TYT Felsefe Varlık, Ahlak ve Sanat Felsefesi Testi 1
- Varlık, Ahlak ve Sanat Felsefesi
- 20 soru
- 25 dakika
Varlık felsefesinde arkhe arayışı, idealizm, materyalizm ve düalizm; ahlak felsefesinde haz, ödev, fayda, özgürlük ve evrensel ahlak yasası; sanat felsefesinde estetik tavır ve sanat kuramlarından 20 soru. Paragraf sorularında filozof adından çok görüşün anahtar kavramına odaklan. 4 yanlış 1 doğruyu götürür.
Cevabını işaretlemek için şıkka dokun. Fikrini değiştirebilir, aynı şıkka tekrar dokunarak soruyu boş bırakabilirsin. Testi bitirdiğinde doğru cevaplar ve çözümler görünür.Şıkka dokunarak cevapla; aynı şıkka yeniden dokunursan soru boş kalır.
Sonucun
- 0 doğru
- 0 yanlış
- 0 boş
- 0 net
-
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi varlık felsefesinin temel sorularından biri değildir?
Doğru cevap: E
Doğru bilginin ölçütünü sorgulamak bilgi felsefesinin (epistemoloji) konusudur. Diğer sorular varlığın var olup olmadığını, ana maddesini, değişimini ve sayısını sorgulayan ontolojik sorulardır.
-
Soru 2
Bir filozofa göre evrendeki her şey sürekli değişir; insan aynı ırmakta iki kez yıkanamaz. Ancak bu değişimin altında her şeyi düzenleyen evrensel bir yasa, yani logos vardır.
Bu görüşleri savunan filozof aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C
Değişimi varlığın temel özelliği sayan ve "aynı ırmakta iki kez yıkanılmaz" diyen filozof Herakleitos'tur. Parmenides ise tam tersine değişimi bir yanılsama olarak görür.
-
Soru 3
Varlığın ana maddesinin bölünemeyen, sayısız küçük parçacıklar olduğunu ve her şeyin bu parçacıkların birleşip ayrılmasıyla oluştuğunu savunan görüş, varlığı tamamen maddeye dayandırır.
Bu görüş aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B
Demokritos'un atomculuğu, varlığın özünü maddede gören materyalizmin ilk örneklerindendir. İdealizm varlığın özünü düşüncede, düalizm hem madde hem düşüncede arar.
-
Soru 4
Platon'a göre duyularla algıladığımız nesneler değişir ve yok olur. Gerçek varlık ise yalnız akılla kavranabilen, değişmeyen idealardır.
Bu görüşe göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Doğru cevap: A
Platon'da duyulur nesneler, değişmez idealardan pay alan kusurlu kopyalardır. Deneyi tek bilgi kaynağı sayan ya da her şeyin oluş hâlinde olduğunu savunan görüşler Platon'un anlayışıyla çelişir.
-
Soru 5
Varlığın birbirine indirgenemeyen iki ayrı tözden, düşünen töz ve yer kaplayan tözden oluştuğunu savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D
Descartes varlığı düşünen töz (ruh) ve yer kaplayan töz (madde) olarak ikiye ayırır; bu görüş düalizmdir. Hegel ve Berkeley idealist, Marx materyalisttir.
-
Soru 6
Berkeley'e göre "var olmak algılanmaktır."
Bu yargıya göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Doğru cevap: C
Berkeley'in idealizminde bir nesnenin var olması, bir zihin tarafından algılanmasıyla mümkündür. Algıdan bağımsız bir maddi dünya kabul edilmez.
-
Soru 7
Kişinin kendi davranışlarını değerlendirerek onları iyi ya da kötü olarak yargılamasını sağlayan iç ses aşağıdaki kavramlardan hangisiyle ifade edilir?
Doğru cevap: E
Vicdan, insanın kendi eylemlerini ahlaki açıdan yargılayan iç sesidir. Erdem iyiyi yapmayı alışkanlık hâline getirmek, ödev ise ahlak yasasına uyma zorunluluğudur.
-
Soru 8
Bir düşünüre göre insan yaşamının amacı hazdır. Ancak gerçek haz anlık ve bedensel zevkler değil, acıdan uzak, ölçülü bir yaşamın getirdiği ruh dinginliğidir.
Bu görüşler aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?
Doğru cevap: A
Epikuros hazcıdır ama ölçülü ve kalıcı hazzı, yani ruh dinginliğini (ataraksia) savunur. Kant ödevi, Sartre özgür seçimi ahlakın merkezine koyar.
-
Soru 9
Kant'ın ahlak anlayışına göre aşağıdaki davranışlardan hangisi ahlaki değer taşır?
Doğru cevap: B
Kant'a göre bir eylemin ahlaki değeri sonucundan değil, yalnız ödev bilinciyle yapılmasından gelir. Korku, ödül, ün ya da çıkar için yapılan davranışlar ödeve uygun görünse de ahlaki değer taşımaz.
