AYT Felsefe Mantık Testi 1
- Mantık
- 20 soru
- 25 dakika
Düşünme ilkeleri, içlem-kaplam, tanım kuralları, önerme türleri, karşıolum karesi, kıyas, tümevarım-analoji, doğruluk tabloları ve safsatalar üzerine 20 soru. Önermelerde önce niceliği (tümel/tikel), sonra niteliği (olumlu/olumsuz) belirle. 4 yanlış 1 doğruyu götürür.
Cevabını işaretlemek için şıkka dokun. Fikrini değiştirebilir, aynı şıkka tekrar dokunarak soruyu boş bırakabilirsin. Testi bitirdiğinde doğru cevaplar ve çözümler görünür.Şıkka dokunarak cevapla; aynı şıkka yeniden dokunursan soru boş kalır.
Sonucun
- 0 doğru
- 0 yanlış
- 0 boş
- 0 net
-
Soru 1
Mantığı sistemli bir disiplin hâline getiren ve mantıkla ilgili eserleri sonradan "Organon" adıyla bir araya getirilen düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D
Klasik (formel) mantığın kurucusu Aristoteles'tir; mantık eserleri "alet" anlamına gelen Organon adıyla toplanmıştır.
-
Soru 2
"Bir şey aynı zamanda ve aynı bakımdan hem kendisi hem de kendisinin olumsuzu olamaz." ifadesi aşağıdaki düşünce ilkelerinden hangisini dile getirir?
Doğru cevap: B
Çelişmezlik ilkesine göre bir şey aynı anda ve aynı bakımdan hem A hem A olmayan olamaz. Özdeşlik ilkesi bir şeyin kendisiyle aynı olduğunu, üçüncü hâlin imkânsızlığı ise bir şeyin ya kendisi ya da olumsuzu olduğunu bildirir.
-
Soru 3Bir öğrenci şöyle diyor: "Bir doğal sayı ya çifttir ya çift değildir; bu ikisinin dışında üçüncü bir seçenek yoktur."
Öğrencinin dayandığı düşünce ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: E
Bir önerme ile çelişiğinden biri mutlaka doğrudur, aradaki üçüncü bir ihtimal yoktur. Öğrenci bu ilkeye (üçüncü hâlin imkânsızlığı) dayanmaktadır.
-
Soru 4
"Canlı" kavramından "memeli" kavramına geçildiğinde kavramın içlemi ve kaplamı nasıl değişir?
Doğru cevap: A
"Memeli" kavramı "canlı"nın bütün niteliklerini taşır ve bunlara yenilerini ekler; bu yüzden içlemi artar. Daha az varlığı kapsadığı için kaplamı azalır. İçlem ile kaplam ters orantılıdır.
-
Soru 5
Bireylerin her birine ayrı ayrı yüklenemeyen, yalnızca bireylerin oluşturduğu bütüne yüklenebilen kavrama topluluk kavramı denir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi bir topluluk kavramıdır?
Doğru cevap: C
"Orkestra" müzisyenlerin oluşturduğu bütünü anlatır; tek bir müzisyene orkestra denemez. Diğer kavramlar her bir bireye ayrı ayrı yüklenebilir.
-
Soru 6
Bir tanımın doğru olabilmesi için aşağıdakilerden hangisi gereklidir?
Doğru cevap: E
İyi bir tanım ne eksik ne fazla olmalı; kavramın bütün fertlerini kapsamalı, başka varlıkları içine almamalıdır. Tanım olumlu, açık ve kısır döngüden uzak olmalıdır.
-
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi mantık açısından bir önerme değildir?
Doğru cevap: D
Önerme, doğru ya da yanlış olabilen hüküm bildiren cümledir. Soru cümlesi hüküm bildirmez. E seçeneği yanlış bir önermedir ama yine de önermedir.
-
Soru 8
"Hiçbir balık memeli değildir." önermesinin nicelik ve nitelik bakımından türü aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A
"Hiçbir" niceleyicisi önermenin bütün balıkları kapsadığını (tümel), "değildir" yüklemi ise olumsuz olduğunu gösterir.
-
Soru 9
"Bütün öğrenciler başarılıdır." önermesinin yanlış olduğu biliniyorsa aşağıdakilerden hangisinin doğru olduğu kesindir?
Doğru cevap: B
Tümel olumlu ile tikel olumsuz önermeler çelişiktir: biri yanlışsa diğeri kesinlikle doğrudur. Tümel olumlunun yanlışlığından tümel olumsuzun ya da tikel olumlunun doğruluk değeri belirlenemez.
-
Soru 10
Tümel olumlu ve tümel olumsuz önermeler arasındaki karşıtlık ilişkisi için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Doğru cevap: C
Karşıt önermeler birlikte doğru olamaz ama birlikte yanlış olabilir ("Bütün kuşlar uçar" ve "Hiçbir kuş uçmaz" ikisi de yanlıştır). A seçeneği alt karşıtlığı, B seçeneği çelişikliği anlatır.
