AYT Kimya Kimyasal Tepkimelerde Hız Testi 1
- Kimyasal Tepkimelerde Hız
- 20 soru
- 25 dakika
Tepkime hızı ifadeleri, ortalama hız, çarpışma teorisi, aktifleşme enerjisi, hız denklemi, tepkime mekanizması ve hıza etki eden etmenlerden 20 soru. Hız denklemindeki üsleri denklemdeki katsayılar değil, yavaş basamak ya da deney verileri belirler; tek basamaklı tepkimelerde ikisi aynıdır.
Cevabını işaretlemek için şıkka dokun. Fikrini değiştirebilir, aynı şıkka tekrar dokunarak soruyu boş bırakabilirsin. Testi bitirdiğinde doğru cevaplar ve çözümler görünür.Şıkka dokunarak cevapla; aynı şıkka yeniden dokunursan soru boş kalır.
Sonucun
- 0 doğru
- 0 yanlış
- 0 boş
- 0 net
-
Soru 1
N2(g) + 3H2(g) → 2NH3(g) tepkimesinde belirli bir anda H2'nin harcanma hızı 0,6 M/s'dir.
Aynı anda NH3'ün oluşma hızı kaç M/s'dir?
Doğru cevap: C
Hızlar katsayılarla orantılıdır: r(NH₃) = r(H₂) · 2/3 = 0,6 · 2/3 = 0,4 M/s.
-
Soru 2
2 L'lik kapalı bir kapta gerçekleşen bir tepkimede 20 s içinde 0,8 mol X gazı harcanıyor.
X'in ortalama harcanma hızı kaç M/s'dir?
Doğru cevap: B
Derişimdeki değişim 0,8/2 = 0,4 M'dir. Ortalama hız 0,4/20 = 0,02 M/s olur. Hacme bölmeyi unutan 0,04 M/s bulur.
-
Soru 3
CaCO3(k) + 2HCl(suda) → CaCl2(suda) + H2O(s) + CO2(g)
Bu tepkimenin hızı aşağıdakilerden hangisindeki değişim izlenerek ölçülemez?
Doğru cevap: D
Tepkimedeki maddelerin hiçbiri renkli olmadığından renk değişimi izlenemez. Açık kapta CO₂ çıktıkça kütle azalır, kapalı kapta basınç artar, HCl harcandıkça pH yükselir.
-
Soru 4
Çarpışma teorisine göre bir çarpışmanın ürün oluşturabilmesi (etkin çarpışma) için,
- I. Tanecikler uygun geometride çarpışmalıdır.
- II. Çarpışan taneciklerin kinetik enerjileri toplamı aktifleşme enerjisine eşit ya da ondan büyük olmalıdır.
- III. Çarpışan tanecikler aynı fiziksel hâlde bulunmalıdır.
koşullarından hangileri gereklidir?
Doğru cevap: E
Etkin çarpışma için hem uygun geometri hem de yeterli enerji gerekir. Farklı fiziksel hâldeki maddeler de tepkimeye girebilir (ör. katı metal ile asit çözeltisi); III gerekli değildir.
-
Soru 5
Oda koşullarında gerçekleşen aşağıdaki tepkimelerden hangisinin en hızlı olması beklenir?
Doğru cevap: B
Zıt yüklü iyonlar arasındaki tepkimelerde bağ kırılması gerekmez ve tepkime çok hızlıdır. Diğerlerinde güçlü kovalent bağların kırılması gerektiğinden oda koşullarında çok yavaş ilerler.
-
Soru 6
Bir tepkimenin potansiyel enerji (PE)-tepkime koordinatı grafiği şekilde verilmiştir.
- I. Tepkime ekzotermiktir.
- II. İleri tepkimenin aktifleşme enerjisi 80 kJ'dür.
- III. Geri tepkimenin aktifleşme enerjisi 120 kJ'dür.
Buna göre yargılardan hangileri doğrudur?
