10. Sınıf Coğrafya Su Kaynakları Testi 1
- Su Kaynakları
- 20 soru
- 25 dakika
Bu test akarsuların rejim, debi ve havza özelliklerini, Türkiye'deki göl türlerini, yer altı sularını ve kaynakları, deniz suyunun tuzluluğunu, okyanus akıntılarını ve gelgiti kapsar. Neden-sonuç sorularında önce iklim (yağış, sıcaklık, buharlaşma) ve yer şekli etkenlerini ayırt etmek işini kolaylaştırır.
Cevabını işaretlemek için şıkka dokun. Fikrini değiştirebilir, aynı şıkka tekrar dokunarak soruyu boş bırakabilirsin. Testi bitirdiğinde doğru cevaplar ve çözümler görünür.Şıkka dokunarak cevapla; aynı şıkka yeniden dokunursan soru boş kalır.
Sonucun
- 0 doğru
- 0 yanlış
- 0 boş
- 0 net
-
Soru 1
Bir akarsuyun akımında yıl içinde görülen değişime ne ad verilir?
Doğru cevap: A
Akarsuyun yıl boyunca kabarıp çekilmesi, yani akımının aylara göre değişimi rejimdir. Debi belli bir anda bir kesitten saniyede geçen su miktarıdır.
-
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi bir akarsuyun debisini doğrudan etkileyen etkenlerden biri değildir?
Doğru cevap: E
Debi; yağış, havza genişliği, buharlaşma, zeminin geçirimliliği ve insanların suyu kullanması gibi etkenlere bağlıdır. Suyun tuz oranı akan su miktarını değiştirmez.
-
Soru 3
Sularını denize ya da okyanusa ulaştıramayan akarsu ve göllerin oluşturduğu havzalara kapalı havza denir.
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'deki kapalı havzalara örnektir?
Doğru cevap: D
Van Gölü'ne dökülen sular denize ulaşmaz; bu nedenle Van Gölü Havzası kapalı havzadır. Kızılırmak ve Sakarya Karadeniz'e, Gediz Ege Denizi'ne, Seyhan Akdeniz'e dökülür.
-
Soru 4
Bir akarsuyun denize döküldüğü yerde delta oluşabilmesi için;
- I. kıyıda gelgit etkisinin az olması,
- II. akarsuyun bol miktarda alüvyon taşıması,
- III. döküldüğü yerde kıyının derin olması
koşullarından hangileri gereklidir?
Doğru cevap: B
Delta için akarsu bol alüvyon getirmeli, gelgit ve kıyı akıntıları bu alüvyonu süpürmemelidir. Kıyının derin olması birikmeyi zorlaştırır; deltalar sığ kıyılarda oluşur.
-
Soru 5
Aşağıdaki göllerden hangisi bir heyelan sonucu vadinin önünün kapanmasıyla oluşmuş set gölüdür?
Doğru cevap: C
Erzurum'daki Tortum Gölü heyelan set gölüdür. Tuz Gölü ve Hazar Gölü tektonik, Nemrut Gölü volkanik (krater), Küçükçekmece Gölü kıyı set gölüdür.
-
Soru 6
İç Anadolu'daki Tuz Gölü'nün sularının çok tuzlu olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: E
Kapalı havzada bulunan Tuz Gölü'nün suyu dışarı akmaz; karasal iklimde buharlaşma fazla olduğu için çözünmüş tuzlar gölde birikir.
-
Soru 7
Geçirimsiz iki tabaka arasında sıkışarak basınç kazanan yer altı suyunun, açılan bir kuyudan kendiliğinden yüzeye fışkırmasıyla oluşan kaynağa ne ad verilir?
Doğru cevap: E
Basınçlı yer altı suyunun sondajla açılan kuyudan kendiliğinden çıkmasına artezyen denir. Gayzer volkanik alanlarda aralıklarla fışkıran sıcak su ve buhardır.
-
Soru 8
Türkiye'de kaplıca olarak kullanılan sıcak su kaynaklarının büyük bölümü fay hatları boyunca sıralanır.
Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D
Fay hatları yer kabuğundaki kırık ve çatlaklardır. Sular bu çatlaklardan derine sızar, yerin iç ısısıyla ısınır ve yine fay boyunca yüzeye çıkar; bu yüzden sıcak su kaynakları faylar üzerinde sıralanır.
-
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi deniz suyunun tuzluluk oranını artıran etkenlerden biri değildir?
Doğru cevap: C
Akarsular denize tatlı su taşıdığı için tuzluluğu düşürür; Karadeniz'in az tuzlu olmasının bir nedeni de budur. Buharlaşma, yüksek sıcaklık, az yağış ve okyanusla zayıf bağlantı tuzluluğu artırır.
-
Soru 10
İstanbul Boğazı'nda yüzeyde Karadeniz'den Marmara'ya doğru, derinde ise Marmara'dan Karadeniz'e doğru bir akıntı bulunur.
Bu iki yönlü akıntının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C
Karadeniz'in suyu daha az tuzlu ve hafif, Marmara'nın suyu daha tuzlu ve yoğundur. Hafif su yüzeyden Marmara'ya akarken ağır su dipten Karadeniz'e doğru ilerler.