-
Soru 11
"Hiçbir gezegen ışık kaynağı değildir." önermesi doğru ise aşağıdakilerden hangisinin doğru olduğu kesindir?
Doğru cevap: A
Tümel olumsuz doğruysa altığı olan tikel olumsuz da doğrudur. Tikel olumlu (B) çelişik olduğu için yanlış, tümel olumlu (C) karşıt olduğu için yanlıştır; D ile E ise tikel olumlu anlam taşıdığından yanlıştır.
-
Soru 12Bütün memeliler omurgalıdır.
Bütün yunuslar memelidir.
O hâlde bütün yunuslar omurgalıdır.Bu kıyasın orta terimi aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: E
Orta terim iki öncülde de geçip sonuçta yer almayan terimdir: "memeli". "Yunus" küçük terim, "omurgalı" büyük terimdir.
-
Soru 13
S, M ve P birer terim olmak üzere aşağıdaki kıyaslardan hangisi geçerlidir?
Doğru cevap: C
C seçeneğinde orta terim (M) büyük öncülde dağıtılmış, sonuçtaki terimler öncüllerde de dağıtılmıştır; kıyas geçerlidir. A ve B'de orta terim hiç dağıtılmamış, D'de iki öncül olumsuz, E'de ise S sonuçta dağıtıldığı hâlde öncülde dağıtılmamıştır.
-
Soru 14Bir çiftçi, otuz yıldır bahçesindeki kiraz ağaçlarının her yıl haziran ayında meyve verdiğini gözlemlemiş ve "Gelecek yıl da ağaçlar haziranda meyve verecek." demiştir.
Çiftçinin akıl yürütmesi ve vardığı sonuç için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Doğru cevap: D
Tek tek gözlemlerden genel bir sonuca ve geleceğe ilişkin bir yargıya ulaşılmıştır; bu tümevarımdır. Tümevarımda sonuç öncüllerden kesin olarak çıkmaz, olasılık taşır.
-
Soru 15Bir bilim insanı, Mars'ın kayalık yüzeyi, eksen eğikliği ve mevsimleri bakımından Dünya'ya benzediğini belirterek Mars'ta da geçmişte akarsular bulunmuş olabileceğini ileri sürmüştür.
Bu akıl yürütme türü aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B
İki ayrı varlık (Mars ve Dünya) arasındaki benzerliklerden hareketle birinde bulunan bir özelliğin diğerinde de bulunabileceği sonucuna varılmıştır; bu analojidir.
-
Soru 16
p önermesi doğru, q önermesi yanlış ise aşağıdaki bileşik önermelerden hangisi doğrudur?
Doğru cevap: E
q → p koşullu önermesinde öncül (q) yanlış olduğu için önerme doğrudur. p ∧ q, p → q (1 → 0), p ↔ q ve ¬p ∨ q (0 ∨ 0) yanlıştır.
-
Soru 17
Aşağıdaki bileşik önermelerden hangisi, p ve q'nun doğruluk değerleri ne olursa olsun her zaman doğrudur (totolojidir)?
Doğru cevap: A
p ∧ q doğruysa p de doğrudur; bu yüzden (p ∧ q) → p hiçbir durumda yanlış olmaz. p ∧ ¬p her zaman yanlıştır (çelişki); diğerleri bazı durumlarda yanlış olur (ör. p doğru, q yanlış iken p → (p ∧ q)).
-
Soru 18
"Yağmur yağarsa yollar ıslanır." önermesine denk olan önerme aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D
p → q önermesi, karşıt tersi olan ¬q → ¬p ile denktir. A (q → p) ve B (¬p → ¬q) denk değildir; C ise önermenin olumsuzudur.
-
Soru 19"Bu ekonomi teorisini savunan kişi daha önce iflas etmiş biri; bu yüzden teorisi yanlıştır."
Bu ifadede yapılan mantık yanlışı (safsata) aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C
Teorinin kendisi tartışılmamış, onu savunan kişinin geçmişi hedef alınmıştır. Bu, kişiye saldırı (ad hominem) safsatasıdır.
-
Soru 20Bütün kuşlar memelidir.
Bütün kartallar kuştur.
O hâlde bütün kartallar memelidir.Bu akıl yürütme için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Doğru cevap: B
Kıyasın biçimi geçerlidir (orta terim "kuş" büyük öncülde dağıtılmıştır), fakat "Bütün kuşlar memelidir." öncülü yanlıştır. Geçerlilik biçimle, doğruluk içerikle ilgilidir; geçerli bir kıyasın sonucu yanlış öncül yüzünden yanlış olabilir.
Boş bıraktığın sorular yanlış sayılmaz.