan elde edilen sıvı bir yakıttır.
-
Soru 17
Aşağıda bazı enerji kaynakları ile açıklamaları eşleştirilmiştir.
Bu eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
Doğru cevap: B
Jeotermal enerji, yer kabuğunun derinliklerindeki ısıdan, yani sıcak su ve buhardan elde edilir. Rüzgâr türbinleriyle elektrik üretmek rüzgâr enerjisidir. Diğer eşleştirmeler doğrudur.
-
Soru 18
Nanoteknoloji, 1–100 nanometre boyutlarındaki maddelerin tasarlanması ve kullanılmasıyla ilgilenir. Bu boyutlarda maddeler, aynı maddenin büyük parçalarından farklı özellikler gösterebilir.
Bu farklılığın temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B
Tanecik küçüldükçe atomların büyük bölümü yüzeyde bulunur; yüzey alanı / hacim oranı çok büyür. Bu durum tepkime yatkınlığını, rengini ve iletkenliğini değiştirebilir. Atom çekirdeği ve atom numarası değişmez.
-
Soru 19
Kenar uzunluğu 1 cm olan küp biçimindeki bir madde, kenar uzunluğu 0,1 cm olan eş küplere bölünüyor.
Elde edilen küçük küplerin toplam yüzey alanı, büyük küpün yüzey alanının kaç katıdır?
Doğru cevap: D
Büyük küpün yüzey alanı 6 · 1² = 6 cm²'dir. Küçük küp sayısı (1 / 0,1)³ = 1000'dir; her birinin yüzey alanı 6 · 0,01 = 0,06 cm²'dir. Toplam 1000 · 0,06 = 60 cm² olur, bu da 6 cm²'nin 10 katıdır.
-
Soru 20
Yeşil kimya, kimyasal ürün ve süreçlerin çevreye ve insan sağlığına zararını en aza indirmeyi amaçlayan ilkeler bütünüdür.
Aşağıdakilerden hangisi yeşil kimya ilkelerine uygun değildir?
Doğru cevap: E
Yeşil kimya, zararsız ya da az zararlı çözücüleri (örneğin su) önerir. Zehirli ve uçucu çözücüleri tercih etmek bu ilkelere aykırıdır. Atık önleme, yenilenebilir hammadde, enerji verimliliği ve katalizör kullanımı yeşil kimyanın ilkelerindendir.
Boş bıraktığın sorular yanlış sayılmaz.