AYT Coğrafya Ekosistemler ve Biyomlar Testi 1
- Ekosistemler ve Biyomlar
- 20 soru
- 25 dakika
Ekosistemin bileşenleri, enerji akışı, karbon, azot, su ve fosfor döngüleri ile tropikal ormandan tundraya kadar dünya biyomları üzerine 20 soru. Biyomları ayırt ederken önce sıcaklık ve yağış rejimine, sonra bitki örtüsüne bak. 4 yanlış 1 doğruyu götürür.
Cevabını işaretlemek için şıkka dokun. Fikrini değiştirebilir, aynı şıkka tekrar dokunarak soruyu boş bırakabilirsin. Testi bitirdiğinde doğru cevaplar ve çözümler görünür.Şıkka dokunarak cevapla; aynı şıkka yeniden dokunursan soru boş kalır.
Sonucun
- 0 doğru
- 0 yanlış
- 0 boş
- 0 net
-
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi bir ekosistemin cansız (abiyotik) bileşenlerindendir?
Doğru cevap: C
Toprak mineralleri, su, sıcaklık ve ışık gibi unsurlar cansız bileşenlerdir. Bitkiler, mantarlar, hayvanlar ve bakteriler canlı (biyotik) bileşenlerdir.
-
Soru 2Bir besin zincirinde bir basamaktan bir üst basamağa aktarılan enerjinin yaklaşık %10 olduğu kabul edilmektedir. Zincirin ilk basamağındaki üreticilerde 100.000 kJ enerji bulunmaktadır.
Buna göre zincirin üçüncü basamağındaki ikincil tüketicilere aktarılan enerji yaklaşık kaç kJ'dir?
Doğru cevap: A
Üreticilerden birincil tüketicilere 100.000 × 0,1 = 10.000 kJ, oradan ikincil tüketicilere 10.000 × 0,1 = 1.000 kJ aktarılır. 10.000 kJ birincil tüketicilerin payıdır.
-
Soru 3
Aşağıdaki süreçlerden hangisi atmosferdeki karbondioksit miktarını azaltır?
Doğru cevap: E
Bitkiler fotosentezde atmosferdeki karbondioksiti kullanarak organik madde üretir. Solunum, yanma ve volkanizma ise atmosfere karbondioksit verir.
-
Soru 4
Atmosferdeki serbest azotun bitkilerin kullanabileceği bileşiklere dönüştürülmesinde aşağıdakilerden hangisi doğrudan etkilidir?
Doğru cevap: B
Azot bağlayıcı bakteriler (ör. baklagil köklerindekiler) ve şimşek, serbest azotu bitkilerin alabileceği bileşiklere dönüştürür. Terleme ve buharlaşma su döngüsünün, fotosentez ise karbon döngüsünün parçasıdır.
-
Soru 5
Su döngüsünü harekete geçiren temel enerji kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D
Güneş enerjisi suyu buharlaştırarak döngüyü başlatır; buhar yükselip yoğunlaşır ve yağış olarak geri döner. Rüzgâr da sonuçta Güneş'in farklı ısıtmasından doğar.
-
Soru 6Yıl boyunca sıcak ve yağışlı bir iklimde görülür. Dünyada tür çeşitliliğinin en fazla olduğu biyomdur. Ağaçlar birkaç katmanlı bir yapı oluşturur; ancak topraklar yoğun yağışla yıkandığı için besin bakımından fakirdir.
Özellikleri verilen biyom aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B
Ekvatoral kuşaktaki tropikal yağmur ormanları en zengin biyoçeşitliliğe sahiptir. Organik madde hızla ayrıştığı ve besinler yağışla yıkandığı için toprağın verimi düşüktür.
-
Soru 7
İğne yapraklı ormanlardan oluşan tayga biyomunun Güney Yarım Küre'de geniş alan kaplamamasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A
Tayga Kuzey Yarım Küre'de yaklaşık 50-65° enlemleri arasında Kanada, İskandinavya ve Sibirya'da yayılır. Güney Yarım Küre'de bu enlemler büyük ölçüde okyanuslarla kaplıdır.
-
Soru 8
Toprağın alt katmanlarının yıl boyunca donmuş kaldığı, bitki örtüsünün yosun, liken ve bodur çalılardan oluştuğu biyom aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C
Kutuplara yakın tundrada yazlar kısa ve serindir; alttaki sürekli donmuş toprak ağaçların kök salmasını engeller. Tayga ise daha güneyde iğne yapraklı ağaçlardan oluşur.
-
Soru 9Afrika'nın doğusunda geniş alan kaplar. Yağışlı ve kurak mevsimler belirgindir. Uzun boylu otların arasında seyrek akasya ve baobab ağaçları bulunur; zebra ve antilop gibi büyük otçullar sürüler hâlinde yaşar.
Tanıtılan biyom aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: E
Savanlar tropikal kuşakta, yağışlı-kurak mevsim ayrımının belirgin olduğu yerlerde görülür. Step ise orta kuşakta kısa boylu otlardan oluşur.
