5. Sınıf Fen Bilimleri 1. Dönem 1. Yazılıya Hazırlık Testi
- 1. Dönem 1. Yazılı
- 15 soru
- 30 dakika
- 62 kez çözüldü
Bu test "Gökyüzündeki Komşularımız ve Biz" ünitesindeki Güneş, Ay, Ay'ın evreleri ve Güneş-Dünya-Ay hareketleri konularını, "Kuvveti Tanıyalım" ünitesinden de kuvvetin dinamometreyle ölçülmesini kapsar. Sorular MEB'in 2026-2027 konu-soru dağılım tablosundaki 1. yazılı kazanımlarına göre hazırlandı. Okuldaki yazılı açık uçlu olduğu için her sorudan sonra çözümü okuyup nedenini kendi cümlelerinle açıklamayı dene.
Cevabını işaretlemek için şıkka dokun. Fikrini değiştirebilir, aynı şıkka tekrar dokunarak soruyu boş bırakabilirsin. Testi bitirdiğinde doğru cevaplar ve çözümler görünür.Şıkka dokunarak cevapla; aynı şıkka yeniden dokunursan soru boş kalır.
Sonucun
- 0 doğru
- 0 yanlış
- 0 boş
- 0 net
-
Soru 1
Güneş ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Doğru cevap: B
Güneş, gazlardan oluşan, ısı ve ışık kaynağı olan bir yıldızdır ve kendi ekseni etrafında döner. Katı yüzey ve krater Ay gibi gök cisimlerinin özelliğidir. Güneş ışığını kendisi üretir; Ay ise Güneş'ten aldığı ışığı yansıtır. Güneş, Dünya'dan çok daha büyüktür.
-
Soru 2
Gök bilimciler, Güneş'i doğrudan bakmanın göze zarar vereceğini bildikleri için özel filtreli teleskoplarla gözlemler. Birkaç gün süren bir gözlemde Güneş yüzeyindeki koyu renkli lekelerin her gün biraz daha aynı yöne kaydığı, bir kenardan kaybolan lekelerin bir süre sonra öbür kenardan yeniden göründüğü kaydedilmiştir.
Bu gözlemden Güneş ile ilgili hangi çıkarım yapılabilir?
Doğru cevap: A
Yüzeydeki lekelerin hep aynı yöne kayması ve bir süre sonra yeniden görünmesi, Güneş'in kendi ekseni etrafında döndüğünü gösterir. Güneş, Dünya etrafında dolanmaz; Dünya Güneş'in etrafında dolanır. Lekelerin koyu görünmesi, çevrelerinden daha soğuk olduklarını düşündürür; yani sıcaklık her yerde aynı değildir.
-
Soru 3
Aşağıdaki tabloda Dünya ve Ay'ın bazı özellikleri karşılaştırılmıştır.
Özellik Dünya Ay Atmosfer Var Yok denecek kadar az Yüzeyde sıvı su Var Yok Gece ile gündüz arasındaki sıcaklık farkı Az Çok fazla Ay'da gece ile gündüz arasındaki sıcaklık farkının Dünya'dakinden çok fazla olmasının temel nedeni hangisidir?
Doğru cevap: B
Atmosfer, gündüz gelen ısının bir kısmını tutar ve gece yüzeyin hızla soğumasını engeller. Ay'da bu örtü yok denecek kadar az olduğu için gündüz yüzey çok ısınır, gece çok soğur. Ay, Dünya ile birlikte dolandığından Güneş'e uzaklıkları hemen hemen aynıdır; Ay ışık ve ısı da üretmez.
-
Soru 4
1969'da Ay'a inen astronotların yüzeyde bıraktığı ayak izlerinin bugün de büyük ölçüde bozulmadan durduğu düşünülmektedir. Ay'daki pek çok krater de milyonlarca yıldır şeklini korumaktadır.
Ayak izlerinin ve kraterlerin uzun süre bozulmadan kalabilmesi Ay'ın hangi özelliğiyle açıklanır?
Doğru cevap: D
Dünya'da izler ve şekiller rüzgâr, yağmur ve akarsularla aşınır. Ay'da atmosfer olmadığı için rüzgâr ve yağış yoktur; bu yüzden izler uzun süre kalır. Ay, Dünya etrafında dolanır ve yüzeyinin bir kısmı her zaman karanlıktadır; yüzey de buzla kaplı değildir.
