12. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi İslam ve Bilim Testi 1

Vahyin ilk emrinin "Oku!" olması ve kalemle yazmanın öğretildiğinin vurgulanması, İslam'ın bilgiye ve öğrenmeye verdiği önemi gösterir.

Ayetlerde bilgi dinî bilgiyle sınırlandırılmaz.

Ayet, bilen ile bilmeyenin eşit olmadığını soru biçiminde vurgulayarak bilginin insanı değerli kıldığını anlatır.

Ayette bilginin belirli kişilere ayrıldığı ya da bilenlerin diğerlerinden uzak durması gerektiği gibi bir anlam yoktur.

İslam bilginleri bilginin kaynaklarını duyu organları, akıl ve doğru haber (vahiy de bunun içindedir) olarak sıralamıştır.

Fal ve kehanet bilgi kaynağı kabul edilmez; İslam bunları reddeder.

Beytü'l-Hikme, çeviri faaliyetleri ve bilimsel çalışmalarıyla İslam dünyasındaki bilimsel gelişmenin en önemli merkezlerinden biri oldu.

Nizamiye Büyük Selçuklu, Sahn-ı Seman ve Enderun Osmanlı, Semerkant Rasathanesi ise Timurlu dönemine aittir.

Harezmi'nin denklemlerin çözüm yollarını anlattığı eserinin adındaki "cebr" sözcüğü bu bilim dalının adı olmuştur. Adının Latince yazılışı "algoritma" sözcüğünün kaynağıdır.

Cabir bin Hayyan kimya, Farabi felsefe ve mantık alanında öne çıkar.

İbn Sina'nın tıp ansiklopedisi niteliğindeki El-Kanun fi't-Tıb, Latinceye çevrilerek uzun süre Avrupa'da temel tıp kaynağı olarak kullanıldı.

Ebu Bekir er-Razi de önemli bir hekimdir; ancak bu eser ona ait değildir.

İbn Heysem, deney ve gözleme dayanan çalışmalarıyla optik biliminin kurucularından sayılır.

Kitabü'l-Menazır, ışığın yansıması ve kırılması üzerine yazılmış etkili bir eserdir.

Biruni astronomi, matematik ve coğrafya alanlarında çalışmış, Dünya'nın yarıçapını ölçmek için özgün bir yöntem geliştirmiştir. Hindistan üzerine yazdığı eser, karşılaştırmalı din ve kültür çalışmalarının ilk örneklerindendir.

Piri Reis haritacı, İbn Haldun tarih ve toplum bilimci, Takiyüddin ise Osmanlı gökbilimcisidir.

Uluğ Bey, hem hükümdar hem gökbilimciydi; Semerkant Rasathanesi'nde hazırlanan yıldız cetveli (Zîc-i Uluğ Bey) yüzyıllarca kullanıldı.

Ali Kuşçu bu rasathanede çalışmıştır ama kurucusu değildir; Takiyüddin ise İstanbul'da rasathane kurmuştur.

Ali Kuşçu, Uluğ Bey'in yanında yetişmiş, Fatih'in daveti üzerine İstanbul'a gelerek Osmanlı medreselerinde matematik ve astronomi öğretimine katkı sağlamıştır.

Akşemseddin ve Molla Gürani de Fatih döneminin âlimleridir; ancak matematik ve astronomiyle öne çıkmazlar.

Kâtip Çelebi bibliyografya, tarih ve coğrafya alanlarında eser vermiştir; kimya ile tanınmaz.

Diğer eşleştirmeler doğrudur.

Akşemseddin, Maddetü'l-Hayat adlı eserinde hastalıkların insandan insana gözle görülmeyen canlı tohumlarla geçtiğini yazmıştır.

Ebu Bekir er-Razi ve İbn Sina önemli hekimlerdir; ancak Osmanlı âlimi değildirler. Hacı Bayram Veli, Akşemseddin'in hocasıdır.

Nizamiye Medreseleri, Bağdat başta olmak üzere birçok şehirde açılmış; burada okutulan dersler ve verilen burslarla düzenli bir eğitim sistemi kurulmuştur.

Sahn-ı Seman ve Süleymaniye medreseleri ile Enderun Osmanlı dönemine aittir.

Takiyüddin, Tophane sırtlarında kurduğu rasathanede gözlemler yapmış, ölçüm aletleri geliştirmiştir. Rasathane kısa süre sonra yıktırılmıştır.

Uluğ Bey Semerkant'ta, Ali Kuşçu ise Semerkant'ta ve İstanbul medreselerinde çalışmıştır.

Ayet, evrendeki düzeni akıl sahipleri için bir düşünme konusu olarak gösterir. Bu çağrı astronomi, matematik ve doğa bilimlerinde gözleme dayalı çalışmaları teşvik etmiştir.

Diğer seçenekler ayetin anlamıyla çelişir.

Çeviri faaliyetleri İslam dünyasında bilimin gelişmesini sağlamış bir etkendir; gerileme nedeni değildir.

Akli bilimlerin ihmali, Moğol tahribatı, siyasi karışıklıklar ve taklitçilik bilimsel durgunluğun nedenleri arasında sayılır.

Endülüs, Müslümanlarla Avrupalıların doğrudan temas kurduğu bir bölgeydi. Tuleytula'da yapılan çevirilerle Arapça bilim ve felsefe eserleri Latinceye aktarıldı.

Diğer şehirler önemli ilim merkezleri olsa da Avrupa'ya aktarımda bu rolü üstlenmemiştir.

İbn Haldun, toplumsal olayları belirli kurallara bağlı olarak açıklamaya çalışmış; bu yönüyle sosyolojinin öncülerinden sayılır.

İbn Rüşd Aristo yorumlarıyla, Gazzâlî kelam ve tasavvuf alanındaki eserleriyle tanınır.

İslam, akıl ve gözlemle elde edilen bilgiyi değerli sayar ve evreni incelemeye çağırır. Din ve bilim farklı sorulara cevap arar; birbirini dışlamaz, tamamlar.

Diğer cevaplar ya bilimi ya da dini dışlayan görüşlerdir.

Dua, bilginin değerini sağladığı faydayla ölçer; öğrenilenin hem kişiye hem topluma yarar sağlaması istenir.

Hz. Muhammed öğrenmeyi teşvik etmiş, bilgiyi paylaşmayı ve uygulamayı önemsemiştir.