12. Sınıf Biyoloji Canlılar ve Çevre Testi 1
- Canlılar ve Çevre
- 20 soru
- 25 dakika
Adaptasyon çeşitleri, doğal ve yapay seçilim, kalıtsal varyasyon, modifikasyon, tolerans aralığı ve sınırlayıcı faktörlerden 20 soru. Bir özelliğin adaptasyon mu modifikasyon mu olduğuna karar verirken önce o özelliğin genlerle yavrulara aktarılıp aktarılmadığını sorgulamak işinizi kolaylaştırır.
Cevabını işaretlemek için şıkka dokun. Fikrini değiştirebilir, aynı şıkka tekrar dokunarak soruyu boş bırakabilirsin. Testi bitirdiğinde doğru cevaplar ve çözümler görünür.Şıkka dokunarak cevapla; aynı şıkka yeniden dokunursan soru boş kalır.
Sonucun
- 0 doğru
- 0 yanlış
- 0 boş
- 0 net
-
Soru 1
Bir canlı türünün yaşadığı ortamda hayatta kalma ve üreme şansını artıran, kalıtsal olarak kuşaktan kuşağa aktarılan özelliklerin genel adı aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: E
Ortama uyum sağlayan ve genlerle yavrulara geçen yapı, işleyiş ve davranış özelliklerine adaptasyon denir.
Modifikasyon kalıtsal değildir; doğal seçilim ise adaptasyonların popülasyonda yayılmasını sağlayan süreçtir, özelliğin kendisi değildir.
-
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi yapısal (morfolojik) bir adaptasyona örnektir?
Doğru cevap: D
Dikenler, yaprak yüzeyini küçülterek su kaybını azaltan bir yapı değişikliğidir; bu nedenle yapısal adaptasyondur.
Göç ve güneşlenme davranışsal, tuz bezlerinin çalışması ve derişik idrar üretimi fizyolojik adaptasyondur.
-
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi davranışsal bir adaptasyondur?
Doğru cevap: A
Arıların dansı, bireyin ortama verdiği bir davranış yanıtıdır ve koloninin besin bulma başarısını artırır.
Yağ tabakası, kabuk ve sürekli uzayan dişler yapısal; terleme ise fizyolojik adaptasyondur.
-
Soru 4
Çölde yaşayan kanguru faresinin bazı özellikleri şunlardır:
- I. Çok derişik idrar üreterek su kaybını azaltır.
- II. Gündüzün sıcak saatlerini serin yuvasında geçirir, gece beslenir.
- III. Besinlerin yıkımından açığa çıkan metabolik suyu kullanır.
- IV. Böbreklerinde çok uzun Henle kulpları bulunur.
Bu özelliklerden hangileri fizyolojik adaptasyona örnektir?
Doğru cevap: B
Derişik idrar üretmek ve metabolik suyu kullanmak vücudun işleyişiyle ilgilidir; bunlar fizyolojik adaptasyondur.
Gündüz yuvada kalmak davranışsal, uzun Henle kulpuna sahip olmak ise yapısal adaptasyondur.
-
Soru 5
Doğal seçilim ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Doğru cevap: B
Sonradan kazanılan özelliklerin yavrulara aktarıldığı düşüncesi Lamarck'a aittir ve geçersizdir. Doğal seçilim, popülasyonda zaten var olan kalıtsal farklılıklar üzerinden işler.
-
Soru 6
Sanayi Devrimi döneminde İngiltere'de fabrika dumanı ağaç gövdelerini kararttıktan sonra, bir güve türünde koyu renkli bireylerin oranı birkaç on yıl içinde belirgin biçimde artmıştır.
Bu değişim en iyi aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?
Doğru cevap: E
Kararmış gövdelerde koyu renkli güveler kamufle olmuş, kuşlar açık renklileri daha kolay yakalamıştır. Koyu renkliler daha çok üreyince bu özelliğin popülasyondaki oranı artmıştır; bu, doğal seçilimdir.
-
Soru 7
Eşeyli üreyen canlılarla ilgili aşağıdaki olaylardan hangileri kalıtsal çeşitliliği artırır?
- I. Mayoz bölünmede krossing over
- II. Mayozda homolog kromozomların bağımsız dağılımı
- III. Döllenmede gametlerin rastgele birleşmesi
- IV. Vücut hücrelerinin mitozla çoğalması
Doğru cevap: E
Krossing over, bağımsız dağılım ve rastgele döllenme yeni gen kombinasyonları oluşturur.
