11. Sınıf Felsefe Orta Çağ Felsefesi Testi 1
- Orta Çağ Felsefesi
- 20 soru
- 25 dakika
MS 2. yüzyıldan 15. yüzyıla uzanan dönemde inanç ile akıl ilişkisi, Hristiyan ve İslam düşünürleri, Tanrı'nın varlığına ilişkin kanıtlar ve tümeller tartışması üzerine 20 soru. Her düşünürü bir anahtar kavramla (Augustinus ve aydınlanma, Farabi ve erdemli şehir, Ockham ve usturası gibi) eşleştirmek, metin sorularında doğru filozofu hızlıca bulmanı sağlar.
Cevabını işaretlemek için şıkka dokun. Fikrini değiştirebilir, aynı şıkka tekrar dokunarak soruyu boş bırakabilirsin. Testi bitirdiğinde doğru cevaplar ve çözümler görünür.Şıkka dokunarak cevapla; aynı şıkka yeniden dokunursan soru boş kalır.
Sonucun
- 0 doğru
- 0 yanlış
- 0 boş
- 0 net
-
Soru 1
MS 2. yüzyıl ile 15. yüzyıl arasındaki dönemde gerek Hristiyan gerekse İslam dünyasındaki düşünürlerin üzerinde en çok durduğu temel sorun aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: E
Bu dönemde vahye dayalı dinler düşüncenin merkezindedir. Düşünürler Antik Yunan felsefesinden aldıkları kavramlarla dinî inançları temellendirmeye, akıl ile inancı uzlaştırmaya çalışmıştır.
Arkhe sorunu İlk Çağ'a, varoluşun özden önce gelmesi 20. yüzyıl varoluşçuluğuna aittir.
-
Soru 2
Hristiyan felsefesinde kilise babalarının Hristiyan inancını savunmak ve öğretiyi sistemleştirmek için geliştirdikleri, en önemli temsilcisi Augustinus olan ilk dönem düşüncesi aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A
Patristik, "kilise babaları" anlamındaki pater sözcüğünden gelir ve Hristiyan öğretisinin ilk dönemde temellendirilmesini ifade eder. Skolastik ise daha sonra, okullarda (skola) gelişen ve inancı akılla açıklamaya çalışan felsefedir.
-
Soru 3
"Her şeyden şüphe edebilirim ama şüphe ettiğimden şüphe edemem. Yanılsam bile var olmalıyım; çünkü var olmayan yanılamaz."
Bu sözlerle şüpheden kesin bir bilgiye ulaşmaya çalışan Orta Çağ düşünürü aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C
Augustinus, şüphecilere karşı "Yanılıyorsam varım." diyerek kişinin kendi varlığından şüphe edemeyeceğini göstermiştir. Bu düşünce, yüzyıllar sonra Descartes'ın "Düşünüyorum, öyleyse varım." ilkesiyle benzerlik taşır.
-
Soru 4
Augustinus'a göre insan, değişmez ve kesin doğrulara duyular yoluyla ulaşamaz.
Augustinus'a göre bu doğrulara nasıl ulaşılır?
Doğru cevap: B
Augustinus, Platon'un idealar öğretisinden etkilenmiştir; ona göre değişmez doğrular Tanrı'nın zihnindedir. İnsan bu doğrulara Tanrısal aydınlanma sayesinde, içe dönerek ulaşır.
-
Soru 5
Augustinus'un "Tanrı Devleti" adlı eserinde iki devlet anlayışını karşılaştırmasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Doğru cevap: D
Augustinus'a göre tarih, Tanrı sevgisine dayanan Tanrı Devleti ile insanın kendini sevmesine dayanan dünya devleti arasındaki mücadeledir. Sonunda Tanrı Devleti'nin galip geleceğini düşünür.
-
Soru 6
"Tanrı, kendisinden daha büyüğü düşünülemeyen varlıktır. Böyle bir varlık yalnız zihinde bulunsaydı, hem zihinde hem gerçeklikte bulunan bir varlık ondan daha büyük olurdu. O hâlde Tanrı gerçekte de vardır."
Bu akıl yürütme ile Tanrı'nın varlığını kanıtlamaya çalışan düşünür ve kanıtın adı aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?
