TYT Kimya Kimyasal Türler Arası Etkileşimler Testi 1

İyonik bağ genellikle bir metal ile ametal arasında, elektron alışverişiyle oluşur. Magnezyum metali iki elektron vererek Mg²⁺, her klor atomu bir elektron alarak Cl⁻ iyonuna dönüşür. Diğer bileşiklerin hepsi ametallerden oluşur ve kovalent bağlıdır.

X (2A grubu) iki değerlik elektronunu vererek X²⁺, Y (7A grubu) bir elektron alarak Y⁻ iyonu oluşturur. Yük denkliği için bir X²⁺ iyonuna iki Y⁻ iyonu gerekir: XY₂. Metal ile ametal arasındaki bu bağ iyoniktir.

Apolar kovalent bağ, elektronegatiflikleri eşit olan aynı cins atomlar arasında oluşur; ortak elektronlar iki atom arasında eşit paylaşılır. Cl₂ molekülünde iki klor atomu bu şekilde bağlanır. Diğer seçeneklerde farklı atomlar bağlandığından bağlar polardır.

Hidrojen bağı, F, O veya N atomuna doğrudan bağlı H atomu ile komşu moleküldeki F, O veya N atomunun ortaklanmamış elektron çifti arasında oluşur. NH₃'te H atomları azota bağlıdır. H₂S ve HCl'de H atomu kükürt ve klora bağlı olduğu için hidrojen bağı oluşmaz.

Metalik bağ yönlü değildir; elektron denizi katyonları her yönden sarar. Bu nedenle metal katmanları birbiri üzerinde kayabilir ve metaller kırılmadan dövülüp tel hâline getirilebilir. Kırılganlık daha çok iyonik katıların özelliğidir.

CO₂ molekülünde karbon atomu her oksijenle ikili bağ yapar (O=C=O). Karbonun üzerinde ortaklanmamış çift kalmaz; her oksijen atomunda 2 ortaklanmamış çift bulunur. Toplam 2 · 2 = 4 çift olur. 8 değeri bağ yapan ve yapmayan çiftlerin toplamıdır.

Demirin paslanmasında demir atomları oksijen ve suyla tepkimeye girer; eski bağlar kırılır, yeni bağlar oluşur ve farklı kimlikte bir madde ortaya çıkar. Diğer olaylarda yalnız tanecikler arasındaki zayıf etkileşimler değişir, maddenin kimliği korunur.

Halojen molekülleri apolardır ve aralarında yalnız London kuvvetleri vardır. Elektron sayısı ve molekül büyüklüğü arttıkça elektron bulutu kolay kutuplanır, London kuvvetleri güçlenir; kaynama ve erime noktaları yükselir.

Na⁺ bir iyon, su ise polar bir moleküldür. Su moleküllerinin kısmi negatif yüklü oksijen uçları Na⁺ iyonunu sarar; bu çekim iyon-dipol etkileşimidir.

HCl polar bir moleküldür; molekülleri arasında dipol-dipol ve London etkileşimleri vardır, ancak H atomu F, O veya N'ye bağlı olmadığından hidrojen bağı yoktur. CH₄ apolardır ve yalnız London kuvvetleri etkindir. HF'de H, flora bağlı olduğundan hidrojen bağı oluşur.

NaOH, Na⁺ ve OH⁻ iyonlarından oluşur; bu iki iyon arasındaki bağ iyoniktir. Hidroksit iyonunun içindeki O ile H atomları ise birbirine kovalent bağla bağlıdır. NaCl ve CaO yalnız iyonik, H₂O ve CH₄ yalnız kovalent bağ içerir.

Kaynama fiziksel bir değişimdir; su molekülleri bozulmaz, yalnız moleküller arasındaki hidrojen bağları ve diğer zayıf etkileşimler koparak moleküller gaz fazına geçer. O−H bağlarının kırılması suyu hidrojen ve oksijene ayırmak demek olurdu.

X hidrojen, Y flordur; oluşan HF molekülünde iki farklı ametal elektron ortaklaşır. Flor çok daha elektronegatif olduğundan bağ polardır. H atomu flora bağlı olduğundan HF molekülleri arasında hidrojen bağı oluşur.

Bileşik yüksüz olmalıdır. 2 tane Al³⁺ iyonunun toplam yükü +6, 3 tane SO₄²⁻ iyonunun toplam yükü −6 olur. Bu nedenle formül Al₂(SO₄)₃'tür.

İki ametalden oluşan kovalent bileşiklerde atom sayıları Yunanca ön eklerle belirtilir. N₂O₅'te iki azot atomu bulunduğundan doğru ad "diazot pentaoksit"tir. Diğer eşleştirmeler doğrudur.

C ile O'nun elektronegatiflikleri farklı olduğundan bağlar polardır. Ancak molekül doğrusaldır ve iki bağın kutuplanması birbirini götürür; molekül apolardır. Apolar moleküller arasında London kuvvetleri etkindir.

Katı iyonik bileşiklerde iyonlar kristal örgüde sabit konumdadır, hareket edemez; bu yüzden katı hâlde elektriği iletmezler. Eritildiklerinde ya da suda çözündüklerinde iyonlar serbestçe hareket eder ve iletkenlik ortaya çıkar.

Eten molekülünde iki karbon atomu birbirine ikili bağla bağlıdır (2 çift) ve her karbon iki hidrojenle tekli bağ yapar (4 çift). Toplam 2 + 4 = 6 ortaklaşılmış elektron çifti vardır.

"Benzer benzeri çözer" ilkesine göre polar maddeler polar çözücülerde, apolar maddeler apolar çözücülerde iyi çözünür. Zeytinyağı apolar, su polar olduğundan aralarında güçlü etkileşim kurulamaz. İyot ve karbon tetraklorürün ikisi de apolardır ve iyi karışır.

Erime noktası yüksek olup yalnız sıvı hâlde iletken olan X iyonik katıdır. Hem katı hem sıvı hâlde iletken olan Y metaldir. Erime noktası çok düşük ve hiç iletken olmayan Z ise molekülleri zayıf etkileşimlerle bir arada tutulan moleküler bir katıdır.