10. Sınıf Felsefe Bilgi Felsefesi Testi 1
- Bilgi Felsefesi
- 20 soru
- 25 dakika
Bu test bilgi felsefesinin temel kavramlarını, doğru bilginin imkânı sorusunu ve bu soruya cevap veren septisizm, rasyonalizm, empirizm, kritisizm, pozitivizm, pragmatizm, fenomenoloji ve sezgicilik gibi akımları kapsar. Her akımda önce bilginin kaynağını neye dayandırdığını belirlersen paragraf sorularını daha hızlı çözersin.
Cevabını işaretlemek için şıkka dokun. Fikrini değiştirebilir, aynı şıkka tekrar dokunarak soruyu boş bırakabilirsin. Testi bitirdiğinde doğru cevaplar ve çözümler görünür.Şıkka dokunarak cevapla; aynı şıkka yeniden dokunursan soru boş kalır.
Sonucun
- 0 doğru
- 0 yanlış
- 0 boş
- 0 net
-
Soru 1
Ece, bir göz yanılması resminde farklı uzunlukta görünen iki çizgiyi cetvelle ölçmüş ve çizgilerin eşit olduğunu görmüştür. Ardından kendine "Gördüklerime ne kadar güvenebilirim?" diye sormuştur.
Ece'nin sorusu felsefenin hangi alanına girer?
Doğru cevap: D
Duyuların güvenilirliği, yani bilgimizin kaynağı ve sınırı bilgi felsefesinin (epistemoloji) konusudur. Varlık felsefesi var olanın ne olduğunu, ahlak felsefesi iyiyi, sanat felsefesi güzeli, siyaset felsefesi devleti ve yönetimi inceler.
-
Soru 2
Bilgi felsefesinde bilme etkinliğini gerçekleştiren, yani bilen kişiye ne ad verilir?
Doğru cevap: B
Bilginin üç unsuru vardır: bilen süje, bilinen obje ve ikisi arasında kurulan ilişkinin ürünü olan bilgi. Bilme işini yapan süjedir.
-
Soru 3
Bir yargının, ait olduğu gerçeklikle uyuşması bilgi felsefesinde hangi kavramla ifade edilir?
Doğru cevap: A
Gerçeklik var olanın kendisidir; doğruluk ise bilginin ya da yargının bu gerçekliğe uygun olmasıdır. "Kar beyazdır" yargısı, kar gerçekten beyazsa doğrudur.
-
Soru 4
Pyrrhon'un öncülüğünü yaptığı, kesin ve doğru bilgiye ulaşmanın mümkün olmadığını öne sürerek yargıda bulunmaktan kaçınmayı öneren görüş aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B
Septisizm (şüphecilik), doğru bilginin imkânsız olduğunu savunur. Pyrrhon'a göre her konuda birbirine zıt görüşler eşit güçte olduğundan yargıyı askıya almak gerekir.
-
Soru 5
Rüzgârlı bir günde Ali havayı serin, yanındaki Mert ise soğuk bulur. Sofistlere göre ikisi de kendi açısından haklıdır; çünkü hava kime nasıl görünüyorsa onun için öyledir.
Bu yaklaşımın bilgiye bakışı aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C
Protagoras gibi sofistler "İnsan her şeyin ölçüsüdür." diyerek bilginin kişiye göre değiştiğini savunur. Bu görüşe göre evrensel ve herkes için geçerli bir doğru bulunmaz; bilgi görecelidir.
-
Soru 6
Descartes, duyuların kimi zaman bizi yanılttığını düşünerek bildiği her şeyden kuşku duymuş ve sonunda kuşku duyan bir varlık olarak düşündüğünden emin olmuştur.
Descartes'ın kuşkuyu bu şekilde kullanmasının amacı aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C
Descartes'ın kuşkusu yöntemsel kuşkudur; amaç kuşkuda kalmak değil, kuşkuya yer bırakmayan ilk kesin bilgiyi bulmaktır. Bu ilk bilgi "Düşünüyorum, öyleyse varım." önermesidir.
-
Soru 7
John Locke'a göre insan zihni doğuştan boş bir levha (tabula rasa) gibidir. Zihindeki bütün bilgiler duyularla edinilen deneyimler sonucunda oluşur.
Locke'un bu görüşü hangi bilgi felsefesi akımına aittir?
Doğru cevap: A
Bilginin kaynağını deney ve duyularda gören akım empirizmdir (deneycilik). Locke, doğuştan bilgi olduğunu savunan rasyonalistlere karşı çıkmıştır.
-
Soru 8
Platon'a göre duyular yoluyla elde edilen, değişen nesnelere ilişkin ve kesinlik taşımayan bilgiye ne ad verilir?
Doğru cevap: E
Platon, duyularla elde edilen değişken bilgiyi sanı (doksa) olarak görür. Kesin bilgi (episteme) ise akılla kavranan, değişmeyen idealara ilişkindir.
-
Soru 9
Kant "Kavramsız görüler kör, görüsüz kavramlar boştur." der.
Bu sözde vurgulanan düşünce aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D
Kant'a göre duyular bilginin malzemesini (görü) sağlar, akıl da bu malzemeyi kavramlarla düzenler. Bilgi ikisinin birlikte çalışmasıyla oluşur; bu görüşe kritisizm (eleştirel felsefe) denir.
-
Soru 10
Gazali ve Bergson, gerçeğin özünün akıl yürütmeyle değil, doğrudan ve aracısız bir kavrayışla bilinebileceğini savunmuştur.