Mitozda oluşan hücreler ana hücreyle aynı genetik yapıdadır, bu yüzden mitoz çeşitlilik kaynağı değildir.
-
Soru 8
Aşağıdaki durumlardan hangisi genlerdeki bir değişiklikten değil, çevre koşullarının etkisinden kaynaklanan kalıtsal olmayan bir farklılığa, yani modifikasyona örnektir?
Doğru cevap: A
Ortancada genotip aynıdır; çiçek renginin değişmesi topraktaki koşulların genin etkisini değiştirmesinden kaynaklanır. Bu değişiklik kalıtsal değildir.
Albinizm ve orak hücre anemisi gen mutasyonu, Down sendromu kromozom sayısı değişikliği, bezelyede tohum rengi ise kalıtsal bir karakterdir.
-
Soru 9
Modifikasyonlar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Doğru cevap: E
Modifikasyon, çevrenin gen ifadesini etkilemesiyle ortaya çıkan kalıtsal olmayan değişikliktir. DNA dizisi değişmediği için yavrulara geçmez ve evrime doğrudan katkı sağlamaz; bitkilerde de hayvanlarda da görülür.
-
Soru 10
Dört farklı balık türünün yaşayabildiği su sıcaklığı aralıkları tabloda verilmiştir.
Tür Yaşayabildiği sıcaklık aralığı K 5–30 °C L 18–24 °C M 0–40 °C N 12–26 °C Tablodaki bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Doğru cevap: C
M türü 40 °C'lik bir aralığa dayanabildiği için çok farklı sıcaklıktaki sularda yaşayabilir. Ortak aralık ise en dar sınırlar alınarak bulunur: 18–24 °C.
L türü 24 °C'nin, N türü 12 °C'nin dışına çıkamaz; K türünün aralığı (25 °C) L'ninkinden (6 °C) geniştir.
-
Soru 11
Bir tarlada yapılan toprak analizinde azot ve potasyumun bol, fosforun ise bitkinin ihtiyacının çok altında olduğu belirlenmiştir. Su, ışık ve sıcaklık koşulları uygundur.
Bu tarlada verimi artırmak için öncelikle aşağıdakilerden hangisi yapılmalıdır?
Doğru cevap: D
Bitki büyümesini, en az bulunan madde sınırlar (minimum yasası). Burada sınırlayıcı faktör fosfordur; bol olan azot ya da potasyumu artırmak verimi yükseltmez.
-
Soru 12
Kutup tilkisinin kulakları küçük ve yuvarlak, çöl tilkisinin kulakları ise vücuduna göre çok büyüktür.
Kutup tilkisinde kulakların küçük olmasının sağladığı temel avantaj aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B
Kulak gibi uzantılar küçüldükçe ısının kaybedildiği yüzey azalır; bu, soğuk ortamda vücut ısısını korumaya yardım eder.
Çöl tilkisindeki büyük kulaklar ise tam tersine fazla ısının atılmasını kolaylaştırır.
-
Soru 13
Zehirsiz bir sinek türünün, sokan bir eşek arısına benzeyen sarı-siyah çizgili bir vücut desenine sahip olması, onu kuşların saldırısından korur.
Bu adaptasyon aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılır?
Doğru cevap: A
Zararsız bir canlının tehlikeli bir canlıya benzeyerek düşmanlarını yanıltmasına mimikri denir.
Kamuflajda canlı, çevresinin rengine ya da desenine benzeyerek görünmez olur; sinek burada çevresine değil başka bir canlıya benzemektedir.
-
Soru 14
Bazı salyangoz ve kurbağa türleri, sıcak ve kurak yaz aylarını toprak altında metabolizmalarını yavaşlatarak hareketsiz biçimde geçirir.
Bu durum aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A
Sıcak ve kurak dönemin metabolizma yavaşlatılarak geçirilmesine estivasyon denir.
Hibernasyon ise soğuk kış koşullarına karşı gösterilen benzer bir uyumdur.
-
Soru 15
Kurak ortamlarda yaşayan bitkilerde (kserofitler) aşağıdaki özelliklerden hangisinin bulunması beklenmez?
