AYT Türk Dili ve Edebiyatı Divan Edebiyatı Testi 1
- Divan Edebiyatı
- 20 soru
- 25 dakika
Nazım biçimleri, söz sanatları, Divan şiirindeki üslup akımları, şair–eser bilgisi ve nesir türleri üzerine AYT düzeyinde 20 soru. Benzer terimleri (tevriye–kinaye, münacat–tevhid, şehrengiz–surname) ayırırken tanımdaki kilit sözcüğe odaklan; 4 yanlış 1 doğruyu götürür.
Cevabını işaretlemek için şıkka dokun. Fikrini değiştirebilir, aynı şıkka tekrar dokunarak soruyu boş bırakabilirsin. Testi bitirdiğinde doğru cevaplar ve çözümler görünür.Şıkka dokunarak cevapla; aynı şıkka yeniden dokunursan soru boş kalır.
Sonucun
- 0 doğru
- 0 yanlış
- 0 boş
- 0 net
-
Soru 1
Gazel nazım biçiminde şairin mahlasını (takma adını) söylediği son beyte ne ad verilir?
Doğru cevap: C
Gazelin son beyti maktadır ve şair mahlasını genellikle burada kullanır. Matla ilk beyit, beytü’l-gazel en güzel beyit, hüsn-i matla ise matladan sonra gelen ve onunla aynı uyağı taşıyan beyittir.
-
Soru 2
Bentlerden oluşan bu nazım biçiminde her bent beş dizedir. İlk bent aaaaa, sonraki bentler bbbba, cccca biçiminde uyaklanır.
Bu özellikleri taşıyan nazım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A
Beş dizelik bentlerden kurulan musammata muhammes denir. Murabba dört, müseddes altı dizelik bentlerden oluşur; terkîb-i bentte bentler vasıta beyitleriyle bağlanır, tuyuğ ise tek dörtlüktür.
-
Soru 3
Birden çok anlamı olan bir sözcüğün yakın anlamını hatırlatıp asıl olarak uzak anlamını kastetmeye dayanan söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: E
Tevriyede sözcüğün iki gerçek anlamı vardır; okura önce yakın anlam düşündürülür, kastedilen ise uzak anlamdır. Kinayede ise söz hem gerçek hem mecaz anlamda düşünülebilir ve mecaz anlam kastedilir.
-
Soru 4
Bir şairin yazdığı beş mesneviden oluşan eser dizisine “hamse” denir.
Türk edebiyatında ilk hamseyi oluşturan şair aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B
Türk edebiyatında beş mesneviyi tamamlayarak ilk hamseyi oluşturan şair Çağatay sahasından Ali Şîr Nevâyî’dir. Nef’î mesnevi değil kaside ve hicivleriyle tanınır.
-
Soru 5
Şairlerin hayatları hakkında bilgi veren, şiirlerinden seçme örnekler sunan ve çoğu zaman şairleri değerlendiren eserlerdir. Anadolu sahasındaki ilk örneği Sehî Bey’in Heşt Bihişt’idir.
Sözü edilen nesir türü aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D
Şairlerin biyografilerini ve şiir örneklerini bir araya getiren eserlere tezkire denir. Siyer Hz. Muhammed’in hayatını, münşeat ise mektupları toplayan eserlerdir.
-
Soru 6
Aşağıdaki şairlerden hangisi, ince hayallere ve kapalı anlamlara dayanan Sebk-i Hindî üslubunun Osmanlı şiirindeki önemli temsilcilerindendir?
Doğru cevap: A
Nâilî, Neşâtî ve Şeyh Gâlib Sebk-i Hindî’nin önde gelen temsilcileridir. Nedîm mahallîleşme akımıyla, Bâkî ve Zâtî klasik söyleyişle, Necâtî ise atasözlerini şiire taşımasıyla bilinir.
-
Soru 7
Divan şiirinde zamanla yerli söyleyişe, atasözü ve deyimlere, İstanbul’un gündelik hayatından ayrıntılara daha çok yer verilmiştir. 18. yüzyılda Nedîm’in şiirleriyle en belirgin hâline ulaşan bu eğilim, şiire canlı bir yerel renk katmıştır.
Parçada sözü edilen akım aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C
Yerli hayatın, halk deyişlerinin ve İstanbul’un gündelik görüntülerinin şiire girmesi mahallîleşme akımıdır. Türkî-i Basît ise Arapça ve Farsça sözcüklerden arınmış sade Türkçe ile şiir yazma denemesidir.
-
Soru 8
17. yüzyılda yaşamıştır. Şiirlerinde öğüt ve hayat tecrübesine dayanan düşünceler ağır basar. Hikemî tarzın en önemli temsilcisidir. Oğlu için yazdığı öğüt kitabı Hayriyye’dir.
Hakkında bilgi verilen şair aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: E
Hikemî (didaktik, öğretici) tarzın kurucusu sayılan ve Hayriyye’yi oğlu Ebulhayr için yazan şair Nâbî’dir.
