12. Sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük Millî Mücadeleye Hazırlık Testi 1

7. madde, işgal için "güvenliğe tehdit" gerekçesini yeterli saydığı ve bu tehdidin ne olduğunu İtilaf devletlerinin takdirine bıraktığı için işgallerin bütün ülkeye yayılmasına zemin hazırladı.

Boğazlar ve altı vilayetle ilgili hükümler yalnızca belirli bölgeleri ilgilendiriyordu.

Kilikyalılar Cemiyeti, Adana ve çevresini Fransız ve Ermeni işgaline karşı korumak için kuruldu.

Mavri Mira, Etnik-i Eterya ve Taşnak azınlıkların kurduğu, Wilson Prensipleri Cemiyeti ise Amerikan mandasını savunan zararlı cemiyetlerdir.

Mustafa Kemal, bölgede asayişi sağlamak ve silahları toplamak gerekçesiyle 9. Ordu Müfettişi olarak görevlendirildi; ordunun adı kısa süre sonra 3. Ordu olarak değişti.

Bu görev, Anadolu'daki askerî ve sivil yöneticilerle doğrudan yazışabilmesini sağladı. Heyet-i Temsiliye Başkanlığı ise Erzurum Kongresi'nden sonra gelen bir görevdir.

Mayıs 1919'da yayımlanan Havza Genelgesi ile işgaller mitinglerle protesto edildi ve halkta millî bilinç uyandırıldı.

Amasya Genelgesi ise Millî Mücadele'nin gerekçesini, amacını ve yöntemini açıklayan belgedir.

Birinci madde gerekçeyi, üçüncü madde amacı (bağımsızlık) ve yöntemi (milletin azim ve kararı, yani millî egemenlik), ikinci madde de İstanbul hükümetine güvenilmediğini gösterir.

Manda ve himayenin reddi ilk kez Erzurum Kongresi'nde, kesin olarak Sivas Kongresi'nde dile getirildi; bu maddelerde yer almaz.

Erzurum Kongresi yalnızca doğu illerinin delegeleriyle toplandı; fakat "vatan bir bütündür, parçalanamaz" gibi bütün ülkeyi ilgilendiren kararlar aldı.

Sivas Kongresi hem toplanış hem kararlar bakımından ulusaldır; Balıkesir, Alaşehir ve Pozantı ise bölgesel kongrelerdir.

Bütün millî cemiyetlerin tek bir cemiyette birleştirilmesi, bölgesel direniş örgütlerini tek merkezden yönetmeyi sağladı.

Diğer kararlar bağımsızlık, propaganda, askerî atama ve meclisle ilgilidir; cemiyetlerin birleştirilmesi kadar doğrudan birlik sağlamaya yönelik değildir.

İstanbul hükümetinin Temsil Heyeti'yle masaya oturması, Temsil Heyeti'nin hukuki varlığının tanınması anlamına geldi.

Mebusan Meclisi Ankara'da değil İstanbul'da toplandı; Misak-ı Millî ise 1920'de bu meclis tarafından kabul edildi.

Misak-ı Millî; kapitülasyonlar, Boğazlar, azınlıklar, Batı Trakya ile Kars-Ardahan-Batum için halk oylaması gibi bağımsızlık ve sınırlarla ilgili kararlar içerir.

Saltanatın kaldırılması 1922'de, cumhuriyetin ilanı 1923'te gerçekleşti; Misak-ı Millî'de rejim değişikliğine dair bir karar yoktur.

İstanbul İtilaf devletlerinin denetimindeydi; Mustafa Kemal meclisin burada baskı altında kalacağını öngörmüştü. 16 Mart işgali ve meclisin dağıtılması bu kaygının haklı olduğunu gösterdi.

Bu gelişme, 23 Nisan 1920'de Ankara'da TBMM'nin açılmasına giden süreci başlattı.

Yasama, yürütme ve yargının tek bir organda toplanmasına güçler birliği denir. Olağanüstü savaş koşullarında hızlı karar alabilmek için bu yol seçildi.

Parlamenter sistem ve güçler ayrılığı yetkilerin farklı organlara dağıtılmasını öngörür.

Kuvâ-yı İnzibatiye (Hilafet Ordusu), TBMM'ye karşı savaşmak amacıyla İstanbul hükümeti tarafından kuruldu; TBMM ile bir ilgisi yoktur.

Diğer eşleştirmeler doğrudur.

Antlaşmaların yürürlüğe girmesi için meclis onayı gerekir. Mebusan Meclisi 1920 baharında dağıtıldığı için Sevr hiçbir mecliste onaylanmadı.

Saltanat Şurası antlaşmayı kabul etmişti; antlaşma Fransa'daki Sevr kasabasında, TBMM açıldıktan ve Misak-ı Millî'den sonra imzalandı.

Kuvâ-yı Milliye gönüllülerden oluşan, bölgesel ve dağınık birliklerdi; tek merkezden yönetilmedikleri için disiplin sorunları yaşandı.

Bu eksiklik, TBMM'nin düzenli orduya geçmesinin başlıca nedenlerinden biridir.

Mondros Ateşkes Antlaşması 30 Ekim 1918'de, yani İzmir'in işgalinden önce imzalandı; bu nedenle işgalin sonucu olamaz.

İzmir'in işgali mitinglere, Batı Anadolu'da Kuvâ-yı Milliye'nin doğuşuna ve direniş isteğinin artmasına yol açtı.

Mandacılar, yenilgiden sonra devletin ancak büyük bir devletin koruması altında ayakta kalabileceğini düşünüyordu.

Mustafa Kemal ve arkadaşları ise "Ya istiklal ya ölüm" diyerek tam bağımsızlığı savundu ve manda fikrini reddetti.

Havza Genelgesi Mayıs 1919, Amasya Genelgesi Haziran 1919, Erzurum Kongresi Temmuz-Ağustos 1919, Sivas Kongresi Eylül 1919'da gerçekleşti.

Amasya Genelgesi, Erzurum ve Sivas'ta kongre toplanacağını duyurduğu için ikisinden de önce olmalıdır.

Kararda millî kuvvetlerin etkin, millet iradesinin ise belirleyici olacağı söylenir. Yönetme yetkisinin millete ait olması millî egemenlik anlayışıdır.

Bu anlayış daha sonra cumhuriyetçilik ilkesinin temelini oluşturdu.

İstanbul hükümeti Mustafa Kemal'i görevden almış ve geri çağırmıştı. O da resmî görevinden ve askerlikten ayrılarak mücadeleyi milletin bir ferdi olarak sürdürmeyi seçti.

Bu kararla Erzurum Kongresi'ne delege olarak katılabildi.

İşgalciler ve İstanbul basını Millî Mücadele aleyhine yayın yapıyordu. Anadolu Ajansı, doğru haberleri hızla iletmek ve kamuoyunu bilgilendirmek için kuruldu.

Ajans, TBMM'nin açılmasından yaklaşık iki hafta önce yayına başladı.