Doğru cevap: C
Geniş ve ince yapraklar ile yüzeyde çok sayıda stoma, terlemeyle su kaybını artırır; bu özellik su bitkilerine ve nemli ortam bitkilerine uygundur.
Kalın kütikula, gömük stoma, derin kök ve su depolayan doku ise su kaybını azaltan ya da suya ulaşmayı kolaylaştıran kserofit özellikleridir.
-
Soru 16
Bir bakteri popülasyonuna antibiyotik uygulandığında bakterilerin büyük çoğunluğu ölmüş, az sayıda bakteri hayatta kalmıştır. Hayatta kalan bakterilerin çoğalmasıyla oluşan yeni popülasyonda bireylerin çoğu aynı antibiyotiğe dirençli çıkmıştır.
Bu durumla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
- I. Direnç özelliği, antibiyotik uygulanmadan önce popülasyondaki bazı bireylerde bulunuyordu.
- II. Antibiyotik, bakterilerde direnç sağlayan mutasyonu oluşturmuştur.
- III. Antibiyotik, seçici bir çevre etkisi olarak rol oynamıştır.
Doğru cevap: D
İlk uygulamada hayatta kalan bakteriler zaten dirençliydi; antibiyotik yeni bir özellik oluşturmamış, dirençsiz bireyleri eleyerek seçici etki yapmıştır. Bu nedenle I ve III doğru, II yanlıştır.
-
Soru 17
Bir bitki türünün popülasyonu yalnız eşeysiz üremeyle oluşmuştur ve bütün bireyler genetik olarak birbirinin aynısıdır. Bölgede yeni bir mantar hastalığı yayılmaya başlamıştır.
Bu popülasyon için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Doğru cevap: D
Doğal seçilimin işleyebilmesi için kalıtsal varyasyon gerekir. Bütün bireyler aynı olduğunda biri hastalığa yenik düşüyorsa hepsi düşer; bu, popülasyonu çok savunmasız bırakır.
Modifikasyonlar kalıtsal değildir; mutasyon ise eşeysiz üreyen canlılarda da görülebilir.
-
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi yapay seçilime örnektir?
Doğru cevap: B
Yapay seçilimde hangi bireyin üreyeceğine insan karar verir; süt verimi yüksek ineklerin bilinçli olarak çiftleştirilmesi buna örnektir.
Dirençli böcek ve bakterilerin artması ile beyaz tavşanların hayatta kalması doğal seçilim, bronzlaşma ise modifikasyondur.
-
Soru 19
Himalaya tavşanının vücudu beyaz; kulak, burun, ayak ve kuyruk uçları siyahtır. Bir deneyde tavşanın sırtındaki beyaz tüyler kazınmış ve bu bölge bir süre buz torbasıyla soğuk tutulmuştur. Bölgede yeniden çıkan tüylerin siyah olduğu görülmüştür.
Bu deneyden aşağıdaki sonuçlardan hangisi çıkarılabilir?
Doğru cevap: C
Siyah pigment yapımını sağlayan gen, düşük sıcaklıkta etkin hâle gelir; bu yüzden vücudun soğuk uçları siyahtır. Deneyde DNA değişmemiş, yalnız genin ifadesi çevreden etkilenmiştir. Bu bir modifikasyondur ve yavrulara aktarılmaz.
-
Soru 20
Bir adada yaşayan ispinoz popülasyonunda bireylerin gaga kalınlıkları birbirinden farklıdır. Uzun süren bir kuraklıkta küçük ve yumuşak tohumlar tükenmiş, yalnız iri ve sert tohumlar kalmıştır. Kuraklıktan sonraki kuşakta popülasyonun ortalama gaga kalınlığının arttığı ölçülmüştür.
Bu gözleme göre aşağıdakilerden hangileri söylenebilir?
- I. Popülasyonda gaga kalınlığı bakımından varyasyon vardır.
- II. Kalın gagalı bireylerin hayatta kalma ve üreme başarısı daha yüksek olmuştur.
- III. Bireyler sert tohumları kırabilmek için kendi gagalarını kalınlaştırmıştır.
Doğru cevap: C
Gaga kalınlıkları farklı olduğu için seçilim mümkün olmuş, sert tohumları kırabilen kalın gagalılar daha çok üremiştir. III, bireyin ihtiyaca göre değiştiğini öne süren Lamarckçı bir açıklamadır ve yanlıştır.
Boş bıraktığın sorular yanlış sayılmaz.