Doğru cevap: A
Anselmus, Tanrı kavramının içeriğinden yola çıkarak O'nun varlığına ulaşmıştır; dış dünyaya başvurmadan yalnız kavram çözümlemesiyle yapılan bu kanıta ontolojik kanıt denir.
-
Soru 7
"Anlamak için inanıyorum." sözüyle inancı bilginin ön koşulu sayan Skolastik düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: E
Anselmus'a göre önce inanmak, sonra inandığını akılla anlamaya çalışmak gerekir. Bu yaklaşımda akıl inancın önüne geçmez, onu açıklamaya hizmet eder.
-
Soru 8
Thomas Aquinas'ın felsefesiyle ilgili;
- I. Aristoteles felsefesini Hristiyan öğretisiyle uzlaştırmaya çalışmıştır.
- II. Akıl ve inancın birbiriyle çelişmediğini savunmuştur.
- III. Tanrı'nın varlığını yalnız inançla kabul edilebilecek, akılla hiçbir şekilde temellendirilemeyecek bir konu olarak görmüştür.
yargılarından hangileri doğrudur?
Doğru cevap: C
Aquinas, Aristoteles'in kavramlarını kullanarak Hristiyan inancını sistemleştirmiş, aklın ve inancın aynı hakikate götürdüğünü savunmuştur.
Tanrı'nın varlığı için hareket, ilk neden gibi akla dayalı "beş yol" geliştirdiği için III. yargı yanlıştır.
-
Soru 9
Evrendeki her şey hareket hâlindedir ve hareket eden her şey başka bir şey tarafından harekete geçirilir. Bu zincir sonsuza kadar geriye gidemeyeceğine göre, kendisi hareket ettirilmeyen ilk bir hareket ettirici olmalıdır.
Thomas Aquinas'ın kullandığı bu akıl yürütmenin dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B
Aquinas'ın hareket kanıtı, evrende gözlenen hareketten başlar ve nedenler zincirinin bir ilk nedende son bulması gerektiğini söyler. Kavram çözümlemesine dayanan ontolojik kanıttan farkı, dış dünyadaki olgulardan yola çıkmasıdır.
-
Soru 10
Orta Çağ'daki tümeller tartışmasında "insan", "ağaç", "iyilik" gibi genel kavramların yalnız birer ad olduğunu, gerçekte yalnız tek tek bireylerin var olduğunu savunan görüş aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D
Nominalistlere göre tümeller bireyleri anlatmak için kullandığımız adlardır; zihnin dışında gerçek bir varlıkları yoktur. Realistler tümellerin gerçekten var olduğunu, kavramcılar ise tümellerin zihindeki kavramlar olduğunu savunur.
-
Soru 11
"Gereksiz yere varlık sayısı çoğaltılmamalıdır." ilkesiyle bir olguyu açıklarken en az varsayıma dayanan açıklamanın tercih edilmesini öneren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A
Ockham'ın usturası olarak bilinen bu ilke, gereksiz kavramları ve varsayımları "kesip atmayı" önerir. Ockham tümeller tartışmasında da nominalist görüşü savunmuştur.
-
Soru 12
İslam düşünce tarihinde ilk Müslüman Arap filozof olarak kabul edilen, felsefe ile dinin aynı hakikate ulaştığını savunarak felsefeye karşı olanları eleştiren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: E
Kindi, Yunan felsefesinin İslam dünyasına aktarılmasında öncü rol oynamış ve felsefeyi dinle çelişmeyen bir hakikat arayışı olarak görmüştür. Farabi ve İbn Sina bu yolu daha sonra sistemli bir felsefeye dönüştürmüştür.
-
Soru 13
Aristoteles'ten sonra mantık ve felsefedeki katkıları nedeniyle "Muallim-i Sani" (İkinci Öğretmen) olarak anılan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D
Aristoteles "ilk öğretmen" kabul edildiği için onun eserlerini yorumlayıp mantığı İslam dünyasında sistemleştiren Farabi'ye "ikinci öğretmen" denmiştir.
-
Soru 14
Bir düşünüre göre insanlar tek başına yetkinliğe ulaşamaz; bu yüzden bir arada yaşarlar. En iyi toplum, halkın gerçek mutluluğa ulaşmak için yardımlaştığı ve bilgili, erdemli bir yöneticinin yönettiği şehirdir. Yalnız zenginlik, zevk ya da güç peşinde koşan toplumlar ise erdemsiz şehirlerdir.