Bu iki düşünürün ortak olarak benimsediği akım aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D
Gazali kesin bilginin kalbe doğan bir sezgiyle elde edildiğini, Bergson da hayatın özünün ancak sezgiyle kavranabileceğini söyler. Bilginin kaynağını sezgide gören bu akım entüisyonizmdir.
-
Soru 11
Auguste Comte, insan düşüncesinin tarih boyunca üç aşamadan geçtiğini ileri sürmüştür.
Comte'a göre bu aşamaların doğru sıralanışı aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: E
Comte'un üç hâl yasasına göre insanlık önce olayları tanrısal güçlerle (teolojik), sonra soyut ilkelerle (metafizik), en son da gözlem ve deneye dayanan bilimsel yöntemle (pozitif) açıklamıştır.
-
Soru 12
Viyana Çevresi düşünürlerine göre bir önermenin anlamlı olması için ya deneyle doğrulanabilmesi ya da mantıksal olarak doğru olması gerekir. Bu nedenle "Ruh ölümsüzdür." gibi metafizik önermeler anlamsızdır.
Bu görüşü savunan akım aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A
Analitik felsefe içinde yer alan mantıkçı pozitivizm, doğrulanabilirlik ilkesini anlamın ölçütü yapar. Deneyle ya da mantıkla sınanamayan metafizik önermeleri anlamsız sayar.
-
Soru 13
Bir düşünce, hayatımızda karşılaştığımız sorunları çözmemize yardım ettiği ve işe yaradığı ölçüde doğrudur. Hiçbir sonuç doğurmayan düşüncenin doğru olup olmadığını tartışmak boşunadır.
Bu görüş hangi akıma aittir?
Doğru cevap: A
William James ve John Dewey'in temsil ettiği pragmatizme göre bilginin doğruluğu pratik yararına, yani işe yarayıp yaramamasına bağlıdır.
-
Soru 14
Husserl'e göre doğru bilgiye ulaşmak için önyargılar ve önceden kabul edilen bilgiler paranteze alınmalı, "şeylerin kendisine" yönelerek onların özü kavranmalıdır.
Husserl'in temsil ettiği akım aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C
Fenomenoloji (görüngübilim), bilince görünen şeyleri önyargısız biçimde betimleyerek özlerine ulaşmayı amaçlar. Bu yöntemin kurucusu Husserl'dir.
-
Soru 15
Hume'a göre ateşin suyu kaynattığını söylediğimizde aslında iki olayın art arda gerçekleştiğini birçok kez gözlemlemiş oluruz. Bu iki olay arasındaki zorunlu bağı ise hiçbir zaman duyularımızla algılamayız.
Bu görüşe göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Doğru cevap: C
Empirist Hume, zorunlu bağın duyularla algılanmadığını, olayları sürekli art arda görmekten doğan alışkanlıkla zihnin bu bağı kurduğunu söyler. Bu yüzden nedenselliği doğuştan ya da sezgisel bir bilgi saymaz.
-
Soru 16
Rasyonalizmle ilgili;
- I. Doğru bilginin kaynağı akıldır.
- II. Matematik, kesin ve evrensel bilginin örneğidir.
- III. İnsan zihni doğuştan hiçbir bilgi taşımaz.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
Doğru cevap: B
Rasyonalistler doğru bilginin kaynağını akılda görür ve matematiği kesin bilginin modeli sayar. Zihnin doğuştan boş olduğu görüşü ise empirizme aittir; rasyonalistler doğuştan ideleri kabul eder.
-
Soru 17
"Hiçbir bilgi kesin olarak doğru değildir." diyen bir septiğe şu itiraz yöneltilmiştir: "Eğer hiçbir bilgi kesin olarak doğru değilse senin bu sözün de kesin olarak doğru olamaz."
Bu itiraz aşağıdakilerden hangisini ortaya koymaktadır?
Doğru cevap: B
İtiraz, mutlak şüpheciliğin kendi iddiasını da kapsadığını gösterir: Hiçbir bilgi doğru değilse bu yargı da doğru olmaz. Böylece görüş kendi kendisiyle çelişir.
-
Soru 18
Aşağıdaki yargılardan hangisi empirist (deneyci) bir filozofun görüşüyle çelişir?
Doğru cevap: D
Empiristlere göre bütün bilgiler deneyden gelir, doğuştan bilgi yoktur. Doğuştan bilgilerin bulunduğu görüşü rasyonalizme aittir; bu yüzden empirizmle çelişir.
-
Soru 19
Kant'a göre şeyleri kendi içlerinde nasılsa öyle (numen) bilemeyiz; onları ancak bize göründükleri biçimiyle (fenomen) bilebiliriz.
Bu görüşten aşağıdaki yargılardan hangisi çıkarılabilir?
Doğru cevap: E
Kant bilgiyi tamamen reddetmez ama sınırlarını çizer: Bilebildiğimiz şey görünüşler dünyasıdır, şeylerin kendisi bilgimizin dışında kalır. Bu nedenle metafizik soruların kesin bilgisine ulaşılamaz.
-
Soru 20
Aşağıdaki düşünür-akım eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
Doğru cevap: E
John Locke, zihnin doğuştan boş bir levha olduğunu savunan bir empiristtir. Diğer eşleştirmeler doğrudur.
Boş bıraktığın sorular yanlış sayılmaz.