HAYAT SİMÜLASYONU • GERÇEK VERİ

Nerede Doğardın?

Dünyada her saniye dört bebek doğuyor. Biri sen olsaydın?

Nerede, hangi ailede doğacağına sen değil, gerçek doğum istatistikleri karar verir. Sonra hayat yıl yıl akar: okul, iş, aile, hastalık, taşınma. Dönüm noktalarında kararı sen verirsin. Ülkenin gerçek rakamları her adımda yanında.

Reklam

Doğum Kurası

197 ülke, yıllık doğum sayısına göre. Nüfusu büyük ülkelerde doğma ihtimalin daha yüksek.

Gerçek Rakamlar

Yaşam süresi, okul, gelir, sağlık: Dünya Bankası verisi her olayın altında dipnot olarak durur.

Senin Kararların

Okula devam mı, iş mi? Şehre taşınmak mı? Her seçimin bedeli ve getirisi var.

Reklam

Nerede Doğardın? nasıl oynanır?

DOĞ'a bas. Oyun, 197 ülkenin yıllık doğum sayısına göre bir kura çeker: Hindistan'da doğma ihtimalin Norveç'ten yaklaşık 400 kat yüksektir, çünkü orada her gün çok daha fazla bebek doğar.
Doğum kaydını oku: cinsiyetin, şehirde mi kırsalda mı olduğun, ailenin gelir dilimi, anne babanın yaşı ve işi, ülkenin yaşam süresi. Beğenmezsen yeniden çekebilirsin; gerçek hayatta bu seçenek yok.
Hayat yıl yıl ilerler. Olaylar ülkenin verisine göre olasılıklarla yaşanır: okula başlamak, hastalanmak, iş bulmak, taşınmak. Dört gösterge değişir: sağlık, ruh hali, öğrenme ve ilişkiler.
Dönüm noktalarında oyun durur ve karar sorar. Her seçeneğin bir bedeli vardır; "doğru" cevap yok. Üstteki yıldız düğmesiyle kararları oyuna bırakabilirsin.
Hızı ×1'den ×64'e çıkarabilirsin; "Karara atla »" düğmesi bir sonraki karar kartına kadar yılları hızlıca geçer. Yaşadıkların Hayat sekmesinde birikir, bir satıra dokunarak yıldızlarsın.
Hayat bittiğinde son kayıt çıkar: kaç yıl yaşadığın, ülkenin ortalamasıyla farkın, hatırlananlar. Kartı paylaşabilir, aynı ülkede ya da yeni bir kurayla tekrar doğabilirsin.

Oyundaki rakamlar gerçek mi?

Evet. Doğum kurası, yaşam süresi, çocuk ölümü, kişi başına gelir, okullaşma, kentleşme, internet erişimi gibi göstergeler Dünya Bankası'nın açık veri setinden (World Development Indicators) alınıyor; her ülke için son yılların en güncel değeri kullanılıyor. Bir göstergenin verisi yoksa aynı bölge ve gelir grubundaki ülkelerin ortanca değeri konuyor ve Ülke sekmesinde yıldızla işaretleniyor. Olayların kendisi ise kurgu: hangi yıl ne yaşayacağını veri değil, veriyle ağırlıklandırılmış bir kura belirler. Yani oyun kimseye kaderini söylemez, yalnızca farklı yerlerde doğmanın olasılıkları nasıl değiştirdiğini hissettirir.

Ölüm, hastalık ve zor olaylar nasıl ele alınıyor?

Gerçek hayatta oldukları sıklıkta var olurlar. Beş yaşından önce ölüm riski Çad'da Japonya'dakinin yaklaşık kırk katı; oyun bunu gizlemez, ama ayrıntıya da girmez. Kayıplar tek cümleyle anılır, şiddet betimlenmez, intihar ve bağımlılık konularına yer verilmez. İnançlar yalnızca aile sofrası ve bayram gibi gündelik sahnelerde, hüküm vermeden geçer. Oyun 13 yaş ve üzeri için düşünüldü.

Yaşıtlar sekmesi ne gösteriyor?

Seninle aynı anda, başka ülkelerde doğan üç kişi. Onların hayatı da aynı motorla, kendi ülkelerinin rakamlarıyla akar ve kararlarını otomatik verirler. Aynı yaşta sen üniversite sınavına hazırlanırken bir yaşıtın çoktan çalışmaya başlamış olabilir. Sona geldiğinde kaçının hâlâ hayatta olduğunu görürsün.

Sık sorulan sorular

Oyun ücretsiz mi, kayıt gerekir mi?

Ücretsiz ve kayıtsız. Yarım kalan hayat yalnızca kendi tarayıcında saklanır; sayfayı kapatıp dönünce "Hayata devam et" düğmesiyle sürdürürsün.

Bir hayat ne kadar sürer?

×1 hızda olaysız bir yıl bir buçuk saniyede geçer, olaylı yılda oyun metni okuyabilmen için bekler; 75 yıllık bir hayat kararlarla birlikte 10-15 dakika tutar. Hızı artırınca ya da "Karara atla »" ile yılları geçince birkaç dakikaya iner.

Türkiye'de doğma ihtimalim nedir?

Dünyada yılda yaklaşık 134 milyon bebek doğuyor, Türkiye'de yaklaşık 945 bin. Yani her yüz kuradan birinden azı Türkiye'ye düşer. Son ekrandaki "Aynı ülkede yeniden doğ" düğmesiyle istediğin ülkede tekrar deneyebilirsin.

Veriler ne zaman güncelleniyor?

Ülke dosyası yılda bir Dünya Bankası'ndan yeniden üretilir. Ülke sekmesinin altında verinin hangi yıl alındığı yazar.

Veri: Dünya Bankası, World Development Indicators (CC BY 4.0). Dünya Bankası'nın kendi lisansı altında yeniden kullanılmıştır; oyun ve metinler Test Merkezim'e aittir. Simülasyon eğitim ve eğlence amaçlıdır, herhangi bir kişi ya da ülke hakkında tahmin niteliği taşımaz.