11. Sınıf Tarih Değişim Çağında Avrupa ve Osmanlı Testi 1

Protestanlık Almanya'da doğmuştur; İtalya Katolik dünyasının merkeziydi. Antik kalıntılar, zengin şehirler, gelen bilginler ve sanatçıları destekleyen mesenler Rönesans'ı hızlandırmıştır.

Matbaa, elle çoğaltılan pahalı kitapların yerine çok sayıda ucuz baskı yapılmasını sağladı. Böylece yeni fikirler hızla yayıldı ve kilisenin bilgi üzerindeki tekeli zayıfladı.

Alman din adamı Martin Luther'in 95 tezi Reform'un başlangıcı kabul edilir. Calvin İsviçre'de Kalvenizm'i yaydı, VIII. Henry İngiltere'de Anglikan Kilisesi'ni kurdu.

Augsburg Barışı'yla Lutheranlık tanındı ve prenslere kendi bölgelerinin mezhebini belirleme hakkı verildi. Otuz Yıl Savaşları 1648 Westfalya Barışı'yla sona ermiştir; mezhep çatışmaları Augsburg'dan sonra da sürmüştür.

Avrupa'nın mezheplere bölünmüş kalması, Osmanlı'ya karşı ortak bir Haçlı cephesinin kurulmasını zorlaştırıyordu. Osmanlı bu nedenle Protestanlara ve Fransa'ya destek verdi.

Coğrafi Keşifler 15. yüzyılın sonunda başlamıştır; Sanayi İnkılabı ise 18. yüzyılın ikinci yarısında İngiltere'de gerçekleşmiştir. Bu nedenle keşiflerin nedeni olamaz.

Ümit Burnu yolunun bulunması ve Amerika'nın keşfiyle dünya ticareti okyanus kıyısındaki limanlara yöneldi. Akdeniz limanları ve bu ticaretten vergi alan Osmanlı gelir kaybına uğradı.

Piyasaya bol miktarda değerli maden girmesi gümüşün değerini düşürdü. Gümüş para kullanan Osmanlı'da fiyatlar yükseldi, maaşlar eridi ve sikke ayarı bozuldu.

Merkantilizm 16–18. yüzyıllarda Avrupa devletlerinin benimsediği anlayıştır; sömürgecilik ve gümrük duvarları bu anlayışla güçlenmiştir. Fizyokrasi ise zenginliğin kaynağını toprakta görür.

Kopernik'in Güneş merkezli evren modeli, Galileo'nun gözlemleriyle desteklenmiş ve bilim devriminin başlangıç noktalarından biri olmuştur.

Kuvvetler ayrılığı ilkesi Montesquieu ile özdeşleşmiştir. Rousseau Toplum Sözleşmesi'yle halk egemenliğini, Voltaire din ve düşünce özgürlüğünü öne çıkarmıştır.

Westfalya Barışı Avrupa devletleri arasında imzalanmıştır; Osmanlı bu barışın tarafı değildir. Barışla Otuz Yıl Savaşları bitmiş, Kalvenizm tanınmış ve egemen devletler düzeni güçlenmiştir.

Malikane sisteminde vergi toplama hakkı ömür boyu verilir. İltizamda bu hak birkaç yıllığına verilir; esham ise vergi gelirinin hisselere bölünüp halka satılmasıdır.

Nizam-ı Cedit ordusu III. Selim döneminde, 1793'te kurulmuştur. Matbaa, itfaiye görevi gören Tulumbacı Ocağı, Yirmisekiz Mehmet Çelebi'nin Paris elçiliği ve çiçek aşısı Lale Devri yenilikleridir.

Patrona Halil İsyanı sonucunda Sadrazam Nevşehirli Damat İbrahim Paşa öldürüldü, III. Ahmet tahttan çekildi. Kabakçı Mustafa İsyanı ise 1807'de III. Selim'e karşı çıkmıştır.

Fetva istenmesi ve dinî kitapların basılmasının yasaklanması, yeniliğin toplumdaki çevreleri tedirgin etmeyecek biçimde sınırlandırıldığını gösterir. İlk basılan Vankulu Lügati bir sözlüktür.

Sürekli elçilikler sayesinde Avrupa'daki gelişmeler yakından izlendi, diplomaside daha etkin olundu ve Batı dillerini bilen devlet adamları yetişti.

İsyan sonunda III. Selim tahttan indirildi ve Nizam-ı Cedit ordusu dağıtıldı. Yeniçeri Ocağı 1826'da II. Mahmut tarafından kaldırılmıştır.

Bu ıslahatlar padişah ve devlet adamlarınca, yukarıdan aşağıya doğru yapılmıştır; halktan gelen bir talep sonucu başlamamıştır.

Kolomb Amerika'ya 1492'de ulaştı, Reform 1517'de başladı, Westfalya Barışı 1648'de imzalandı, Lale Devri 1718'de başladı. Doğru sıra III - I - II - IV'tür.