AYT Türk Dili ve Edebiyatı Halk Edebiyatı Testi 1
- Halk Edebiyatı
- 20 soru
- 25 dakika
Anonim halk edebiyatı, âşık edebiyatı, dinî-tasavvufi halk edebiyatı, halk hikâyeleri ve geleneksel seyirlik oyunlardan 20 soru. Nazım biçimlerini ayırırken önce hece sayısına, sonra konuya ve kafiye düzenine bak; 4 yanlış 1 doğruyu götürür.
Cevabını işaretlemek için şıkka dokun. Fikrini değiştirebilir, aynı şıkka tekrar dokunarak soruyu boş bırakabilirsin. Testi bitirdiğinde doğru cevaplar ve çözümler görünür.Şıkka dokunarak cevapla; aynı şıkka yeniden dokunursan soru boş kalır.
Sonucun
- 0 doğru
- 0 yanlış
- 0 boş
- 0 net
-
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi anonim halk edebiyatı ürünlerinden biri değildir?
Doğru cevap: E
Mani, türkü, ninni ve bilmece söyleyeni belli olmayan, halkın ortak malı olan anonim ürünlerdir. Koşma ise âşık edebiyatının, söyleyeni belli olan nazım biçimidir.
-
Soru 2
Dağ başında kar olur
Kışı uzun, zor olur
Sevdiğinden ayrılan
Gönlü yanar kor olurBu dörtlük ölçüsü, kafiye düzeni ve yapısı bakımından aşağıdaki türlerden hangisine örnektir?
Doğru cevap: D
Dörtlük 7'li hece ölçüsüyle yazılmış ve aaxa biçiminde kafiyelenmiştir. İlk iki dize hazırlık niteliğindedir, asıl duygu son iki dizede verilir; bunlar maninin özellikleridir. Koşma 11'li, semai ve varsağı 8'li hece ölçüsüyle söylenir.
-
Soru 3
Ölen bir kişinin ardından onun iyiliklerini, ölümün yarattığı acıyı ve özlemi dile getiren, çoğunlukla ezgiyle söylenen anonim halk şiiri türü aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C
Ölüm acısını ve ölenin iyiliklerini dile getiren türe ağıt denir; bazı yörelerde sagu adı da kullanılır. Ninni çocuğu uyutmak için, mani ise duygu ve düşünceleri kısa dörtlüklerle söylemek için kullanılır.
-
Soru 4
Âşık edebiyatında genellikle 11'li hece ölçüsüyle söylenen, aşk, doğa ve ayrılık gibi lirik konuların işlendiği ve en güzel örneklerini Karacaoğlan'ın verdiği nazım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: E
Âşık edebiyatının en yaygın nazım biçimi koşmadır; 11'li hece ölçüsüyle ve dörtlüklerle söylenir. Karacaoğlan doğa ve aşk konulu koşmalarıyla tanınır. Semai ve varsağı 8'li hece ölçüsüyle söylenir.
-
Soru 5
Kır atımı eyerleyip bineyim
Kılıcım belimde, kalkanım elde
Düşman gelir ise dağdan, ovadan
Yiğitlik adımız kalsın her dildeBu dörtlük konusu bakımından aşağıdakilerden hangisine örnektir?
Doğru cevap: B
Dörtlükte at, kılıç, kalkan ve düşmana karşı yiğitlik teması işlenmiştir. Savaş, kahramanlık ve yiğitlik konulu koşmalara koçaklama denir. Güzelleme övgü, taşlama eleştiri, ağıt ölüm acısı üzerine kuruludur.
-
Soru 6
Rüyasında bir pirin ya da ermişin elinden bade içtikten sonra saz çalıp şiir söyleme yeteneği kazandığına inanılan âşıklara ne ad verilir?
Doğru cevap: B
Âşık geleneğinde rüyada bade içerek âşıklık yeteneği kazandığına inanılan şairlere badeli âşık ya da hak âşığı denir. Kalem şairi aruzla yazan divan şairidir; hayalî ise Karagöz oynatıcısıdır.
-
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi âşık edebiyatının özelliklerinden biri değildir?
Doğru cevap: E
Âşık şiirinde nazım birimi dörtlüktür ve esas ölçü hecedir. Beyit birimi ve aruz ölçüsü divan şiirinin özellikleridir.
-
Soru 8
Âşık edebiyatında savaş, yangın, deprem, salgın hastalık gibi toplumu derinden etkileyen olayların ya da ilginç kişilerin koşma biçiminde ve çok sayıda dörtlükle anlatıldığı nazım türü aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A
Âşık edebiyatında toplumsal olayları ve ilginç kişileri anlatan, dörtlük sayısı sınırsız olan uzun koşmalara destan denir. Kayıkçı Kul Mustafa'nın Genç Osman Destanı bilinen örneklerdendir.
-
Soru 9
Âşıkların ağızlarına iğne alarak, dudaklarını birbirine değdirmeden, içinde b, p, m, f, v sesleri bulunmayan sözcüklerle söyledikleri şiirlere ne ad verilir?
Doğru cevap: D
Dudak ünsüzleri kullanılmadan söylenen şiirlere "dudak değmez" anlamında leb değmez denir. Âşıkların ustalığını gösteren bir söyleyiş biçimidir.
-
Soru 10
Bektaşi şairlerinin tarikatın inanç ve düşüncelerini dile getirdiği, tekkelerde saz eşliğinde söylenen tasavvufi şiirlere ne ad verilir?
