10. Sınıf Biyoloji Ekosistem Ekolojisi Testi 1
- Ekosistem Ekolojisi
- 20 soru
- 25 dakika
Bu test ekosistemin canlı ve cansız bileşenlerini, besin zinciri ve piramitlerini, karbon, azot ve su döngülerini, simbiyotik ilişkileri ve güncel çevre sorunlarını kapsar. Enerji sorularında her basamağa bir önceki basamaktaki enerjinin yaklaşık onda birinin aktarıldığını aklında tut.
Cevabını işaretlemek için şıkka dokun. Fikrini değiştirebilir, aynı şıkka tekrar dokunarak soruyu boş bırakabilirsin. Testi bitirdiğinde doğru cevaplar ve çözümler görünür.Şıkka dokunarak cevapla; aynı şıkka yeniden dokunursan soru boş kalır.
Sonucun
- 0 doğru
- 0 yanlış
- 0 boş
- 0 net
-
Soru 1
Okul bahçesindeki küçük bir göleti inceleyen bir öğrenci şu notları almıştır:
- I. Suyun sıcaklığı gün içinde birkaç derece değişiyor.
- II. Dipteki çürümüş yaprakların üzerinde mantarlar var.
- III. Suyun asitlik derecesi (pH) nötre yakın.
- IV. Su yüzeyini su mercimekleri kaplamış.
Bu notlardan hangileri gölet ekosisteminin cansız (abiyotik) etmenleriyle ilgilidir?
Doğru cevap: B
Sıcaklık ve pH cansız (abiyotik) etmenlerdir. Mantarlar ve su mercimekleri ise canlı olduğu için biyotik bileşenlere girer.
-
Soru 2
Ototrof canlıların hepsi için ortak olan özellik aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D
Ototroflar besinlerini inorganik maddelerden kendileri üretir. Fotosentez yapanlar ışık enerjisini, kemosentez yapan bakteriler ise kimyasal enerjiyi kullanır; bu yüzden ışık kullanımı ve kloroplast her ototrofta yoktur. Hazır besin alanlar heterotroftur.
-
Soru 3
Bakteri ve mantarların ayrıştırıcı olarak ekosisteme sağladığı temel katkı aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A
Ayrıştırıcılar ölü bitki ve hayvan kalıntılarını parçalar; mineraller, su ve karbondioksit gibi inorganik maddeler yeniden üreticilerin kullanımına geçer. Böylece madde döngüsü tamamlanır.
-
Soru 4
Bir çayır ekosistemindeki besin zinciri şöyledir:
Ot → Çekirge → Kurbağa → Yılan → Şahin
Bu zincirde ikincil tüketici aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C
Ot üretici, otla beslenen çekirge birincil tüketicidir. Çekirgeyi yiyen kurbağa ikincil, yılan üçüncül, şahin dördüncül tüketicidir.
-
Soru 5
Bir besin zincirinde üreticilerin depoladığı enerji 50 000 kJ'dir. Her basamağa bir önceki basamaktaki enerjinin %10'u aktarılmaktadır.
Buna göre üçüncül tüketicilere ulaşan enerji kaç kJ'dir?
Doğru cevap: C
Birincil tüketicilere 50 000 × 0,1 = 5 000 kJ, ikincil tüketicilere 5 000 × 0,1 = 500 kJ, üçüncül tüketicilere 500 × 0,1 = 50 kJ enerji ulaşır.
-
Soru 6
Besin piramidinde üreticilerden üst basamaklara doğru çıkıldıkça;
- I. basamaktaki toplam enerji miktarı azalır,
- II. toplam biyokütle genellikle azalır,
- III. birey sayısı her ekosistemde azalır
ifadelerinden hangileri doğrudur?
Doğru cevap: B
Enerjinin büyük kısmı her basamakta solunum ve ısı olarak kaybolduğu için enerji kesinlikle azalır; biyokütle de genellikle azalır. Birey sayısı ise her zaman azalmaz: tek bir ağaçta binlerce böcek yaşayabilir, bu durumda sayı piramidi ters dönebilir.
-
Soru 7
Bir göle karışan ve canlıların vücudundan atılamayan bir tarım ilacının göldeki besin zinciri boyunca izlendiği belirlenmiştir:
Fitoplankton → Zooplankton → Küçük balık → Büyük balık → Balıkçıl
Bu ilacın birim vücut ağırlığına düşen miktarı en fazla hangi canlıda bulunur?
Doğru cevap: A
Vücuttan atılamayan maddeler her basamakta birikerek artar (biyolojik birikim). Bu yüzden derişim zincirin son halkası olan balıkçılda en yüksektir.
-
Soru 8
Aşağıdaki olaylardan hangisi karbon döngüsünde atmosfere karbondioksit kazandırmaz?
Doğru cevap: E
Fotosentezde karbondioksit atmosferden alınıp organik maddeye bağlanır. Solunum, yanma, ayrıştırma ve yangınlar ise atmosfere karbondioksit verir.