-
Soru 5
Defne: Dünya'dan bakınca Ay'ın hep aynı yüzünü görüyoruz. Demek ki Ay kendi etrafında hiç dönmüyor.
Öğretmen: Aslında Ay kendi ekseni etrafında da döner. Aynı yüzü görmemizin başka bir nedeni var.
Öğretmenin sözünü ettiği neden aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D
Ay, Dünya etrafında bir tur dolanırken kendi ekseni etrafında da tam bir tur döner. Bu iki süre eşit olduğu için Dünya'ya hep aynı yüzü bakar. Defne'nin düşündüğü gibi Ay hiç dönmeseydi, dolanırken farklı yüzlerini görürdük. Ay'ın bizden görünmeyen yüzü de Güneş ışığı alır; o yüzün "karanlık" olduğu düşüncesi yanlıştır.
-
Soru 6
Karanlık bir odada Ece, el fenerini masadaki beyaz bir topa doğru tutuyor. Fener kapalıyken top görünmüyor, fener açılınca topun yalnız ışık alan tarafı parlak görünüyor.
Bu etkinlikte top Ay'ı temsil ediyorsa etkinlik Ay ile ilgili hangi bilgiyi modellemektedir?
Doğru cevap: B
Top, fenerden ışık gelmeden görünmüyor; ışık gelince yalnız aydınlanan tarafı görünüyor. Bu durum Ay'ın bir ışık kaynağı olmadığını, Güneş'ten aldığı ışığı yansıttığı için görüldüğünü gösterir. Topun büyüklüğü ya da atmosfer bu etkinlikte modellenmez.
-
Soru 7
Kuzey yarım kürede yaşayan bir öğrenci, bir ay boyunca farklı gecelerde Ay'ın görünüşlerini çiziyor. Çizimler karışık sırayla aşağıda verilmiştir.
Yeni ay evresinden sonra bu görünüşler hangi sırayla gözlenir?
Doğru cevap: A
Kuzey yarım kürede yeni aydan sonra önce sağ kenarı ince aydınlık hilal (L), sonra sağ yarısı aydınlık ilk dördün (N), ardından tamamı aydınlık dolunay (M), en son sol yarısı aydınlık son dördün (K) görülür. İlk dördün ile son dördün karıştırılırsa yanlış sıra elde edilir: ilk dördünde aydınlık kısım sağdadır.
-
Soru 8
Ay'ın evrelerinin oluşmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B
Ay'ın Güneş'e bakan yarısı her zaman aydınlıktır. Ay, Dünya etrafında dolanırken bu aydınlık yarının Dünya'dan görülen kısmı değişir; evreler bu yüzden oluşur. En güçlü çeldirici Dünya'nın gölgesidir; Dünya'nın gölgesi Ay'a yalnız Ay tutulmasında düşer, evrelerle ilgisi yoktur.
-
Soru 9
Elif bir akşam gökyüzüne baktığında Ay'ın sağ yarısının aydınlık olduğunu görüyor ve bunun ilk dördün evresi olduğunu not ediyor.
Elif yaklaşık iki hafta sonra Ay'ı hangi evrede gözlemler?
Doğru cevap: C
Evreler yaklaşık 29,5 günde bir tekrarlanır ve ana evreler arasında yaklaşık bir hafta vardır. İlk dördünden bir hafta sonra dolunay, iki hafta sonra son dördün görülür. Dolunay bir hafta sonrası için doğru olurdu.
-
Soru 10
Bir drama etkinliğinde Ali Güneş'i, Berk Dünya'yı, Can Ay'ı canlandırıyor. Berk kendi etrafında dönerek Ali'nin çevresinde dolanıyor. Can ise kendi etrafında dönerek Berk'in çevresinde dolanıyor ve Berk ile birlikte Ali'nin çevresini dolaşıyor.
Can'ın canlandırdığı gök cismi ile ilgili aşağıdakilerden hangileri doğrudur?
- I. Kendi ekseni etrafında döner.
- II. Dünya etrafında dolanır.
