10. Sınıf Tarih Osmanlı Devlet Teşkilatı Testi 1
- Osmanlı Devlet Teşkilatı
- 20 soru
- 25 dakika
Bu test klasik dönem Osmanlı devlet teşkilatını; Divan-ı Hümayun üyelerini, veraset anlayışını, devşirme ve Kapıkulu ocaklarını, tımar sistemini ve taşra yönetimini kapsar. Görevli adlarını sorularken her makamın hangi işten sorumlu olduğunu düşünerek ilerlersen çeldiricileri kolayca elersin.
Cevabını işaretlemek için şıkka dokun. Fikrini değiştirebilir, aynı şıkka tekrar dokunarak soruyu boş bırakabilirsin. Testi bitirdiğinde doğru cevaplar ve çözümler görünür.Şıkka dokunarak cevapla; aynı şıkka yeniden dokunursan soru boş kalır.
Sonucun
- 0 doğru
- 0 yanlış
- 0 boş
- 0 net
-
Soru 1
Fatih Sultan Mehmet döneminden itibaren padişah yerine Divan-ı Hümayun toplantılarına başkanlık eden görevli aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D
Fatih döneminden sonra padişahlar divan toplantılarına katılmayı bıraktı ve başkanlık padişahın mutlak vekili olan sadrazama (veziriazam) geçti.
-
Soru 2
Divan-ı Hümayun'da devletin gelir ve giderlerini düzenleyen, hazine ve bütçe işlerinden sorumlu üye aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: E
Maliye işlerinden defterdar sorumluydu. Nişancı yazışma ve tapu kayıtlarına, kazasker yargıya, kaptan-ı derya donanmaya bakardı.
-
Soru 3
Padişah adına yazılan ferman ve beratlara tuğra çeken, fethedilen toprakların tapu-tahrir kayıtlarını tutan Divan üyesi aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D
Tuğra çekmek ve tahrir defterlerini düzenlemek nişancının göreviydi. Nişancı aynı zamanda kanunlara uygunluk konusunda da bilgi sahibiydi.
-
Soru 4
Divan-ı Hümayun'da hukuki davalara bakan, kadı ve müderrislerin atanmasında söz sahibi olan, Rumeli ve Anadolu için ayrı ayrı bulunan görevli aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D
Kazaskerler Divan'da davalara bakar, kadı ve müderris atamalarını yönetirdi. Rumeli ve Anadolu olmak üzere iki kazasker vardı.
-
Soru 5
Klasik dönemde Divan-ı Hümayun'un daimi üyesi olmadığı hâlde, verdiği fetvalarla devlet işlerinin dine uygunluğu konusunda görüş bildiren görevli aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A
Şeyhülislam ilmiye sınıfının başıydı ve fetva verirdi; ancak klasik dönemde Divan-ı Hümayun'un asıl üyeleri arasında yer almazdı.
-
Soru 6
Fatih Sultan Mehmet'in kanunnamesinde, tahta geçen padişaha devletin bütünlüğü için kardeşlerini ortadan kaldırma yetkisi tanınmıştır.
Bu düzenlemenin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A
Fetret Devri'nde yaşanan taht kavgaları devleti dağılma noktasına getirmişti. Kardeş katlinin kanunlaştırılması, aynı tehlikenin tekrar yaşanmasını önlemeye ve merkezî otoriteyi korumaya yönelikti.
-
Soru 7
Osmanlı tahtına hanedanın en yaşlı ve aklı başında erkek üyesinin geçmesini öngören ve I. Ahmet döneminden sonra uygulanan veraset yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B
Ekber ve erşed, "en yaşlı ve en olgun" anlamına gelir; tahtın hanedanın en yaşlı ve akıllı üyesine geçmesini ifade eder. Bu yöntemle tahta geçişlerde kardeş katline gerek kalmamıştır.
-
Soru 8
Osmanlı Devleti'nde savaş esirleri ve Hristiyan tebaanın çocukları arasından seçilen gençler, Türk-İslam kültürüyle yetiştirilerek ordu ve yönetimde görevlendirilmiştir.
Bu uygulamanın temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B
Devşirme sistemiyle yetişenler ailelerinden koparılıp doğrudan padişaha bağlı olarak yetiştirildiği için güçlü bir merkezî ordu ve sadık bir yönetici kadrosu oluşturuldu.
-
Soru 9
Topkapı Sarayı'nda, devşirmeler arasından seçilen yetenekli gençlerin üst düzey devlet yöneticisi olarak yetiştirildiği kurum aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B
Enderun saray okuluydu ve sadrazama kadar yükselebilen yöneticiler yetiştirirdi. Acemi Oğlanlar Ocağı yeniçeri ve diğer Kapıkulu askerlerini hazırlardı; Sahn-ı Seman ise bir medresedir.
-
Soru 10
Osmanlı askerî teşkilatıyla ilgili;
- I. Kapıkulu askerleri maaşlarını merkezî hazineden ulufe olarak alırdı.
- II. Tımarlı sipahiler eyalet askerleri arasında yer alırdı.