Doğru cevap: A
Alevi-Bektaşi şairlerinin tekkelerde saz eşliğinde söylediği şiirlere nefes denir. İlahi Allah'ı övmek için yazılır ve bütün tarikatlarda okunur; nutuk ise tarikata yeni girenlere öğüt veren şiirdir.
-
Soru 11
Varlığın Allah'tan geldiği, çeşitli varlık aşamalarından geçerek insan biçimine ulaştığı ve sonunda yine Allah'a döneceği düşüncesini işleyen tasavvufi şiirlerdir.
Tanıtılan şiir türü aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C
Devir nazariyesini, yani varlığın Allah'tan gelip yine O'na dönüşünü anlatan şiirlere devriye denir.
-
Soru 12
Kaygusuz Abdal'ın başarılı örneklerini verdiği, ilk bakışta dinî inançlarla alay ediyormuş gibi görünen ama derin tasavvufi anlamlar taşıyan şiir türü aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B
Söyleyişi alaycı, hatta saygısız gibi görünen ama tasavvufi bir anlam taşıyan şiirlere şathiye denir. Taşlama ise âşık edebiyatında kişileri ya da toplumu eleştiren koşmadır ve tasavvufi değildir.
-
Soru 13
13. yüzyılın sonu ile 14. yüzyılın başında yaşamıştır. Tasavvufi düşünceleri sade bir Türkçeyle, çoğunlukla hece ölçüsüyle dile getirmiş, aruzla da şiir yazmıştır. Divan'ının yanında Risâletü'n-Nushiyye adlı öğüt veren bir mesnevisi vardır.
Bu bilgiler aşağıdaki şairlerden hangisine aittir?
Doğru cevap: E
Risâletü'n-Nushiyye adlı mesnevinin ve Divan'ın sahibi, dinî-tasavvufi halk şiirinin kurucusu sayılan Yunus Emre'dir.
-
Soru 14
16. yüzyılda yaşamış, Alevi-Bektaşi geleneğinin en önemli şairlerinden biridir. Şiirlerinde tasavvufi düşüncelerin yanında haksızlığa karşı toplumsal bir başkaldırı da görülür. Rivayete göre Hızır Paşa tarafından Sivas'ta idam ettirilmiştir.
Hakkında bilgi verilen şair aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C
Hızır Paşa ile ilgili rivayet ve şiirlerindeki başkaldırı teması Pir Sultan Abdal'ı işaret eder. Yunus Emre 13-14. yüzyılda, Dadaloğlu 19. yüzyılda yaşamıştır.
-
Soru 15
Avşar boyundan olan, 19. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin göçebe aşiretleri yerleştirme (iskân) politikasına karşı çıkan ve yiğitlik konulu koçaklamalarıyla tanınan âşık aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D
Avşar aşiretinin iskânına karşı çıkan ve bu olayı coşkulu koçaklamalarla anlatan âşık Dadaloğlu'dur. Karacaoğlan ve Âşık Ömer ise 17. yüzyıl âşıklarıdır.
-
Soru 16
Âşık edebiyatında divan şiirinden etkilenerek aruz ölçüsünü kullanan ve gazel gibi divan nazım biçimlerinde de şiir yazan şair aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A
17. yüzyıl âşıklarından Âşık Ömer, hece ölçüsünün yanında aruzla da şiir yazmış ve divan şiirinin nazım biçimlerini kullanmıştır. Karacaoğlan ise divan etkisinden uzak kalan, en saf halk şiirini söyleyen âşık olarak bilinir.
-
Soru 17
Kerem ile Aslı, Âşık Garip ve Arzu ile Kamber gibi nazım ile nesrin iç içe kullanıldığı, âşıklar tarafından anlatılarak yayılan anonim anlatılar hangi türe örnektir?
Doğru cevap: A
Aşk ve kahramanlık konularını nazım-nesir karışık biçimde işleyen, âşıkların anlatarak yaşattığı bu eserler halk hikâyesidir. Mesnevi ise divan edebiyatında yazılı ve yazarı belli, tamamı manzum bir türdür.
-
Soru 18
Karagöz oyununda Hacivat'ın perde gazelini okuyup oyunun amacını anlattığı ilk bölüme ne ad verilir?
Doğru cevap: D
Karagöz oyunu mukaddime (giriş), muhavere (söyleşme), fasıl (asıl oyun) ve bitiş bölümlerinden oluşur. Hacivat'ın perde gazelini okuduğu bölüm mukaddimedir.
-
Soru 19
Elindeki mendil ve sopayla, tek başına ve farklı kişilerin konuşmalarını taklit ederek seyircilere hikâye anlatan geleneksel halk sanatçısına ne ad verilir?
Doğru cevap: B
Mendil ve sopa (değnek) kullanarak tek başına hikâye anlatan ve taklitler yapan sanatçıya meddah denir. Hayalî Karagöz oynatıcısıdır; Pişekâr, Kavuklu ve Zenne ortaoyunu kişileridir.
-
Soru 20
- I. Meydan adı verilen, seyircinin çevrelediği açık bir alanda oynanır.
- II. Başlıca kişileri Pişekâr ve Kavuklu'dur.
- III. Deriden yapılmış renkli tasvirlerle perde arkasından oynatılır.
Yukarıdakilerden hangileri ortaoyununun özelliklerindendir?
Doğru cevap: C
Ortaoyunu meydanda, canlı oyuncularla oynanır; başlıca kişileri Pişekâr ve Kavuklu'dur. Deriden tasvirlerin perde arkasından oynatılması Karagöz'ün özelliğidir; III yanlıştır.
Boş bıraktığın sorular yanlış sayılmaz.