- III. Dünya ile birlikte Güneş etrafında dolanır.
Doğru cevap: C
Ay kendi ekseni etrafında döner (I), Dünya etrafında dolanır (II) ve Dünya ile birlikte Güneş'in çevresinde dolanır (III). Drama etkinliğinde Can bu üç hareketi birlikte yaptığı için üç öncül de doğrudur.
-
Soru 11
Bir öğrenci Güneş, Dünya ve Ay'ın büyüklüklerini oranlı gösteren bir model yapmak istiyor. Bilgi kaynağında Güneş'in çapının Dünya'nınkinin yaklaşık 109 katı, Dünya'nın çapının da Ay'ınkinin yaklaşık 3,7 katı olduğu yazıyor. Elindeki malzemeler şunlardır:
Malzeme Çap K: Boncuk 6 mm L: Pilates topu 65 cm M: Toplu iğnenin başı 1,6 mm Modelde gök cisimleri ile malzemeler nasıl eşleştirilmelidir?
Doğru cevap: A
En büyük gök cismi Güneş, en küçüğü Ay'dır. 65 cm = 650 mm ve 650 ÷ 6 ≈ 108 olduğundan pilates topu Güneş, boncuk Dünya için uygundur. 6 ÷ 1,6 ≈ 3,75 olduğundan toplu iğne başı da Ay olur. Bu oranlar bilgi kaynağındaki 109 ve 3,7 değerlerine çok yakındır.
-
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi Dünya'nın kendi ekseni etrafında dönmesinin bir sonucudur?
Doğru cevap: C
Dünya kendi ekseni etrafında yaklaşık 24 saatte bir tur döner; Güneş'e bakan taraf gündüz, öbür taraf gece yaşar. Bir yılın süresi Dünya'nın Güneş etrafındaki dolanmasıyla, evreler ve Ay'ın hep aynı yüzünün görülmesi ise Ay'ın hareketleriyle ilgilidir.
-
Soru 13
Aşağıdaki dinamometreye X cismi asılmış ve gösterge şekildeki yerde durmuştur.
X cisminin ağırlığı kaç newtondur?
Doğru cevap: D
Ölçekte sayılar 4'er newton arayla yazılmış, aralarındaki küçük çizgiler 2 newtonu gösterir. Gösterge 12 ile 16 arasındaki çizgide durduğuna göre değer 14 N'dur. Çizgileri 1 N saymak 7 gibi yanlış bir sonuca götürür.
-
Soru 14
Bir sınıfta üç dinamometre bulunuyor.
Dinamometre Ölçebildiği en büyük değer En küçük bölme K 10 N 0,5 N L 20 N 1 N M 100 N 10 N Yaklaşık 15 N ağırlığında olduğu tahmin edilen bir çantanın ağırlığı ölçülecektir. Bu ölçüm için en uygun dinamometre hangisidir ve neden?
Doğru cevap: A
K en fazla 10 N ölçebilir; 15 N'luk çanta yayını aşırı uzatır ve dinamometre bozulabilir. M ölçebilir ama bölmeleri 10 N olduğu için sonuç kaba olur. L hem çantanın ağırlığını ölçebilir hem de 1 N'luk bölmeleriyle daha hassastır. Dinamometre seçilirken ölçülecek kuvvet ölçüm sınırını aşmamalı, bölmeler de olabildiğince küçük olmalıdır.
-
Soru 15
Selin bir dinamometreye farklı ağırlıktaki cisimleri asarak yayın uzama miktarını ölçüyor.
Cismin ağırlığı 2 N 4 N 6 N Yayın uzaması 1 cm 2 cm 3 cm Yayın ölçüm sınırı aşılmadığına göre 8 N ağırlığındaki bir cisim asıldığında yay kaç santimetre uzar?
Doğru cevap: C
Tabloda ağırlık her 2 N arttığında uzama 1 cm artıyor; uzama ağırlıkla aynı oranda artıyor. 8 N, 2 N'un 4 katı olduğundan uzama 1 × 4 = 4 cm olur. Dinamometreler yayın bu özelliği sayesinde kuvveti ölçer.
Boş bıraktığın sorular yanlış sayılmaz.