- III. Yeniçeriler Kapıkulu ocaklarının piyade sınıfını oluştururdu.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
Doğru cevap: E
Kapıkulu askerleri üç ayda bir ulufe denilen maaşlarını hazineden alırdı. Tımarlı sipahiler eyalet askeriydi; yeniçeriler ise Kapıkulu'nun piyade ocağıydı. Üç ifade de doğrudur.
-
Soru 11
Yıllık geliri 100 bin akçenin üzerinde olan ve padişah, hanedan üyeleri, vezirler ve beylerbeyleri gibi üst düzey yöneticilere verilen dirlik türü aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C
Dirlikler gelirine göre üçe ayrılırdı: has (100 bin akçeden fazla), zeamet (20–100 bin akçe) ve tımar (3–20 bin akçe). En yüksek gelirli dirlik olan has, en üst düzey yöneticilere verilirdi.
-
Soru 12
Tımar sisteminin Osmanlı Devleti'ne sağladığı katkılardan biri aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A
Tımar sahibi sipahi, kendisine bırakılan vergi geliriyle cebelü denilen atlı askerleri besleyip savaşa hazırlardı. Böylece devlet hazineden maaş ödemeden güçlü bir eyalet ordusuna sahip oldu. Toprağın mülkiyeti ise devlette kalırdı.
-
Soru 13
Osmanlı Devleti'nde mülkiyeti devlete, kullanım hakkı ise vergi ödemek şartıyla köylüye ait olan topraklara ne ad verilir?
Doğru cevap: C
Ülke topraklarının büyük bölümü miri araziydi; köylü bu toprağı işler, satamaz ve bağışlayamazdı. Mülk arazinin sahibi kişilerdi, vakıf arazinin geliri ise hayır kurumlarına ayrılırdı.
-
Soru 14
Osmanlı taşra teşkilatında kazaların yönetiminden ve yargı işlerinden sorumlu olan görevli aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C
Taşra yönetiminde eyaleti beylerbeyi, sancağı sancakbeyi yönetirdi. Kazanın hem yöneticisi hem yargıcı kadıydı; subaşı güvenliği, muhtesip ise çarşı ve pazar denetimini üstlenirdi.
-
Soru 15
Osmanlı Devleti'nde tımar sisteminin uygulanmadığı, vergilerin yıllık olarak toplanıp yerel giderler ve asker maaşları çıkarıldıktan sonra kalanın merkeze gönderildiği eyaletlere ne ad verilir?
Doğru cevap: A
Salyane yıllık demektir. Mısır, Bağdat ve Cezayir gibi merkezden uzak eyaletlerde tımar uygulanmaz, vergiler yıllık olarak toplanırdı. Tımarın uygulandığı eyaletlere ise salyanesiz eyalet denirdi.
-
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti'ne bağlı olup iç işlerinde serbest bırakılan imtiyazlı yönetimlerden biri değildir?
Doğru cevap: D
Kırım Hanlığı, Eflak, Boğdan ve Erdel Osmanlı'ya bağlı, kendi yöneticileri olan özel yönetimlerdi. Anadolu Eyaleti ise tımar sisteminin uygulandığı, doğrudan merkeze bağlı bir eyaletti.
-
Soru 17
Kapıkulu ocaklarından biri olan cebecilerin görevi aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C
Cebeciler silah ve cephane işlerinden sorumluydu. Tünel kazmak lağımcıların, top dökmek topçuların, topları taşımak top arabacılarının göreviydi.
-
Soru 18
Kanuni Sultan Süleyman döneminde Barbaros Hayreddin Paşa kaptan-ı derya olarak Divan-ı Hümayun toplantılarına katılmaya başlamıştır.
Bu gelişme aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
Doğru cevap: E
Akdeniz'de büyük bir deniz gücüne dönüşen Osmanlı Devleti, donanma komutanını Divan üyesi yaparak denizciliğe verdiği önemi göstermiştir. Bu dönemde kara seferleri de sürmüştür.
-
Soru 19
Osmanlı yönetim kadrosu seyfiye (askerî-idari), ilmiye (din, eğitim ve yargı) ve kalemiye (bürokrasi) olarak gruplandırılır.
Buna göre aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
Doğru cevap: B
Defterdar maliye bürokrasisinin başı olduğu için kalemiye sınıfındandır. Kazasker ve şeyhülislam ilmiye, nişancı kalemiye, beylerbeyi seyfiye sınıfına girer.
-
Soru 20
Tımar sahibi sipahi, kendisine verilen toprağı satamaz, bağışlayamaz ve miras olarak bırakamazdı. Görevini yerine getirmeyen ya da sefere katılmayan sipahinin dirliği elinden alınırdı. Köylü de toprağını üç yıl üst üste sebepsiz yere boş bırakırsa toprak ondan alınıp başkasına verilirdi.
Bu uygulamalar dikkate alındığında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
Doğru cevap: E
Toprağın satılamaması, miras bırakılamaması ve görevini yapmayanın dirliğinin geri alınması, mülkiyetin devlette kaldığını ve devletin toprağı sıkı biçimde denetlediğini gösterir. Boş bırakılan toprağın geri alınması da üretime önem verildiğini ortaya koyar.
Boş bıraktığın sorular yanlış sayılmaz.