AYT Tarih Osmanlı Duraklama ve Gerileme Dönemi Testi 1
- Osmanlı Duraklama ve Gerileme Dönemi
- 20 soru
- 25 dakika
Zitvatorok'tan Yaş Antlaşması'na uzanan antlaşmalar, Celali isyanları, Köprülüler, Lale Devri ve III. Selim'in ıslahatları üzerine 20 soru. Antlaşmaları tarih sırasıyla ve "kim, neyi aldı" sorusuyla birlikte çalışırsan karıştırma riski azalır. 4 yanlış 1 doğruyu götürür.
Cevabını işaretlemek için şıkka dokun. Fikrini değiştirebilir, aynı şıkka tekrar dokunarak soruyu boş bırakabilirsin. Testi bitirdiğinde doğru cevaplar ve çözümler görünür.Şıkka dokunarak cevapla; aynı şıkka yeniden dokunursan soru boş kalır.
Sonucun
- 0 doğru
- 0 yanlış
- 0 boş
- 0 net
-
Soru 1
1606 Zitvatorok Antlaşması ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Doğru cevap: B
Zitvatorok'ta Avusturya arşidükü protokolde Osmanlı padişahına eşit sayılmış, Avusturya'nın ödediği yıllık vergi de kaldırılmıştır. İlk büyük toprak kaybı Karlofça (1699), Batı'daki en geniş sınırlar ise Bucaş (1672) ile ilgilidir.
-
Soru 2
IV. Murat döneminde Safevilerle imzalanan, Bağdat'ın Osmanlı'da kaldığı ve bugünkü Türkiye-İran sınırının büyük ölçüde temelini oluşturan antlaşma hangisidir?
Doğru cevap: D
1639 Kasr-ı Şirin Antlaşması ile çizilen sınır, küçük değişikliklerle günümüz Türkiye-İran sınırının temelini oluşturur. Amasya (1555) ve Ferhat Paşa (1590) daha önceki, Nasuh Paşa (1612) ve Serav (1618) ise kısa ömürlü düzenlemelerdir.
-
Soru 3
17. yüzyılda Anadolu'da yaşanan Celali isyanlarının sonuçları arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?
Doğru cevap: A
Fransa'ya kapitülasyon verilmesi 16. yüzyılda, Kanuni ve II. Selim dönemlerinde gerçekleşmiştir; Celali isyanlarıyla ilgisi yoktur. Diğer seçenekler "Büyük Kaçgun" olarak da anılan göç dalgasının ve isyanların doğrudan sonuçlarıdır.
-
Soru 41656'da sadrazamlığa getirilen Köprülü Mehmet Paşa; atamalarda serbest olmayı, kimsenin devlet işlerine karışmamasını ve hakkındaki şikâyetlerin kendisi dinlenmeden dikkate alınmamasını şart koşmuştur.
Bu şartlar, dönemin yönetim anlayışıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisini gösterir?
Doğru cevap: C
Şartlar, saray çevresinin yönetime müdahalesini önleyip yetkiyi sadrazamda toplamayı amaçlar; böylece bozulan merkezi düzen güçlendirilmek istenmiştir. Anayasal sınırlama 1876'da, Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması 1826'da gerçekleşmiştir.
-
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi Lale Devri'nde gerçekleştirilen yeniliklerden biri değildir?
Doğru cevap: E
Nizam-ı Cedit ordusu III. Selim döneminde (1793) kurulmuştur. Matbaa, Tulumbacı Ocağı, Yirmisekiz Çelebi Mehmet'in Paris elçiliği ve kâğıt-kumaş atölyeleri Lale Devri'ne (1718-1730) aittir.
-
Soru 6
1699 Karlofça Antlaşması ile Osmanlı Devleti'nin bıraktığı yerlerle bu yerleri alan devletlerin eşleştirmesinden hangisi doğrudur?
Doğru cevap: A
Karlofça'da Mora ve Dalmaçya kıyıları Venedik'e, Podolya ve Ukrayna Lehistan'a, Tımışvar dışındaki Macaristan Avusturya'ya bırakılmıştır. Tımışvar 1718 Pasarofça'da Avusturya'ya geçmiş, Azak ise 1700 İstanbul Antlaşması ile Rusya'ya verilmiştir.
-
Soru 7
1700 İstanbul Antlaşması ile Rusya aşağıdakilerden hangisini elde etmiştir?
Doğru cevap: B
İstanbul Antlaşması ile Azak Rusya'ya bırakılmış, Rusya İstanbul'da elçi bulundurma hakkı almış ve Kırım Hanı'na verdiği vergi kaldırılmıştır. Kırım'ın bağımsızlığı ve Karadeniz'de ticaret 1774, Kırım'ın Rusya'ya ait olduğunun tanınması 1792 ile ilgilidir.
-
Soru 8
1711 Prut Savaşı sonunda imzalanan antlaşmayla Osmanlı Devleti aşağıdakilerden hangisini kazanmıştır?
Doğru cevap: E
Baltacı Mehmet Paşa, Deli Petro'yu Prut kıyısında kuşatmış; antlaşmayla Azak geri alınmıştır. Mora 1715'teki seferle alınıp 1718'de onaylanmış, Belgrad ise 1739'da geri alınmıştır.
-
Soru 9
1718 Pasarofça Antlaşması'nın ardından başlayan ve Osmanlı Devleti'nde Batı'nın bazı yönlerinin ilk kez örnek alınmaya başlandığı dönem hangisidir?
Doğru cevap: C
Pasarofça'dan sonra Sadrazam Nevşehirli Damat İbrahim Paşa'nın yönetiminde barış politikası izlenmiş, Avrupa ile kültürel temas başlamıştır. Bu döneme (1718-1730) Lale Devri denir.