Bu görüşler aşağıdaki eserlerden hangisinde ele alınır?
Doğru cevap: B
Farabi, "Erdemli Şehir" anlamına gelen El-Medinetü'l-Fazıla'da ideal toplumu mutluluğu amaçlayan ve erdemli bir yöneticinin yönettiği şehir olarak tanımlar; bunun karşısına erdemsiz şehirleri koyar.
-
Soru 15
Bir düşünür şöyle bir düşünce deneyi önerir: Yetişkin olarak yaratılmış bir insan, gözleri kapalı ve kolları açık hâlde boşlukta asılı durmaktadır; bedeninin hiçbir parçasına dokunmaz ve dışarıdan hiçbir duyu verisi almaz. Bu kişi bedenini algılamasa bile kendi varlığının farkında olur.
Bu düşünce deneyini ortaya koyan düşünür ve deneyle ulaşmak istediği sonuç aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?
Doğru cevap: C
İbn Sina'nın "uçan (boşlukta asılı) adam" deneyine göre insan, hiçbir duyu verisi olmadan da kendi varlığını bilir. Buradan benliğin bedenden farklı, bağımsız bir varlık olduğu sonucunu çıkarır.
-
Soru 16
İbn Sina varlıkları üç gruba ayırır: Varlığı zorunlu olan, var olması da olmaması da mümkün olan ve var olması imkânsız olan.
Bu ayrıma göre varlığını kendinden alan, var olmak için başka bir nedene ihtiyaç duymayan tek varlık aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: E
İbn Sina'ya göre mümkün varlıklar var olmak için bir nedene muhtaçtır. Nedenler zinciri sonunda varlığı kendinden olan zorunlu varlığa, yani Tanrı'ya dayanır.
-
Soru 17
Gazali'nin "Tehafütü'l-Felasife" (Filozofların Tutarsızlığı) adlı eseriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Doğru cevap: D
Gazali bu eserde filozofların özellikle evrenin ezelî olduğu, Tanrı'nın tikelleri bilmediği ve bedenle dirilişin olmayacağı yönündeki görüşlerini eleştirmiştir. Aristoteles şerhleri İbn Rüşd'e, ünlü tıp kitabı El-Kanun ise İbn Sina'ya aittir.
-
Soru 18
Bir düşünür, gençliğinde akla ve duyulara dayanan bilgilerin kesinliğinden şüphe etmiş, uzun bir arayıştan sonra kesin bilgiye ancak kalbin arınmasıyla ulaşılan sezgi ve keşf yoluyla erişilebileceği sonucuna varmıştır.
Bu metinde sözü edilen düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A
Gazali, El-Munkız mine'd-Dalal adlı eserinde duyuların ve aklın yanılabileceğini göstermiş, kesin bilgiyi tasavvufi sezgide (keşf) bulduğunu anlatmıştır.
-
Soru 19
Gazali'nin filozoflara yönelttiği eleştirilere "Tehafütü't-Tehafüt" (Tutarsızlığın Tutarsızlığı) adlı eseriyle karşılık veren ve Aristoteles yorumlarıyla Batı'da da etkili olan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C
Endülüslü düşünür İbn Rüşd, felsefeyi Gazali'ye karşı savunmuş ve din ile felsefenin çelişmediğini ileri sürmüştür. Aristoteles şerhleri nedeniyle Batı'da "Şarih" (yorumcu) olarak tanınmış, Latince adı Averroes ile Avrupa düşüncesini etkilemiştir.
-
Soru 20
Yusuf Has Hacib'in "Kutadgu Bilig" adlı eserinde dört temel kavram dört kişiyle sembolleştirilmiştir.
Aşağıdaki kişi – sembolleştirdiği kavram eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?
Doğru cevap: B
Kutadgu Bilig'de hükümdar Kün Togdı adaleti, vezir Ay Toldı devleti ve mutluluğu, Ögdülmiş aklı, Odgurmış ise akıbeti (kanaati) temsil eder.
Boş bıraktığın sorular yanlış sayılmaz.