12. Sınıf Coğrafya Türkiye'nin İşlevsel Bölgeleri ve Kalkınma Projeleri Testi 1
- Türkiye'nin İşlevsel Bölgeleri ve Kalkınma Projeleri
- 20 soru
- 25 dakika
İşlevsel ve şekilsel bölge ayrımı, şehirlerin etki alanı, İBBS ile GAP, DAP, DOKAP, KOP, ZBK ve Yeşilırmak Havza Gelişim Projesi'nden 20 soru. Proje sorularında önce bölgenin en belirgin sorununu ya da en güçlü kaynağını düşünün; projenin hedefi çoğunlukla bundan çıkar.
Cevabını işaretlemek için şıkka dokun. Fikrini değiştirebilir, aynı şıkka tekrar dokunarak soruyu boş bırakabilirsin. Testi bitirdiğinde doğru cevaplar ve çözümler görünür.Şıkka dokunarak cevapla; aynı şıkka yeniden dokunursan soru boş kalır.
Sonucun
- 0 doğru
- 0 yanlış
- 0 boş
- 0 net
-
Soru 1
Bir merkez ile çevresi arasındaki mal, hizmet, insan ve bilgi akışı esas alınarak sınırları belirlenen bölgelere ne ad verilir?
Doğru cevap: E
İşlevsel bölgeler bir merkezin çevresiyle kurduğu ilişkilere göre belirlenir; şehir etki alanları, liman ardbölgeleri ve hizmet alanları buna örnektir.
Şekilsel bölgeler ise iklim, yer şekli, bitki örtüsü gibi benzer özelliklere göre ayrılır.
-
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi bir işlevsel bölge örneğidir?
Doğru cevap: C
Liman ardbölgesi, limana yük gönderen ve limandan mal alan alanlardır; sınırları akışlara göre çizildiği için işlevsel bölgedir.
Diğerleri doğal özelliklerin benzerliğine dayanan şekilsel bölgelerdir.
-
Soru 3
İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması'nda (İBBS) Düzey 3 birimleri aşağıdakilerden hangisine karşılık gelir?
Doğru cevap: E
İBBS'de Düzey 3 birimleri 81 ildir. Düzey 2, komşu illerin bir araya getirilmesiyle; Düzey 1 ise Düzey 2 birimlerinin birleştirilmesiyle oluşturulmuştur.
-
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi bölgesel kalkınma projelerinin amaçlarından biri değildir?
Doğru cevap: A
Bölgesel kalkınma projeleri, insanların bulundukları yerde iş ve hizmete ulaşmasını sağlayarak göçü azaltmayı hedefler. Göçü hızlandırmak bu projelerin amacıyla çelişir.
-
Soru 5
Fırat ve Dicle akarsularının su ve toprak kaynaklarını sulama ve hidroelektrik enerji üretiminde kullanmayı temel alan bölgesel kalkınma projesi aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A
GAP, Fırat ve Dicle havzalarında kurulan barajlar ve sulama kanallarıyla tarımı ve enerji üretimini geliştirmeyi amaçlayan, Türkiye'nin en kapsamlı bölgesel kalkınma projesidir.
-
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi GAP'ın bölgeye etkilerinden biri olarak gösterilemez?
Doğru cevap: D
Çay, yıl boyu bol yağış ve nemli iklim ister; Türkiye'de yalnız Doğu Karadeniz kıyılarında yetişir. Güneydoğu Anadolu'nun sıcak ve kurak yazları çay tarımına uygun değildir.
-
Soru 7
Bir kalkınma projesinde dağlık arazi nedeniyle zorlaşan ulaşımın iyileştirilmesi, yayla turizminin geliştirilmesi, fındık ve çayda verimliliğin artırılması hedeflenmektedir.
Bu hedefler aşağıdaki projelerden hangisine aittir?
Doğru cevap: D
Fındık ve çay tarımı, yayla turizmi ve dağların kıyıya paralel uzanmasından kaynaklanan ulaşım güçlüğü Doğu Karadeniz'e özgüdür. Bu nedenle hedefler Doğu Karadeniz Projesi'ne (DOKAP) aittir.
-
Soru 8
Şehirlerin etki alanı ile ilgili aşağıdaki etkenlerden hangileri bir şehrin etki alanını genişletir?
- I. Üniversite, büyük hastane ve havalimanı gibi hizmetlerin bulunması
- II. Çevre illere uzanan ulaşım bağlantılarının gelişmiş olması
- III. Şehrin deniz seviyesinden yükseltisinin fazla olması
Doğru cevap: C
Çeşitli ve üst düzey hizmetler sunan, ulaşımla çevresine kolayca bağlanan şehirler daha geniş bir alandan insan çeker. Yükselti tek başına etki alanını genişleten bir etken değildir.
-
Soru 9
Konya Ovası Projesi'nin (KOP) öncelikli olarak çözmeyi amaçladığı sorun aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D
Konya Ovası Türkiye'nin en az yağış alan yerlerindendir ve tarım yeraltı suyuna aşırı bağımlıdır. KOP, başka havzalardan su aktarımı ve modern sulama yöntemleriyle su sorununu çözmeyi amaçlar.