-
Soru 11
Kaynağından denize döküldüğü yere kadar tamamı Türkiye topraklarında bulunan en uzun akarsu aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D
Kızılırmak, Sivas'taki kaynağından Karadeniz'e kadar tamamen Türkiye'de akan en uzun akarsudur. Fırat ve Dicle daha uzundur ama sınırlarımızın dışına çıkar.
-
Soru 12
Tabloda bir akarsuyun ortalama aylık akım değerleri verilmiştir.
Ay Akım (m³/sn) Ay Akım (m³/sn) Ocak 40 Temmuz 60 Şubat 55 Ağustos 30 Mart 120 Eylül 25 Nisan 260 Ekim 30 Mayıs 310 Kasım 35 Haziran 150 Aralık 40 Bu akarsuyun en fazla hangi kaynaktan beslendiği söylenebilir?
Doğru cevap: A
Akım marttan itibaren yükselip nisan–mayısta en yüksek değere ulaşıyor, yaz sonunda en aza iniyor. Bu, kışın biriken karların ilkbaharda erimesiyle beslenen bir akarsuyu gösterir. Kış yağmurlarıyla beslenseydi en yüksek akım kışın görülürdü.
-
Soru 13
Birbirine komşu iki akarsu havzasını ayıran, genellikle dağların doruklarından geçen çizgiye ne ad verilir?
Doğru cevap: B
Yağış sularının hangi havzaya akacağını belirleyen ve iki havzayı ayıran sırt hattına su bölümü çizgisi denir.
-
Soru 14
Denize dökülen bir akarsuyun üzerine büyük bir baraj yapılmıştır.
Bu barajın akarsu ağzındaki deltaya etkisi aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D
Akarsuyun taşıdığı alüvyonun büyük kısmı baraj gölünde çöker ve denize ulaşmaz. Bu yüzden deltanın büyümesi yavaşlar, bazı kıyılar dalgalarla aşınmaya bile başlayabilir.
-
Soru 15
Bir bölgede yer altı suyunun fazla olmasında;
- I. arazinin eğiminin az olması,
- II. zeminin geçirimsiz kayaçlardan oluşması,
- III. bitki örtüsünün gür olması
durumlarından hangileri etkili olur?
Doğru cevap: C
Eğimin az olması ve gür bitki örtüsü suyun yüzeyden hızla akmasını engeller, toprağa sızmasını kolaylaştırır. Geçirimsiz zemin ise suyun yer altına geçmesini önler; bu yüzden II etkili değildir.
-
Soru 16
Toros Dağları'nda kalker gibi kolay çözünen kayaçlarda yer altı boşlukları oluşmuş, bu boşluklardan çıkan suların beslediği güçlü kaynaklar ortaya çıkmıştır.
Bu tür kaynaklara ne ad verilir?
Doğru cevap: A
Kalker, jips ve kaya tuzu gibi çözünebilen kayaçlarda oluşan boşluklardan çıkan kaynaklar karstik kaynaktır. Türkiye'de en çok Toroslar çevresinde görülür.
-
Soru 17
Atlas Okyanusu'ndaki Golfstrim (Gulf Stream) sıcak su akıntısının Kuzeybatı Avrupa kıyılarına etkisi aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: E
Sıcak su akıntıları geçtiği kıyılarda sıcaklığı ve nemi artırır. Golfstrim ve onun devamı olan akıntılar sayesinde Norveç ve Birleşik Krallık kıyıları, aynı enlemdeki diğer yerlere göre kışın çok daha ılıktır ve limanlar donmaz.
-
Soru 18
Güney Amerika'nın batısındaki Atacama ve Afrika'nın güneybatısındaki Namib çölleri, soğuk su akıntılarının geçtiği kıyılarda bulunur.
Soğuk su akıntılarının geçtiği kıyılarda yağışın az olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B
Soğuk su üzerinden geçen havanın alt kısmı soğur ve ağırlaşır; hava yükselemediği için bulut ve yağış oluşmaz. Bu nedenle soğuk akıntıların geçtiği bazı kıyılarda çöller uzanır.
-
Soru 19
Türkiye kıyılarında gelgit olayının etkisinin çok az hissedilmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B
Gelgit genliği açık okyanus kıyılarında büyüktür. Akdeniz okyanusa yalnız dar Cebelitarık Boğazı ile bağlıdır; Karadeniz ve Marmara ise daha kapalıdır. Bu yüzden kıyılarımızda gelgit genliği çok düşüktür.
-
Soru 20
Türkiye'de rejimi en düzenli akarsuların bulunduğu bölge ve bu durumun nedeni aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
Doğru cevap: A
Karadeniz Bölgesi'nde her mevsim yağış düştüğü için akarsuların akımı yıl boyunca dengelidir. Akdeniz ve Ege'de yaz kuraklığı, Doğu Anadolu'da ilkbahardaki kar erimesi akımda büyük farklar yaratır.
Boş bıraktığın sorular yanlış sayılmaz.