-
Soru 101739 Belgrad Antlaşması Fransa'nın arabuluculuğuyla imzalanmıştır. Osmanlı Devleti, bu desteğe karşılık 1740'ta Fransa'ya verdiği kapitülasyonları sürekli hâle getirmiştir.
Bu gelişmenin uzun vadeli etkisi için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Doğru cevap: D
Kapitülasyonlar artık her padişah değişiminde yenilenen geçici ayrıcalıklar olmaktan çıkmış, kalıcı hâle gelmiştir. Bu durum yabancı tüccarları güçlendirerek ekonominin zamanla dışa bağımlı olmasına yol açmıştır. Fransa ile ilişkiler 16. yüzyılda başlamıştı.
-
Soru 11
1774 Küçük Kaynarca Antlaşması'nın aşağıdaki maddelerinden hangisi Rusya'nın Osmanlı Devleti'nin iç işlerine karışmasına zemin hazırlamıştır?
Doğru cevap: A
Ortodoksları koruma hakkı, Rusya'ya Osmanlı'nın Ortodoks tebaası üzerinden iç işlere müdahale imkânı vermiştir. Halifelik maddesi ise tersine Osmanlı'ya Kırım üzerinde manevi etki sağlamıştır.
-
Soru 12
Osmanlı Devleti ilk kez savaş tazminatı ödemeyi aşağıdaki antlaşmalardan hangisiyle kabul etmiştir?
Doğru cevap: C
Osmanlı Devleti ilk kez 1774 Küçük Kaynarca Antlaşması ile Rusya'ya savaş tazminatı ödemeyi kabul etmiştir.
-
Soru 13
Rusya'nın 1783'te ilhak ettiği Kırım'ın Rusya'ya ait olduğunu Osmanlı Devleti'nin resmen tanıdığı antlaşma hangisidir?
Doğru cevap: B
1792 Yaş Antlaşması ile Kırım'ın Rusya'ya ait olduğu kabul edilmiş, Dinyester Nehri sınır olmuştur. Aynalıkavak (1779) Kırım'ın bağımsızlığını yeniden onaylamış, Edirne ise 1829'da imzalanmıştır.
-
Soru 14
Fransız İhtilali'nin Avrupa'da yarattığı tedirginlik nedeniyle Avusturya'nın savaşı sürdüremediği ve ele geçirdiği yerlerin büyük bölümünü Osmanlı Devleti'ne geri verdiği antlaşma hangisidir?
Doğru cevap: E
1791 Ziştovi Antlaşması ile Avusturya, ihtilalin yayılma tehlikesi karşısında savaştan çekilmiş ve aldığı yerlerin büyük bölümünü geri vermiştir. Yaş Antlaşması ise Rusya ile imzalanmıştır.
-
Soru 15III. Selim döneminde Londra, Paris, Viyana ve Berlin'de ilk kez daimi elçilikler açılmıştır.
Bu uygulamayla öncelikle aşağıdakilerden hangisi amaçlanmıştır?
Doğru cevap: D
Daimi elçilikler Avrupa'daki siyasi gelişmeleri yerinde izlemek ve diplomasiden daha etkin yararlanmak için açılmıştır. Osmanlı'nın ilk dış borcu 1854'te alınmıştır.
-
Soru 16
III. Selim'in kurduğu yeni ordunun giderlerini karşılamak amacıyla oluşturulan ayrı hazineye ne ad verilir?
Doğru cevap: A
Nizam-ı Cedit ordusunun masrafları için yeni vergilerle beslenen İrad-ı Cedit hazinesi kurulmuştur. Hazine-i Amire devletin genel hazinesi, İç Hazine ise padişahın hazinesidir.
-
Soru 17
17. yüzyıl ıslahatları ile 18. yüzyıl ıslahatları karşılaştırıldığında, 18. yüzyılda ortaya çıkan farklılık aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: E
17. yüzyılda bozulan düzen eski kanunlara dönülerek ve sert yöntemlerle düzeltilmeye çalışılmıştır. 18. yüzyılda ise Avrupa'nın askeri ve teknik üstünlüğü kabul edilmiş, Batı'nın bazı kurumları örnek alınmaya başlanmıştır.
-
Soru 18
IV. Murat'a sunduğu risalede devletin bozulma nedenlerini ve çözüm önerilerini anlatan devlet adamı aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B
Koçi Bey Risalesi, IV. Murat'a sunulmuş; tımar sisteminin ve yönetimin bozulma nedenlerini açıklamıştır. Kâtip Çelebi'nin Düsturü'l-Amel adlı eseri ise IV. Mehmet döneminde yazılmıştır.
-
Soru 19
Aşağıdaki ıslahat-padişah eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
Doğru cevap: C
Nizam-ı Cedit ordusunu III. Selim kurmuştur. Matbaa III. Ahmet (Lale Devri), Humbarahane I. Mahmut, Mühendishane-i Bahri Hümayun (1773) III. Mustafa dönemine aittir.
-
Soru 20
1683'teki II. Viyana Kuşatması'nın başarısız olmasının ardından Avrupa devletleri Kutsal İttifak'ı kurmuştur. Bu ittifakla yapılan uzun savaşların sonunda imzalanan antlaşma hangisidir?
Doğru cevap: D
Merzifonlu Kara Mustafa Paşa'nın Viyana önündeki yenilgisinden sonra Avusturya, Lehistan, Venedik ve sonradan Rusya ile yapılan savaşlar 1699 Karlofça Antlaşması ile sona ermiştir.
Boş bıraktığın sorular yanlış sayılmaz.