Doğru cevap: E
Ürünlerin enerjisi (10 kJ) girenlerinkinden (40 kJ) düşük olduğundan tepkime ekzotermiktir. İleri aktifleşme enerjisi 120 − 40 = 80 kJ, geri aktifleşme enerjisi 120 − 10 = 110 kJ'dür; 120 kJ aktifleşmiş kompleksin enerjisidir.
-
Soru 7
Bir tepkimede aşağıdaki işlemlerden hangisi hız sabitinin (k) değerini değiştirmez?
Doğru cevap: E
Hız sabiti sıcaklığa ve aktifleşme enerjisine bağlıdır; katalizör ve inhibitör aktifleşme enerjisini değiştirdiği için k'yi de değiştirir. Derişim artışı hızı artırır ama k sabit kalır.
-
Soru 8
Hız denklemi r = k[A]²[B] olan bir tepkimede sabit sıcaklıkta A'nın derişimi iki katına, B'nin derişimi üç katına çıkarılıyor.
Tepkime hızı kaç katına çıkar?
Doğru cevap: C
Yeni hız k(2[A])²(3[B]) = 4 · 3 · k[A]²[B] olur; hız 12 katına çıkar.
-
Soru 9
Tek basamakta gerçekleşen 2X(g) + Y(g) → Z(g) tepkimesinde sabit sıcaklıkta kabın hacmi yarıya indiriliyor.
Tepkime hızı kaç katına çıkar?
Doğru cevap: D
Tek basamaklı tepkimede hız r = k[X]²[Y]'dir. Hacim yarıya inince bütün derişimler iki katına çıkar: 2² · 2 = 8 kat.
-
Soru 10
Sabit sıcaklıkta A ve B arasında gerçekleşen bir tepkimenin deney sonuçları tabloda verilmiştir.
Deney [A] (M) [B] (M) Hız (M/s) 1 0,1 0,1 2·10−3 2 0,2 0,1 8·10−3 3 0,2 0,2 1,6·10−2 Tepkimenin hız denklemi aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B
1. ve 2. deneylerde [B] sabitken [A] iki katına çıkınca hız 4 katına çıkmıştır; A'ya göre derece 2'dir. 2. ve 3. deneylerde [A] sabitken [B] iki katına çıkınca hız 2 katına çıkmıştır; B'ye göre derece 1'dir.
-
Soru 11
Hız denklemi r = k[A]²[B] olan bir tepkimede [A] = 0,1 M ve [B] = 0,2 M iken tepkime hızı 4·10−3 M/s ölçülüyor.
Bu sıcaklıkta hız sabitinin değeri ve birimi aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: E
k = r/([A]²[B]) = 4·10⁻³/(0,01 · 0,2) = 4·10⁻³/2·10⁻³ = 2. Birim (M/s)/M³ = M⁻²·s⁻¹ olur.
-
Soru 12
Bir tepkime aşağıdaki iki basamakta gerçekleşmektedir:
1. basamak: X2(g) + Y(g) → X2Y(g) (yavaş)
2. basamak: X2Y(g) + Z(g) → X2(g) + YZ(g) (hızlı)Bu tepkimeyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Doğru cevap: A
Basamaklar toplanınca X₂ ve X₂Y sadeleşir; net tepkime Y + Z → YZ olur. Başta harcanıp sonda geri oluşan X₂ katalizör, oluşup harcanan X₂Y ara üründür. Hızı yavaş basamak belirlediğinden r = k[X₂][Y] olur; Z bu denklemde yer almadığı için derişimi hızı değiştirmez.
-
Soru 13
2X(g) → 3Y(g) tepkimesinde X'in derişimi 10. ve 30. saniyeler arasında 0,50 M'den 0,30 M'ye düşüyor.
Bu zaman aralığında Y'nin ortalama oluşma hızı kaç M/s'dir?
Doğru cevap: C
X'in ortalama harcanma hızı 0,20/20 = 0,010 M/s'dir. Y'nin oluşma hızı katsayı oranıyla 0,010 · 3/2 = 0,015 M/s olur.