-
Soru 9
Atmosferdeki serbest azotu (N2) bağlayarak bitkilerin kullanabileceği azotlu bileşiklere dönüştüren canlılara örnek aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A
Rhizobium gibi azot bağlayıcı bakteriler havadaki N2'yi amonyağa dönüştürür. Bitkiler serbest azotu doğrudan kullanamaz; denitrifikasyon bakterileri ise tersine azotu atmosfere geri verir.
-
Soru 10
Azot döngüsüyle ilgili;
- I. Nitrifikasyon bakterileri amonyağı önce nitrite, sonra nitrata dönüştürür.
- II. Bitkiler azotu topraktan çoğunlukla nitrat şeklinde alır.
- III. Denitrifikasyon bakterileri toprağın azot bakımından zenginleşmesini sağlar.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
Doğru cevap: B
Nitrifikasyon amonyağı nitrit ve nitrata çevirir; bitkiler azotu en çok nitrat olarak alır. Denitrifikasyon bakterileri nitratı serbest azota dönüştürüp atmosfere verdiği için topraktaki azotu azaltır, III yanlıştır.
-
Soru 11
Su döngüsünde bitkilerin yapraklarındaki gözeneklerden suyun buhar hâlinde atmosfere verilmesine ne ad verilir?
Doğru cevap: E
Bitkilerin yaprak gözeneklerinden su buharı kaybetmesi terlemedir. Yoğuşma buharın suya dönüşmesi, sızma suyun toprağa geçmesidir.
-
Soru 12
Aşağıdaki örneklerin hangisinde birlikte yaşayan iki canlının ikisi de bu birliktelikten kazançlı çıkar?
Doğru cevap: A
Likende alg fotosentezle besin üretir, mantar ise nem ve mineral sağlar; iki taraf da yarar görür. Tenya parazitliğe, vantuz balığı kommensalizme, aslan-zebra av-avcı ilişkisine, iki kuşun yarışı rekabete örnektir.
-
Soru 13
Tropikal ormanlarda bazı orkide türleri ağaçların yüksek dallarına tutunarak güneş ışığına ulaşır. Orkideler besinlerini ağaçtan almaz, ağaca da bir zarar vermez.
Orkide ile ağaç arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D
Bir taraf yarar görüyor (orkide ışığa ulaşıyor), diğer taraf ne yarar ne zarar görüyorsa ilişki kommensalizmdir. Ağaç zarar görseydi parazitlik, o da yararlansaydı mutualizm olurdu.
-
Soru 14
Canlılar arasındaki ilişkilerle ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
Doğru cevap: C
Küsküt, yoncanın gövdesine sarılıp emeçleriyle onun besinini ve suyunu alır; yonca zarar gördüğü için bu ilişki parazitliktir. Diğer eşleştirmeler doğrudur.
-
Soru 15
Asit yağmurlarının oluşmasındaki temel neden aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: E
Fosil yakıtların yanmasıyla açığa çıkan kükürt dioksit ve azot oksitler atmosferdeki suyla sülfürik ve nitrik asit oluşturur; bu asitler yağışla yere iner. Diğer seçenekler farklı çevre sorunlarına aittir.
-
Soru 16
Tarım arazilerinden yıkanan aşırı nitrat ve fosfat bir göle taşınmaktadır.
Bu süreçte aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenmez?
Doğru cevap: E
Fazla mineral alglerin aşırı çoğalmasına yol açar; ölen algleri ayrıştıran bakteriler suyun oksijenini tüketir ve balıklar ölür. Bu sürece ötrofikasyon denir; balık türü çeşitliliği artmaz, azalır.
-
Soru 17
Atmosferin üst katmanlarında zararlı ultraviyole ışınları tutan ozon tabakasının incelmesine en çok yol açan madde aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B
Eskiden soğutucu ve spreylerde kullanılan CFC gazları, üst atmosferde serbest bıraktıkları klor atomlarıyla ozon moleküllerini parçalar. Karbondioksit daha çok sera etkisiyle ilişkilidir.
-
Soru 18
Aşağıdaki insan faaliyetlerinden hangisi sera etkisinin artmasına doğrudan katkı yapar?
Doğru cevap: D
Kömür yakıldığında atmosfere büyük miktarda karbondioksit verilir ve sera etkisi artar. Ağaçlandırma karbondioksiti tutar; güneş, rüzgâr ve toplu taşıma ise fosil yakıt kullanımını azaltır.
-
Soru 19
Bir tarla ekosisteminde besin zinciri buğday → tarla faresi → yılan şeklindedir. Bölgedeki yılanlar insanlar tarafından kısa sürede yok edilmiştir.
Başka bir değişiklik olmadığına göre kısa vadede aşağıdakilerden hangisi beklenir?
Doğru cevap: D
Avcısı ortadan kalkan fareler hızla çoğalır. Daha fazla fare daha çok buğday tüketeceği için buğday miktarı azalır.
-
Soru 20
Ekosistemde enerji akışı ile madde döngüsü karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Doğru cevap: C
Maddeler ayrıştırıcılarla inorganik hâle gelip yeniden üreticilere geçtiği için döngü oluşturur. Enerji ise güneşten gelir, her basamakta bir kısmı ısı olarak kaybolur ve tek yönde akar.
Boş bıraktığın sorular yanlış sayılmaz.