-
Soru 10
Aşağıdaki yerlerin hangisinde Akdeniz biyomu (sert yapraklı ormanlar ve makiler) görülmez?
Doğru cevap: D
Akdeniz biyomu yazı sıcak ve kurak, kışı ılık ve yağışlı yerlerde görülür: Akdeniz çevresi, Kaliforniya, Orta Şili, Güney Afrika'nın güneybatısı ve Avustralya'nın güneybatısı. Amazon Havzası tropikal yağmur ormanı alanıdır.
-
Soru 11
Karaların iç kesimlerinde, karasal iklimin etkisiyle ilkbaharda yeşerip yazın kuruyan kısa boylu otlardan oluşan ve tahıl tarımına uygun verimli topraklara sahip biyom hangisidir?
Doğru cevap: E
Orta kuşak karalarının iç kesimlerinde görülen ılıman çayırlarda (step, preri, pampa) organik maddece zengin topraklar oluşur; bu alanlar önemli tahıl üretim bölgeleridir.
-
Soru 12
Sıcak çöllerde gece ile gündüz arasındaki sıcaklık farkının çok fazla olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A
Nem ve bulut az olduğu için gündüz Güneş ışınları yeri hızla ısıtır, gece ise ısı engellenmeden uzaya kaybolur. Bu yüzden günlük sıcaklık farkı çok büyüktür.
-
Soru 13Bir araştırmacı gözlemlerini şöyle not etmiştir: "Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlı. Kızılçam ormanlarının tahrip edildiği yerlerde yerini maki ve garig almış."
Bu gözlemler Türkiye'nin hangi kıyı kuşağında ve hangi biyomda yapılmış olabilir?
Doğru cevap: D
Yaz kuraklığı, kızılçam ve tahrip sonrası oluşan maki-garig Akdeniz ikliminin ve sert yapraklı Akdeniz biyomunun özellikleridir. Karadeniz kıyılarında her mevsim yağışlıdır.
-
Soru 14
Bir besin piramidinde üreticilerden üst basamaklara doğru çıkıldıkça aşağıdakilerden hangisi artar?
Doğru cevap: C
Vücuttan atılamayan DDT gibi maddeler her basamakta birikerek yoğunlaşır (biyolojik birikim). Enerji ve kullanılabilir besin ise üst basamaklara çıkıldıkça azalır.
-
Soru 15
Bir ekosistemde ayrıştırıcıların tamamen ortadan kalktığı varsayılırsa uzun vadede aşağıdakilerden hangisi beklenir?
Doğru cevap: B
Bakteri ve mantarlar ölü organik maddeyi parçalayarak mineralleri yeniden üreticilerin kullanımına sunar. Ayrıştırıcılar olmazsa madde döngüleri aksar ve üreticiler besin bulamaz.
-
Soru 16
Ekvator'a yakın yüksek bir dağın eteğinden zirvesine doğru tropikal orman, yaprak döken orman, iğne yapraklı orman, çayır ve sürekli kar örtüsü kuşaklarının sıralanmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A
Troposferde yükseldikçe sıcaklık azalır; bu yüzden dağ yamaçlarında Ekvator'dan kutuplara doğru görülen biyom sıralamasına benzer bir dizilim oluşur. Dağın enlemi ise değişmez.
-
Soru 17
Ekosistemlerde enerji ve madde ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Doğru cevap: E
Güneş'ten gelen enerji basamaklar boyunca aktarılırken bir kısmı ısı olarak kaybolur ve geri dönmez. Madde ise karbon, azot, su gibi döngülerle tekrar tekrar kullanılır.
-
Soru 18
Aşağıdaki madde döngülerinden hangisinin atmosfer aşaması (gaz evresi) yoktur ve ana kaynağı kayaçlardır?
Doğru cevap: C
Fosfor kayaçların ayrışmasıyla toprağa ve suya geçer; atmosferde gaz olarak dolaşmaz. Karbon, azot, su ve oksijenin atmosferde bulunan evreleri vardır.
-
Soru 19
Denizlerde canlı çeşitliliğinin ve balıkçılığın genellikle kıta sahanlıklarında yoğunlaşmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B
Sığ kıta sahanlıklarında ışık dibe ulaşır, karalardan besin taşınır; fotosentez yapan planktonlar çoğalır. Bu da besin zincirinin tamamını zenginleştirir.
-
Soru 20Tarım alanlarından yağmur sularıyla taşınan azotlu ve fosforlu gübreler bir gölde birikmiştir. Kısa sürede su yüzeyinde algler aşırı çoğalmış, sudaki oksijen azalmış ve balık ölümleri başlamıştır.
Bu gölde yaşanan süreç aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D
Suya aşırı besin tuzu karışmasıyla algler çoğalır; ölen alglerin ayrışması oksijeni tüketir. Bu sürece ötrofikasyon denir.
Boş bıraktığın sorular yanlış sayılmaz.