-
Soru 14
Bir tepkimenin gerçekleştiği ortamın sıcaklığı artırıldığında aşağıdakilerden hangisi değişmez?
Doğru cevap: A
Sıcaklık artınca taneciklerin ortalama kinetik enerjisi, çarpışma sayısı ve eşik enerjiyi aşan tanecik sayısı artar; bu yüzden k büyür. Aktifleşme enerjisi tepkimenin mekanizmasına bağlıdır, sıcaklıkla değişmez.
-
Soru 15
Eşit hacimde HCl çözeltileriyle 1'er gram magnezyum kullanılarak üç deney yapılıyor.
Deney Mg (1 g) HCl Sıcaklık I Parça 1 M 25 °C II Toz 1 M 25 °C III Toz 2 M 40 °C Deneylerdeki başlangıç tepkime hızlarının sıralaması aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D
Toz metalin temas yüzeyi daha büyük olduğundan II, I'den hızlıdır. III'te hem derişim hem sıcaklık daha yüksektir; en hızlı III'tür.
-
Soru 16
Katalizörlerle ilgili,
- I. Tepkimeye aktifleşme enerjisi daha düşük olan yeni bir yol (mekanizma) sağlar.
- II. Tepkime entalpisini (ΔH) değiştirir.
- III. İleri ve geri tepkimelerin hızlarını birlikte artırır.
yargılarından hangileri doğrudur?
Doğru cevap: A
Katalizör ileri ve geri aktifleşme enerjilerini aynı miktarda düşürür, bu yüzden iki yöndeki hız da artar. Girenlerin ve ürünlerin enerjisi değişmediğinden ΔH değişmez; II yanlıştır.
-
Soru 17
Hız sabitinin birimi M−1·s−1 olan bir tepkime veriliyor.
Bu tepkimenin toplam derecesi kaçtır?
Doğru cevap: C
Hız birimi M/s'dir ve r = k · Mⁿ olur. k'nin birimi M¹⁻ⁿ·s⁻¹ olduğundan 1 − n = −1 ve n = 2 bulunur.
-
Soru 18
2X(g) + Y(g) → Z(g) tepkimesinin hız denklemi deneysel olarak r = k[X][Y] bulunmuştur.
Bu tepkimeyle ilgili aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
Doğru cevap: D
Tepkime tek basamaklı olsaydı hız denklemi r = k[X]²[Y] olurdu. Deneysel denklem bundan farklı olduğundan tepkime mekanizmalıdır. Toplam derece 2'dir; X'in derişimi iki katına çıkınca hız da iki katına çıkar.
-
Soru 19
Katalizörsüz ortamda ileri aktifleşme enerjisi 120 kJ ve ΔH = +40 kJ olan bir tepkimeye eklenen katalizör, ileri aktifleşme enerjisini 50 kJ düşürüyor.
Katalizörlü ortamda geri tepkimenin aktifleşme enerjisi kaç kJ'dür?
Doğru cevap: A
Katalizörlü ileri aktifleşme enerjisi 120 − 50 = 70 kJ olur. Endotermik tepkimede E(geri) = E(ileri) − ΔH = 70 − 40 = 30 kJ. 80 kJ, katalizörsüz geri aktifleşme enerjisidir.
-
Soru 20
Tek basamakta gerçekleşen X(g) + 2Y(g) → Z(g) tepkimesi 2 L'lik kapta 0,4 mol X ve 0,8 mol Y ile başlatılıyor. Sıcaklık ve hacim sabittir.
X'in yarısı harcandığı anda tepkime hızı, başlangıç hızının kaçta kaçıdır?
Doğru cevap: B
Hız r = k[X][Y]²'dir. 0,2 mol X harcanınca 0,4 mol Y harcanır; X 0,2 mol, Y 0,4 mol kalır ve iki derişim de yarıya iner. Yeni hız (1/2) · (1/2)² = 1/8 oranındadır.
Boş bıraktığın sorular yanlış sayılmaz.