9. Sınıf Kimya Atom ve Periyodik Sistem Testi 1

Thomson, elektronların pozitif yüklü bir kürenin içine dağıldığını öne sürmüştür; bu model üzümlü keke benzetilir. Dalton atomu bölünemez küre, Rutherford çekirdekli yapı, Bohr ise belirli enerji düzeyleri olarak tanımlar.

Taneciklerin çoğunun sapmadan geçmesi atomun büyük kısmının boşluk olduğunu, az sayıda taneciğin geri dönmesi ise pozitif yükün küçük ve yoğun bir çekirdekte toplandığını gösterir. Nötron daha sonra Chadwick tarafından keşfedilmiştir.

Bohr’a göre elektronlar çekirdek çevresinde belirli enerjiye sahip katmanlarda bulunur. Model hidrojen gibi tek elektronlu taneciklerin spektrumunu açıklar ama çok elektronlu atomlarda yetersiz kalır.

Proton sayısı 26, nötron sayısı 56 − 26 = 30’dur. 3+ yük 3 elektron kaybedildiğini gösterir: elektron sayısı 26 − 3 = 23. Toplam 23 + 30 = 53 bulunur. Elektronları eklemek gerektiğini düşünen 59 sonucunu bulur.

İki atom da karbon olduğundan proton sayıları 6’dır; bunlar izotop atomlardır. Kütle numaraları 12 ve 14, nötron sayıları ise 6 ve 8’dir. III yanlıştır.

İzoelektronik tanecikler aynı elektron sayısına sahiptir. Ne’nin 10 elektronu vardır; Na⁺ iyonu da 11 − 1 = 10 elektron taşır. Mg’nin 12, F’nin 9, Cl⁻ ve K⁺ iyonlarının 18 elektronu vardır.

16 elektron katmanlara 2, 8, 6 biçiminde yerleşir. Katman sayısı periyodu (3), son katmandaki elektron sayısı ana grup numarasını (6A) verir.

Al’nin elektron dizilimi 2, 8, 3’tür. Son katmandaki 3 elektronu vererek Al³⁺ iyonuna dönüşür ve 2, 8 dizilimiyle Ne’ye benzer. Kimyasal tepkimelerde proton sayısı değişmez, bu yüzden element başka bir elemente dönüşmez.

Metaller bileşiklerinde elektron vererek pozitif yüklü iyon oluşturur. Negatif iyon oluşturma ametallerin özelliğidir. İletkenlik, işlenebilirlik ve parlaklık metallere özgüdür.

Aynı periyotta katman sayısı değişmez ama proton sayısı artar; çekirdeğin elektronları çekmesi güçlendiği için yarıçap küçülür. Grupta aşağı inildikçe katman sayısı arttığından yarıçap büyür, iyonlaşma enerjisi azalır.

Helyumun yalnız bir katmanı ve bu katmanda 2 elektronu vardır; bu yüzden “hepsinde 8 elektron” ifadesi yanlıştır. Diğer soy gazların son katmanında 8 elektron bulunur.

Halojenler 7A grubundaki ametallerdir: F, Cl, Br, I. Sodyum alkali metal, kalsiyum toprak alkali metal, argon soy gaz, kükürt 6A grubunda bir ametaldir.

Elektron dizilimleri X: 2, 1; Y: 2, 7; Z: 2, 8, 1; T: 2, 8, 8’dir. X ve Z 1A grubundadır (I doğru). Y 2. periyotta, Z 3. periyottadır (II yanlış). T’nin son katmanı doludur, soy gazdır (III doğru).

2− yük, atomun 2 elektron aldığını gösterir; nötr X’in elektron sayısı, yani proton sayısı 18 − 2 = 16’dır. Kütle numarası 16 + 18 = 34 olur. Elektron sayısını proton sayısı sanan 36 bulur.

Mendeleyev elementleri atom kütlelerine göre sıralamış ve bazı yerlerde sırayı değiştirmek zorunda kalmıştı. Moseley’in çalışmalarından sonra sıralamanın atom numarasına göre yapılması gerektiği anlaşıldı ve modern tablo bu esasa dayanır.

R 3. periyot 8A grubunda (Ar), M ise 2. periyot 7A grubunda (F) yer alır; periyotları farklıdır. K 1A (alkali metal), L 2A (toprak alkali metal), M 7A (halojen) grubundadır. N, 3. periyot 6A grubunda olduğundan dizilimi 2, 8, 6 ve atom numarası 16’dır.

Birinci katman 2 elektron alır; ikinci katmanda 5 elektron varsa toplam 2 + 5 = 7 elektron vardır. Nötr atomda elektron sayısı proton sayısına eşit olduğundan atom numarası 7’dir (azot).

Na⁺ iyonu, Na atomunun 1 elektron vermesiyle oluşur. Çekirdekteki proton ve nötron sayıları, dolayısıyla atom numarası ve kütle numarası değişmez; yalnız elektron sayısı 11’den 10’a iner.

Dizilimde üç sayı olduğu için 3 katman vardır (Ece haklı). Son katmanda 1 elektron bulunur (Ali haklı). Bu element 1A grubundaki sodyumdur; metaldir ve bileşiklerinde elektron verir, Can yanılıyor.

Elektron yüksek enerji düzeyinden düşük düzeye geçerken aradaki enerji farkını ışık olarak salar; çizgi spektrumları bu yüzden oluşur. Enerji soğurma, elektronun düşük düzeyden yüksek düzeye çıkarken olur.