-
Soru 10
Bir eylemin ahlaki değerinin, en çok sayıda insana en büyük mutluluğu sağlayıp sağlamamasına göre belirlendiğini savunan görüş aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D
Bentham ve J. S. Mill'in savunduğu faydacılık (utilitarizm), eylemi doğurduğu toplam mutlulukla değerlendirir. Egoizm yalnız bireyin kendi çıkarını, hedonizm hazzı ölçü alır.
-
Soru 11
İnsan davranışlarının kalıtım ve çevre gibi etkenlerce belirlendiğini kabul eden ama insanın bu etkenleri bilerek davranışlarını yönlendirebileceğini savunan görüş aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: E
Otodeterminizm belirlenmişliği kabul eder ama insanın kendini belirleyebildiğini savunur. Determinizm özgürlüğü reddeder, indeterminizm ise davranışın hiçbir nedene bağlı olmadığını öne sürer.
-
Soru 12
"İnsan her şeyin ölçüsüdür" sözünden hareketle iyi ve kötünün kişiden kişiye değiştiğini, bu nedenle evrensel bir ahlak yasasından söz edilemeyeceğini savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B
Sofist Protagoras ahlaki değerlerin göreli olduğunu savunur. Sokrates, Platon, Aristoteles ve Kant ise farklı gerekçelerle evrensel bir ahlak yasasının olduğunu kabul eder.
-
Soru 13
Sartre'a göre "varoluş özden önce gelir." İnsan önce dünyaya gelir, sonra yaptığı seçimlerle ne olacağını kendisi belirler.
Bu görüşe göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Doğru cevap: D
Varoluşçulukta insanın önceden belirlenmiş bir özü yoktur; özünü seçimleriyle kendisi yaratır. Bu sınırsız özgürlük, seçimlerin sorumluluğunu da insana yükler.
-
Soru 14
Estetiği bağımsız bir felsefe disiplini olarak ilk kez adlandıran düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A
Alexander Baumgarten 18. yüzyılda "estetik" terimini duyusal bilginin ve güzelin bilimi anlamında kullanmış, estetiği ayrı bir disiplin olarak adlandırmıştır.
-
Soru 15
Sanatın doğanın ve insan yaşamının bir yansılaması olduğunu savunan, kökleri Platon ve Aristoteles'e dayanan anlayış aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C
Taklit (mimesis) kuramına göre sanat, var olanı yansıtır. Platon sanatı taklidin taklidi diye küçümser, Aristoteles ise taklidin öğretici ve arındırıcı değerini öne çıkarır.
-
Soru 16
Kant'a göre bir şeyi güzel bulduğumuzda ondan bir yarar beklemeyiz; güzel, hiçbir çıkar gözetmeden hoşa gidendir.
Bu görüşe en uygun yargı aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A
Kant estetik beğeniyi çıkarsız hoşlanma olarak tanımlar. Güzeli yararlı olanla eşitleyen ya da sanatı yalnız ahlak eğitimine indiren yargılar bu tanımla çelişir.
-
Soru 17
Bir sanat eserini doğal güzellikten ayıran temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C
Gün batımı da güzeldir; algılanır, renk ve biçim içerir. Sanat eserini ondan ayıran şey, insanın bilinçli bir yaratma etkinliğinin ürünü olmasıdır.
-
Soru 18
Bir ressam dere kenarında gördüğü bir kaya parçasını alet olarak kullanmayı ya da hangi mineralden oluştuğunu düşünmez; yalnız biçimini, rengini ve ışıkla kurduğu uyumu seyreder.
Ressamın bu tutumu aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?
Doğru cevap: E
Nesneye yarar ya da bilgi beklemeden, yalnız görünüşünden duyulan hoşlanma için bakmak estetik tavırdır. Kayayı alet olarak düşünmek pratik, mineralini merak etmek bilimsel tavır olurdu.
-
Soru 19
"Hiçbir şey yoktur; bir şey olsaydı bile bilinemezdi; bilinseydi bile başkasına aktarılamazdı."
Gorgias'a ait bu sözler varlık felsefesindeki hangi görüşü yansıtır?
Doğru cevap: B
Varlığın var olmadığını savunan görüş nihilizmdir. Gorgias'ın sözlerinin ilk bölümü varlığı tümüyle reddeder.
-
Soru 20
Aristoteles'e göre cesaret, korkaklık ile atılganlık arasında; cömertlik, cimrilik ile savurganlık arasında yer alır. Erdem iki aşırı uç arasındaki orta noktadır.
Bu görüş aşağıdaki kavramlardan hangisiyle ilgilidir?
Doğru cevap: D
Aristoteles'in erdemi iki aşırılık arasındaki ölçülülük olarak tanımlaması "altın orta" ilkesidir. Kategorik buyruk Kant'a, faydacılık Bentham ve Mill'e aittir.
Boş bıraktığın sorular yanlış sayılmaz.
Felsefe