-
Soru 9
Kaside nazım biçiminin Türk edebiyatındaki en büyük ustası kabul edilen, hicivlerini Sihâm-ı Kazâ adlı eserinde toplayan şair aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B
Övgü ve fahriyelerindeki coşkulu söyleyişiyle kasidenin büyük ustası sayılan Nef’î, Sihâm-ı Kazâ’daki sert hicivleriyle de tanınır.
-
Soru 10
Aşağıdaki eser–şair eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
Doğru cevap: D
Türkçenin Farsçadan üstün yönlerini savunan Muhâkemetü’l-Lugateyn, Ali Şîr Nevâyî’nin eseridir. Diğer eşleştirmeler doğrudur.
-
Soru 11
Divan edebiyatında bir kişinin yazdığı mektupların ya da örnek alınacak resmî ve özel yazıların bir araya getirildiği eserlere ne ad verilir?
Doğru cevap: E
Mektup ve yazı örneklerini toplayan eserlere münşeat (inşa örnekleri) denir. Sefaretnâme elçilerin gittikleri ülkeyi anlattıkları eserlerdir.
-
Soru 12
Genellikle mesnevi biçiminde yazılır. Bir şehrin güzelliklerini, ünlü yerlerini ve o şehirde yaşayan güzelleri anlatır.
Tanıtılan tür aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A
Bir şehri ve güzellerini anlatan manzum eserlere şehrengiz denir. Surnâme düğün ve şenlikleri, hilye Hz. Muhammed’in dış görünüşünü, sâkînâme ise içki meclislerini konu alır.
-
Soru 13
Aruz ölçüsünde, uzun ünlülü kapalı bir hecenin bir uzun ve bir kısa hece değerinde okunmasına ne ad verilir?
Doğru cevap: C
Bu durum meddir. İmale kısa heceyi uzun okumak, zihaf uzun heceyi kısa okumak, vasl ise ünsüzle biten sözcüğü ünlüyle başlayan sözcüğe bağlayarak okumaktır.
-
Soru 14
Kasidenin bölümleri aşağıdakilerin hangisinde doğru sırayla verilmiştir?
Doğru cevap: B
Kaside bir tasvir bölümüyle (nesib/teşbib) açılır, girizgâhla övgüye geçilir, methiyeden sonra şair kendini över (fahriye) ve dua bölümüyle kaside biter.
-
Soru 15
Divan edebiyatında Allah’a yalvarmak, O’ndan yardım ve bağışlanma dilemek amacıyla yazılan şiirlere ne ad verilir?
Doğru cevap: D
Allah’a yakarış münacattır. Tevhid Allah’ın birliğini, naat Hz. Muhammed’i övmeyi, mersiye ölen birinin ardından duyulan acıyı konu alır.
-
Soru 16
Bir eşeğin boynuz bulmak için yola çıkıp sonunda kulaklarını kaybetmesini anlatan bu mesnevi, hayvanları konuşturarak dönemin yöneticilerini eleştirir. Şeyhî’nin eseri olan bu mesnevi, edebiyatımızın ilk fabl örneklerinden sayılır.
Sözü edilen eser aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B
Şeyhî’nin Harnâme’si, eşek ve öküz gibi hayvanları konuşturan, mizahi ve eleştirel yönü güçlü bir mesnevidir.
-
Soru 17
Dört dizeden oluşan, aaxa ya da aaaa biçiminde uyaklanan ve yalnızca “fâilâtün fâilâtün fâilün” kalıbıyla yazılan, Türklerin Divan şiirine kazandırdığı nazım biçimidir. En güzel örneklerini Kadı Burhaneddin vermiştir.
Tanıtılan nazım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: E
Tek kalıpla yazılan Türk işi dörtlük tuyuğdur. Rubai İran kaynaklı olup kendine özgü aruz kalıplarıyla yazılır; kıta ise xaxa uyaklıdır.
-
Soru 18
Redifi “su” olan bu ünlü kaside, Hz. Muhammed’i övmek için yazılmış bir naattır.
Su Kasidesi aşağıdaki şairlerden hangisine aittir?
Doğru cevap: C
Su Kasidesi, Fuzûlî’nin Hz. Muhammed için yazdığı ve her beyti “su” redifiyle biten naatıdır.
-
Soru 19
Divan şiiri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Doğru cevap: A
Divan şiirinde aruz ölçüsü ve göz için uyak anlayışı esastır; hece ölçüsü ve yarım uyak halk şiirinin özelliğidir.
-
Soru 20
Hz. Muhammed’in doğumunu anlatan, halk arasında “Mevlid” adıyla bilinen ve yüzyıllardır okunan Vesîletü’n-Necât adlı mesnevi yazılmıştır.
Bu eserin şairi aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D
Vesîletü’n-Necât (Mevlid) Süleyman Çelebi’nin eseridir. Yazıcıoğlu Mehmed ise Muhammediye adlı eserin yazarıdır.
Boş bıraktığın sorular yanlış sayılmaz.