-
Soru 10
Aşağıdaki proje ile öncelikli hedef eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
Doğru cevap: B
Doğu Anadolu'nun denize kıyısı yoktur; DAP'ta öncelik yaylalara dayalı hayvancılık ve tarım ürünlerinin işlenmesidir.
Diğer eşleştirmeler projelerin hedefleriyle uyumludur.
-
Soru 11
Doğu Anadolu Projesi'nde (DAP) aşağıdaki ekonomik faaliyetlerden hangisine öncelik verilmesi bölgenin doğal koşullarına en uygundur?
Doğru cevap: B
Yükseltisi fazla, kışları uzun ve sert olan Doğu Anadolu'da tarım süresi kısadır; ancak yaz yağışlarıyla yeşeren geniş çayır ve meralar hayvancılık için çok elverişlidir.
-
Soru 12
Bir limanın ardbölgesinin (hinterland) genişlemesine aşağıdakilerden hangisi en fazla katkı sağlar?
Doğru cevap: E
Ardbölge, limanla mal alışverişi yapan alanlardır. Limanı iç kesimlere bağlayan ulaşım yolları arttıkça daha uzak yerler de limanı kullanabilir.
Kıyıya paralel dağlar ise iç kesimle bağlantıyı zorlaştırarak ardbölgeyi daraltır.
-
Soru 13
Havzada erozyonun önlenmesi, akarsu kirliliğinin azaltılması ve taşkınların kontrol altına alınmasını amaçlayan ve Orta Karadeniz'de bir akarsu havzasını kapsayan proje aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: E
Yeşilırmak Havza Gelişim Projesi, Yeşilırmak havzasındaki illerde doğal kaynakların korunmasını ve havzanın sürdürülebilir biçimde kalkınmasını hedefler.
-
Soru 14
Türkiye'deki kalkınma ajanslarının sorumluluk alanları aşağıdaki bölge sınıflandırmalarından hangisine göre belirlenmiştir?
Doğru cevap: C
Kalkınma ajansları, birbirine komşu ve benzer özellikteki illerden oluşan İBBS Düzey 2 bölgelerinde kurulmuştur; her ajans kendi bölgesindeki birkaç ilden sorumludur.
-
Soru 15
Aşağıdaki illerden hangileri GAP kapsamındadır?
- I. Şanlıurfa
- II. Malatya
- III. Gaziantep
- IV. Elazığ
Doğru cevap: B
GAP; Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Siirt, Şanlıurfa ve Şırnak illerini kapsar. Malatya ve Elazığ ise Doğu Anadolu Projesi kapsamındadır.
-
Soru 16
GAP kapsamında Fırat Nehri üzerinde kurulan ve suyu Şanlıurfa Tünelleri ile Harran Ovası'na aktarılan baraj aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A
Atatürk Barajı, Fırat üzerinde Şanlıurfa ile Adıyaman arasında yer alır ve Şanlıurfa Tünelleri aracılığıyla Harran Ovası'nı sular.
Ilısu Dicle'de, Hirfanlı Kızılırmak'ta, Deriner Çoruh'tadır; Keban ise GAP'tan önce Elazığ'da kurulmuştur.
-
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi bir bölgenin sosyoekonomik gelişmişlik düzeyini belirlemede kullanılan ölçütlerden biri değildir?
Doğru cevap: D
Gelişmişlik; gelir, eğitim, sağlık ve çalışılan sektör gibi insanın yaşam koşullarını gösteren verilerle ölçülür. Ortalama yükselti doğal bir özelliktir, gelişmişlik ölçütü değildir.
-
Soru 18
Aşağıdaki tabloda üç bölgesel kalkınma projesinin kapsamındaki bazı iller verilmiştir.
Proje Bazı iller I Konya, Karaman, Aksaray, Niğde II Trabzon, Rize, Artvin, Giresun III Adıyaman, Mardin, Batman, Kilis I, II ve III numaralı projeler sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A
Konya ve çevresi KOP'a, Doğu Karadeniz kıyısındaki Trabzon, Rize, Artvin ve Giresun DOKAP'a, Güneydoğu Anadolu'daki Adıyaman, Mardin, Batman ve Kilis ise GAP'a dâhildir.
-
Soru 19
Aşağıdakilerden hangileri işlevsel bölgeye örnektir?
- I. Fındık tarımının yapıldığı alanlar
- II. Bir eğitim ve araştırma hastanesine hasta gelen alan
- III. Bir gazetenin dağıtıldığı alan
- IV. Kahverengi orman topraklarının yayılış alanı
Doğru cevap: C
Hastanenin hizmet alanı ve gazetenin dağıtım alanı, bir merkezden çevreye uzanan hizmet ve ürün akışıyla belirlenir; bunlar işlevsel bölgedir.
Ürün ve toprak türünün yayılış alanları ise benzer özelliklere dayanan şekilsel bölgelerdir.
-
Soru 20
GAP ile sulamaya açılan Harran Ovası'nın bazı kesimlerinde zamanla toprakta tuzlanma sorunu ortaya çıkmıştır.
Bu sorunun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B
Sıcak ve kurak iklimde gereğinden fazla verilen su, drenaj yetersizse taban suyunu yükseltir. Su buharlaşınca içindeki tuzlar toprak yüzeyinde birikir ve verim düşer.
Boş bıraktığın sorular yanlış sayılmaz.